Τo SOS του Μπιλ Γκέιτς για τις συνέπειες της Τεχνητής Νοημοσύνης - Γιατί προτείνει την επιβολή φόρου για τη χρήση της

Το 2023 ο Μπιλ Γκέιτς, ο γκουρού της τεχνολογίας, έγραφε ότι ήταν εξίσου ενθουσιασμένος τόσο με την επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης όσο και με την εμφάνιση του Διαδικτύου και των προσωπικών υπολογιστών. Τρία χρόνια μετά, στην προσωπική του ιστοσελίδα και σε ένα δοκίμιο 6.000 λέξεων, ο ίδιος εμφανίζεται αισθητά πιο συγκρατημένος και διαπιστώνει αρκετές αρνητικές προεκτάσεις για τον νέο κόσμο που διαμορφώνει η Τεχνητή Νοημοσύνη. Μάλιστα, απευθύνει μια ιδιαίτερα αυστηρή προειδοποίηση για τους κινδύνους που ελλοχεύουν για την απασχόληση και την ίδια την ανθρώπινη κοινωνία. Με βάση τα χιλιόμετρα που έχει γράψει στον χώρο της Τεχνολογίας για πάνω από 50 χρόνια, οι απόψεις του έχουν ξεχωριστή βαρύτητα. Ο Γκέιτς, δε, προτείνει την επιβολή φόρου για τη χρήση ΑΙ και προειδοποιεί για τα όπλα που παρέχει σε όσους θα θελήσουν να βλάψουν τις κοινωνίες.

Την ώρα που η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει εισχωρήσει σχεδόν παντού στη ζωή μας με ιλιγγιώδη ταχύτητα τα τελευταία χρόνια και διαμορφώνει από τις πιο απλές μέχρι τις πιο σύνθετες δραστηριότητες της καθημερινότητας, πολλοί μπορεί να αντιμετωπίσουν με δυσπιστία την απόφαση του δισεκατομμυριούχου συνιδρυτή της Microsoft να εμφανιστεί τώρα και να μιλήσει για την Τεχνητή Νοημοσύνη - και ίσως εν μέρει έχουν δίκιο. Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι μπορεί να υπάρχει προκατάληψη στη δική του οπτική, καθώς έχει ωφεληθεί σε τεράστιο βαθμό από τον κλάδο της τεχνολογίας και παρότι έχει διαφοροποιήσει σημαντικά το επενδυτικό του χαρτοφυλάκιο, εξακολουθεί να έχει οικονομικούς δεσμούς με τον συγκεκριμένο κλάδο. Παράλληλα, όμως, όπως επισημαίνει, συνεργάζεται με τη Microsoft και άλλες εταιρείες AI στο πλαίσιο του ρόλου του ως προέδρου του Ιδρύματος Γκέιτς, στο οποίο κατευθύνει οποιαδήποτε κέρδη προκύψουν από τις επενδύσεις του, ώστε να διασφαλίσει ότι η τεχνολογία αυτή θα χρησιμοποιηθεί με τρόπους που θα ωφελήσουν πραγματικά τους ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο.

Δεν υπάρχει σχέδιο

«Ακόμη και υπό τις καλύτερες συνθήκες, η μετάβαση στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης θα είναι μία από τις πιο ταραχώδεις περιόδους στην ανθρώπινη ιστορία», γράφει χαρακτηριστικά στο δοκίμιό του, αναγνωρίζοντας πως «αυτή τη στιγμή δεν προετοιμαζόμαστε γι' αυτό. Δεν βλέπω ενδείξεις ότι οι ηγέτες, οι ειδικοί και οι κοινωνίες αντιμετωπίζουν επαρκώς τις προκλήσεις».

