Τι ώρα είναι στη Σελήνη; Οι επιστήμονες προσπαθούν να καθορίσουν πώς θα υπολογίζεται ο χρόνος στον δορυφόρο της Γης

Τι ώρα είναι στη Θάλασσα της Ηρεμίας όταν είναι μεσημέρι στο Παρίσι; Οι επιστήμονες πρόκειται να εξετάσουν το ερώτημα αυτό, το οποίο είναι κρίσιμο για τα μελλοντικά προγράμματα εξερεύνησης της Σελήνης.

Οι χώρες που μετέχουν στις Βερσαλλίες στην 28η Γενική Διάσκεψη Μέτρων και Σταθμών (CGPM), του οργάνου που είναι επιφορτισμένο με τη διεθνή κατάρτιση προτύπων στον τομέα της μετρολογίας, υιοθέτησαν σήμερα ένα ψήφισμα που αποσκοπεί στον καθορισμό μιας «διεθνούς κλίμακας σεληνιακού χρόνου αναφοράς».

Στη Γη, τα κινητά τηλέφωνα, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και άλλες συνδεδεμένες συσκευές είναι όλα συγχρονισμένα με τον Συντονισμένη Παγκόσμια Ώρα ή UTC, την επίσημη κλίμακα χρόνου. Αλλά η UTC δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη Σελήνη, επειδή ο χρόνος κυλάει πιο γρήγορα εκεί. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που προέβλεψε ο Αϊνστάιν στον νόμο του της γενικής σχετικότητας.

Αν συγχρονίζαμε δύο ρολόγια στη Γη και στέλναμε το ένα στη Σελήνη, θα είχαν απόκλιση 56 μικροδευτερολέπτων την ημέρα μεταξύ τους. Η διαφορά μπορεί να φαντάζει αμελητέα αλλά είναι κρίσιμης σημασίας όταν «πρόκειται να βοηθηθούν τα διαστημικά σκάφη να προσγειωθούν με ακρίβεια στη Σελήνη, τα ρόβερ ή οι αστροναύτες που βρίσκονται εκεί να προσανατολιστούν και να κινηθούν», υπενθύμισε ενώπιον της CGPM η Πασκάλ Ντεφρέν, φυσικός στο Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Βελγίου.

«Η ανάγκη για ακρίβεια πλοήγησης της τάξης του ενός μέτρου στη Σελήνη μεταφράζεται σε χρονική ακρίβεια της τάξης του ενός νανοδευτερολέπτου», εξήγησε εξάλλου ο Τζόελ Πάρκερ, ο υπεύθυνος για το θέμα αυτό στην Αμερικανική Διαστημική Υπηρεσία (NASA).

Στο πλαίσιο των επιχειρήσεών τους, η αμερικανική, η κινεζική, η ινδική, η ιαπωνική, η ευρωπαϊκή και άλλες διαστημικές υπηρεσίες σχεδιάζουν να αναπτύξουν δορυφόρους πλοήγησης σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη. «Για την επιχειρησιακή ασφάλεια όλων των παρόχων και χρηστών σεληνιακών υπηρεσιών εντοπισμού, πλοήγησης και συγχρονισμού, είναι σημαντικό να υιοθετηθούν κοινοί κανονισμοί», τόνισε ο Πάρκερ.

Οι αστρονόμοι χρησιμοποιούν ήδη για τους υπολογισμούς τους έναν Σεληνιακό Συντονισμένο Χρόνο (TCL). Ορισμένες διαστημικές υπηρεσίες προτιμούν να χρησιμοποιούν μια παράγωγη μορφή του, την οποία κρίνουν πιο κατάλληλη. Ποια από τις δύο μετρήσεις θα επιλεγεί και πώς θα διασφαλιστεί η σύνδεση του σεληνιακού με τον γήινο χρόνο;

Στη Γη, η UTC προκύπτει από τον μέσο όρο 500 ατομικών ρολογιών που είναι κατανεμημένα σε ολόκληρο τον κόσμο. Θα χρειαστεί να εγκατασταθεί ένα παρόμοιο δίκτυο στην επιφάνεια της Σελήνης, όμως ποιος θα έχει την ευθύνη του; Και επειδή η ροή του χρόνου εξαρτάται από το υψόμετρο, ποιο θα είναι το υψόμετρο «μηδέν» στον δορυφόρο της Γης για να γίνει η βαθμονόμηση των ρολογιών; Στη Γη, το μηδέν βρίσκεται στο επίπεδο της θάλασσας, αλλά η Σελήνη δεν έχει θάλασσα...

Σε όλα αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα καλούνται να βρουν απαντήσεις τα επόμενα χρόνια οι μετρολόγοι, οι αστρονόμοι, οι γεωφυσικοί, οι γεωδαίτες, οι διεθνείς οργανισμοί και οι διαστημικές υπηρεσίες.