Γιατί οι επιχειρήσεις προτιμούν κουπόνια αντί αυξήσεων: Δεν επιβαρύνονται από το μισθολογικό κόστος ενώ οι μισθωτοί γλιτώνουν κρατήσεις

Παρά τις μειώσεις των φορολογικών συντελεστών και των ασφαλιστικών εισφορών, η λεγόμενη «φορολογική σφήνα» (φόροι, εισφορές που αφαιρούνται από τον μεικτό μισθό) παραμένει υψηλή στη χώρα μας, δημιουργώντας αντικίνητρο στις επιχειρήσεις που θέλουν να προσλάβουν προσωπικό ή να αυξήσουν τους ονομαστικούς μισθούς.

Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ, ένας μέσος μισθωτός στην Ελλάδα με δύο παιδιά έχει την 4η υψηλότερη «φορολογική σφήνα», ως συνολική επιβάρυνση του κόστους εργασίας από φόρους και εισφορές, ήτοι 37,3%, ενώ ακόμη μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση (39,3%) για τον άγαμο.

Πιο πάνω από την Ελλάδα βρίσκονται μόνο η Κόστα Ρίκα, το Μεξικό και η Τουρκία, οι οποίες επιβαρύνουν φορολογικά και ασφαλιστικά ακριβώς με το ίδιο ποσοστό τόσο τους εργαζόμενους χωρίς παιδιά όσο και τους οικογενειάρχες.

Στην πράξη, ένας μισθωτός ηλικίας 40 ετών με μηνιαία μεικτή αμοιβή 2.500 ευρώ, μετά την παρακράτηση του φόρου (371,31 ευρώ) και των εισφορών (334,25) θα λάβει καθαρά στην τσέπη του 1.794,44 ευρώ. Την ίδια ώρα ο εν λόγω εργαζόμενος στοιχίζει στην επιχείρηση 3.044,75 ευρώ.

Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι ο εργοδότης αποφασίζει να δώσει αύξηση 100 ευρώ, ήτοι 2.600 ευρώ. Αμέσως οι κρατήσεις αυξάνονται, με αποτέλεσμα ο φόρος εισοδήματος να ανέλθει στα 402,50 ευρώ και οι εισφορές στα 347,62, ενώ το κόστος για την επιχείρηση ανέρχεται στα 3.166,54 ευρώ. Δηλαδή τα καθαρά για τον μισθωτό θα είναι 1.849,88 ευρώ, που σημαίνει ότι από την αύξηση των 100 ευρώ, στην τσέπη του μπήκαν μόνο 55,44 ευρώ. Τα υπόλοιπα είναι έσοδα υπέρ του κράτους.

Αυτή είναι μία από τις βασικές αιτίες που οι μεγάλες επιχειρήσεις φρενάρουν τις ονομαστικές αυξήσεις και αναζητούν άλλους τρόπους εκτός του μισθού να αμείβουν τους εργαζομένους, όπως τα κουπόνια σίτισης, οι κάρτες καυσίμων και τα μπόνους, με το βλέμμα στραμμένο στο αμοιβαίο όφελος και των δύο πλευρών. Δηλαδή οι μεν επιχειρήσεις δεν επιβαρύνονται από το μη μισθολογικό κόστος, ενώ οι μισθωτοί γλιτώνουν κρατήσεις που ψαλιδίζουν το καθαρό εισόδημά τους.

Πρόσφορη λύση

Η τάση των παροχών σε είδος έχει ήδη αποκτήσει μεγάλη έκταση, καθώς αποτελούν την προσφορότερη λύση για τις επιχειρήσεις που αντιστέκονται στις μισθολογικές αυξήσεις λόγω των υψηλών ασφαλιστικών εισφορών και της φορολογίας που ουσιαστικά εξανεμίζουν σε πολλές περιπτώσεις τις καθαρές αυξήσεις. Η εξάπλωση των παροχών σε είδος μετατρέπει έτσι ένα εργαλείο εταιρικών κινήτρων σε σημαντικό κομμάτι της συνολικής πολιτικής αμοιβών.