Το νέο μήνυμα του Γκέιτς είναι αισθητά πιο συγκρατημένο και με αρκετές αρνητικές προεκτάσεις σε σχέση με το δοκίμιο που είχε δημοσιεύσει το 2023 για την Τεχνητή Νοημοσύνη, όταν είχε γράψει ότι ήταν εξίσου ενθουσιασμένος τόσο με αυτή την επανάσταση όσο και με την εμφάνιση του Διαδικτύου και των προσωπικών υπολογιστών. Και παρότι αναδεικνύει τις τεράστιες δυνατότητες της AI να λειτουργήσει προς όφελος της ανθρωπότητας, επικαλούμενος τις εξελίξεις στην ενέργεια, στην ιατρική περίθαλψη και τη γεωργία, υπογραμμίζει παράλληλα πόσο άσχημα μπορούν να εξελιχθούν τα πράγματα εάν η μετάβαση δεν γίνει με σωστό τρόπο. «Δεν υπάρχει κανένα σχέδιο για να διευκολυνθεί η είσοδος στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης», έγραψε, ζητώντας αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο για την τεχνολογία και αναγνωρίζοντας ότι ο χρόνος που απομένει για να προετοιμαστεί η κοινωνία για τη μετάβαση στα νέα δεδομένα είναι ελάχιστος.

«Εχετε την ευκαιρία να δράσετε τώρα, πριν η ανεργία αυξηθεί απότομα, οι κοινωνίες αρχίσουν να υποφέρουν και η εμπιστοσύνη των πολιτών διαβρωθεί» είναι το μήνυμα με την αίσθηση του κατεπείγοντος που στέλνει σε όσους διαμορφώνουν τις πολιτικές στις κοινωνίες.

Οι κλάδοι που κινδυνεύουν

Μεγάλο μέρος του δοκιμίου του Γκέιτς επικεντρώνεται στην απασχόληση. Το 1933, κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Υφεσης, η ανεργία στις Ηνωμένες Πολιτείες βρισκόταν περίπου στο 25% και παρέμεινε σε διψήφια ποσοστά για μεγάλο μέρος της επόμενης δεκαετίας. Τελικά υποχώρησε, καθώς επέστρεψαν η ζήτηση, οι επενδύσεις και η ανάπτυξη. Οπως επισημαίνει, η AI μπορεί να μην οδηγήσει την ανεργία σε τέτοια επίπεδα, όμως οι επιπτώσεις της στην αγορά εργασίας θα είναι σημαντικές. Οι θέσεις που κινδυνεύουν περισσότερο είναι εκείνες εισαγωγικού και μεσαίου επιπέδου, ενώ οι νέες θέσεις που θα ανοίγουν θα απαιτούν, στην πλειονότητά τους, δεξιότητες για την απόκτηση των οποίων χρειάζονται πολλά χρόνια. Ο Γκέιτς σημειώνει πως οι δουλειές γραφείου ήδη επηρεάζονται σε έναν βαθμό και η τάση αναμένεται να επηρεάσει τομείς όπως οι πωλήσεις, η εξυπηρέτηση πελατών μέσω Διαδικτύου ή τηλεφώνου, η μηχανική λογισμικού και η εργασία βοηθών δικηγόρων. Παράλληλα, εκτιμά πως η ανατροπή που συντελείται θα επεκταθεί και σε άλλες κατηγορίες σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, καθώς η AI θα αναλαμβάνει καθήκοντα που σήμερα εξακολουθούν να απαιτούν εκπαιδευμένους εργαζομένους, όπως η αξιολόγηση αιτήσεων δανείων, η ανάλυση δεδομένων, ακόμη και η διαλογή ασθενών.

Την ίδια στιγμή, η Τεχνητή Νοημοσύνη και τα «έξυπνα» ρομπότ αναμένεται να επηρεάσουν και τις χειρωνακτικές εργασίες, ανταγωνιζόμενα τους ανθρώπους σε ορισμένες σωματικές δραστηριότητες, όπως οι κατασκευές, μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Οταν η AI θα μπορεί να παράγει εργασία χωρίς λάθη, «θα είναι σε θέση να λειτουργεί αυτόνομα, χωρίς να χρειάζεται να την ελέγχει κάποιος άνθρωπος, και οι εταιρείες θα έχουν κάθε οικονομικό κίνητρο να την αφήσουν να το κάνει», έγραψε ο Γκέιτς.

Αν τελικά επαληθευτούν οι δυσοίωνες προβλέψεις του και προκύψει μια κοινωνία με πολύ περισσότερους ανέργους, τότε -όπως εκτιμά- θα χρειαστεί ένα ισχυρότερο δίχτυ κοινωνικής προστασίας. Αναφερόμενος μάλιστα σε περιοχές στις ΗΠΑ όπου έκλεισαν εργοστάσια, η ψυχολογική πίεση ενισχύθηκε και καταγράφηκε αύξηση των θανάτων από οπιοειδή. «Φανταστείτε παρόμοιες πιέσεις τόσο στους υπαλλήλους όσο και στους χειρώνακτες», προειδοποίησε.

Κυβερνοεπιθέσεις και βιοτρομοκρατία

Ο Γκέιτς στάθηκε επίσης στα «όπλα» που μπορεί να προσφέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη σε όσους έχουν στόχο να βλάψουν τις κοινωνίες. Αναγνώρισε πως οι δυνατότητες της AI έχουν ήδη αρχίσει να χρησιμοποιούνται για κυβερνοεπιθέσεις και στάθηκε στο πόσο ευάλωτες μπορούν να είναι κρίσιμες υποδομές, όπως νοσοκομεία, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, συστήματα ύδρευσης, ηλεκτρικά δίκτυα και συστήματα διαχείρισης κρατικών παροχών, απέναντι σε εγκληματίες οι οποίοι θα μπορούν με μια φτηνή λύση ΑΙ να βρουν κενά ασφαλείας και να τα εκμεταλλευτούν.

Το ίδιο, όπως εκτιμά, ισχύει και για τη βιοτρομοκρατία, καθώς παρότι η AI θα οδηγήσει σε σωτήριες εξελίξεις στα φάρμακα και στα εμβόλια, θα καταστήσει επίσης ευκολότερο τον σχεδιασμό μιας νέας θανατηφόρας πανδημίας. Παράλληλα, η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε να επιτρέψει σε κυβερνήσεις να χρησιμοποιούν θανατηφόρα βία χωρίς την άμεση ανθρώπινη παρέμβαση στη λήψη της απόφασης.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις ανθρώπινες σχέσεις, προειδοποιώντας ότι η AI μπορεί να λειτουργήσει ως ένας «θάλαμος αντήχησης» με δυνητικά βαθιές επιπτώσεις στα παιδιά. Τα chatbots, όπως σημείωσε, μπορούν να γίνουν εθιστικά, προσφέροντας μια μορφή συντροφικότητας χωρίς ζόρια και τριβές, ενώ παράλληλα μπορούν να αποδυναμώσουν την κριτική σκέψη. «Αυτή θα ήταν η χειρότερη δυνατή στιγμή για να χάσουν οι άνθρωποι τις δεξιότητες κριτικής σκέψης», έγραψε. «Σε μια εποχή deepfakes και παραπληροφόρησης που μπορεί να προσαρμόζεται εξατομικευμένα στον καθένα, η ικανότητα να ξεχωρίζουμε τι είναι αληθινό και τι όχι γίνεται βασική δεξιότητα ζωής».

Φόροι στην Τεχνητή Νοημοσύνη

Αναγνωρίζει πάντως πως οι ισορροπίες είναι πολύ λεπτές, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις η AI μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να κατανοήσουν πώς να βελτιώσουν τις σχέσεις τους και στέκεται στις περιπτώσεις απομονωμένων ηλικιωμένων ή ατόμων με περιορισμένη κινητικότητα όπου μπορεί να αποτελεί τη μοναδική επαφή με τον έξω κόσμο και να είναι προτιμότερη από την πλήρη απουσία επαφής.