Περίπου ένας στους τέσσερις εργαζομένους στην Ελλάδα λαμβάνει, σε τακτική ή περιστασιακή βάση, κουπόνια ή κάρτες σίτισης από τον εργοδότη του. Το 54,2% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι επιλέγει τις παροχές σε είδος λόγω των φορολογικών πλεονεκτημάτων που προσφέρουν. Παράλληλα, το 40% τις χρησιμοποιεί ως εργαλείο για τη διατήρηση του προσωπικού, ενώ το 39,2% τις συνδέει με την ενίσχυση της εταιρικής κουλτούρας. Οι συγκεκριμένες παροχές δεν φορολογούνται, όταν η συνολική αξία τους μέσα στο έτος δεν ξεπερνά τα 300 ευρώ, όριο που ο ΣΕΒ έχει ζητήσει να αυξηθεί.

Μάλιστα, στις αρχές Αυγούστου οι κοινωνικοί εταίροι απέστειλαν κοινή επιστολή προς τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ζητώντας την αύξηση του αφορολόγητου ημερήσιου ορίου παροχής σίτισης (διατακτικές γευμάτων) για τους εργαζομένους από τα 6 στα 10 ευρώ με στόχο την αντιμετώπιση της ακρίβειας. Σημειώνουμε ότι σήμερα η κάρτα σίτισης μπορεί να ανέλθει έως 132 ευρώ μηνιαίως, ενώ υψηλότερα ποσά φορολογούνται και υπόκεινται σε ασφαλιστικές εισφορές.

Τι χάνει ο εργαζόμενος

Βεβαίως, όπως επισημαίνουν συνδικαλιστές, αν μια μεγάλη βιομηχανία στραφεί προς τις παροχές σε είδος αντί να πληρώνει υπερωρίες, αυτό υποκρύπτει αδήλωτη εργασία. Από την άλλη πλευρά ο εργαζόμενος, χάνοντας ασφαλιστικές εισφορές, θα αντιμετωπίσει δυσκολίες στο «χτίσιμο» μιας αξιοπρεπούς σύνταξης όταν ολοκληρώσει τον εργασιακό του βίο, ενώ και σε περίπτωση απόλυσης, στην αποζημίωσή του δεν θα μετρήσουν τα κουπόνια αλλά ο χρόνος της μισθωτής εργασίας.

Ποιες είναι οι παροχές των επιχειρήσεων

Παροχές σε είδος είναι το κουπόνι σίτισης και καυσίμων, τα έξοδα για το κινητό τηλέφωνο, η παροχή εταιρικού αυτοκινήτου, τα ασφαλιστικά προγράμματα, η τηλεργασία καθώς και οι παροχές «ευεξίας και δεξιοτήτων».

Οι περισσότερες επιχειρήσεις, σύμφωνα με την έρευνα της Randstad για το 2026, παρέχουν ατομικά μπόνους απόδοσης (76%), καλύπτουν τη δαπάνη για κινητό τηλέφωνο (71%), παρέχουν ιδιωτική ιατροφαρμακευτική ασφάλιση ( 68%), αποζημίωση εξόδων μετακίνησης (59%), κουπόνια σίτισης/επιδότηση γεύματος (58%), εταιρικό αυτοκίνητο (58%), θέση στάθμευσης (45%), ασφάλεια ζωής (38%), συνταξιοδοτικό πλάνο (19%) και δωροκουπόνια εορτών (7%).

Επίσης, η εκπαίδευση αποτελεί την πιο δημοφιλή παροχή για τις επιχειρήσεις σε ποσοστό 73%, ενώ ακολουθεί η δυνατότητα εργασίας από το σπίτι (50%), το ευέλικτο ωράριο εργασίας (41%), ακόμα και οι επιπλέον ημέρες άδειας (37%).