Για την αντιμετώπιση των συνεπειών στην αγορά εργασίας, ο Γκέιτς πρότεινε την επιβολή φόρων στα ΑΙ tokens (η βασική μονάδα μέτρησης κειμένου που διαβάζει και παράγει ένα μοντέλο Τεχνητής Νοημοσύνης) και στα bots. Σύμφωνα με τον Γκέιτς, ένα μέτρο τέτοιου τύπου θα επιβράδυνε σε έναν βαθμό τη στροφή μακριά από την ανθρώπινη εργασία και παράλληλα θα εξασφάλιζε χρήματα για επανεκπαίδευση, ένα ισχυρότερο δίχτυ κοινωνικής προστασίας και προγράμματα επανεκπαίδευσης για ανθρώπους των οποίων οι θέσεις εργασίας θα πάψουν να υπάρχουν. Θα έπρεπε ωστόσο να είναι στοχευμένο ώστε να μην επιβραδύνει τις αμιγώς ωφέλιμες εφαρμογές της AI, όπως εκείνες που καθιστούν την ιατρική περίθαλψη και την εκπαίδευση φθηνότερες.

Ο 71χρονος δισεκατομμυριούχος επισήμανε ότι τα συγκεκριμένα έσοδα θα μπορούσαν επίσης να αντισταθμίσουν τις απώλειες από τον φόρο εισοδήματος, οι οποίες θα αυξηθούν εφόσον εργάζονται λιγότεροι άνθρωποι, επιτρέποντας στις κυβερνήσεις να συνεχίσουν να παρέχουν αξιοπρεπείς δημόσιες υπηρεσίες. Ο Γκέιτς υποστήριξε ακόμη ότι οι κοινωνίες θα πρέπει να διατηρήσουν ορισμένες θέσεις εργασίας αποκλειστικά για ανθρώπους, μια κατηγορία που ο ίδιος αποκαλεί «Human Reserved». Οπως λέει, οι κοινωνίες θα μπορούσαν να αποφασίσουν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν θα χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένες θέσεις είτε επειδή οι εργαζόμενοι που τις κατέχουν θα είναι δύσκολο να επανεκπαιδευτούν λόγω ηλικίας, είτε επειδή η ίδια η εργασία απαιτεί ανθρώπινη ενσυναίσθηση και φροντίδα. «Δεν μπορεί να φανταστεί κανείς ένα ρομπότ να ανακοινώνει σε έναν ασθενή ότι πάσχει από ανίατη ασθένεια», τόνισε χαρακτηριστικά.

Ζητά συνεργασία ΗΠΑ και Κίνας

Ιδιαίτερη σημασία για την όσο το δυνατόν ομαλότερη μετάβαση στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, αποδίδει ο Μπιλ Γκέιτς στη συνεργασία των κυβερνήσεων ανά τον κόσμο και στη δημιουργία ρυθμιστικών θεσμών «προτού οι ανατροπές που συντελούνται τις αναγκάσουν να περάσουν σε κατάσταση διαχείρισης κρίσης». Ειδικότερα, υπογράμμισε πως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα θα χρειαστεί να βρουν κάποιους τρόπους συνεννόησης, παρομοιάζοντας μια τέτοια διεθνή προσπάθεια με τον παγκόσμιο συντονισμό που έχει υπάρξει στο παρελθόν για τα πυρηνικά όπλα, την αεροπορία και την προστασία της στιβάδας του όζοντος. «Η οικοδόμηση αυτού του πλαισίου θα χρειαστεί χρόνια και γι' αυτό η διαδικασία πρέπει να αρχίσει τώρα», λέει χαρακτηριστικά.

«Αυτή η πρωτοφανής τεχνολογία απαιτεί μία εξίσου πρωτοφανή παγκόσμια απάντηση. Εάν οι επιλογές είναι σωστές, το όφελος για την ανθρωπότητα θα είναι τεράστιο και ο κόσμος θα μπορούσε να γίνει δικαιότερος», τονίζει στον επίλογό του ο Γκέιτς, επισημαίνοντας το μεγάλο διακύβευμα: είτε η Τεχνητή Νοημοσύνη θα γίνει ο μεγαλύτερος εξισορροπιστής που επινοήθηκε ποτέ, είτε η χειρότερη πηγή αδικίας.

Φωτογραφίες: Getty images / Ideal image, Shutterstock