Τάκης Τρακουσέλλης

Και επειδή το ρεπορτάζ αναφέρει ότι η Κυβέρνηση ετοιμάζεται να πάρει δραστικά μέτρα για τη χρήση ελικοπτέρων στην Ελληνικό εναέριο χώρο, ας διευκρινίσουμε κάποια πράγματα…

Με τα παραπάνω γεγονότα προκύπτουν τα απολύτως εύλογα ερωτήματα: Τηρήθηκαν οι κανόνες; Υπήρξε κίνδυνος για ανθρώπους; Ήταν κατάλληλος ο χώρος; Είχε εξασφαλιστεί η απαιτούμενη συναίνεση; Προκλήθηκε όχληση ή τέθηκε σε κίνδυνο η δημόσια ασφάλεια;

Από την άλλη, εμφανίστηκε σχεδόν αυτόματα και η συνήθης κοινωνική χολή. Όχι μόνο εναντίον της πιθανής παράβασης, αλλά εναντίον του ίδιου του μέσου μεταφοράς του ελικοπτέρου, του ιδιοκτήτη του, των επιβατών του και, τελικά, οποιουδήποτε έχει την οικονομική δυνατότητα να χρησιμοποιεί ένα μέσο που οι περισσότεροι δεν μπορούμε να αποκτήσουμε.

Και σας τα γράφει αυτά κάποιος που δεν μπορεί να έχει ούτε ελικόπτερο ούτε καν μια μικρή βάρκα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να τα καταραστώ. Ούτε ότι κάθε άνθρωπος που επιβαίνει σε ιδιωτικό ελικόπτερο είναι εκ προοιμίου αλαζόνας, φοροφυγάς, προκλητικός ή κοινωνικά ανάλγητος. Όπως δεν είναι εγκληματίας κάθε ιδιοκτήτης Ferrari, κάθε κάτοχος μεγάλου γιοτ ή κάθε επιβάτης ιδιωτικού αεροσκάφους.

Η ευθύνη είναι προσωπική και η παράβαση συγκεκριμένη. Δεν μεταφέρεται αυτομάτως από τον άνθρωπο στο μέσο.
Περί πεοσγειώσεων ελικοπτέρων

Όχι, ένα ελικόπτερο δεν μπορεί να προσγειώνεται όπου θέλει. Μπορεί, όμως, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, να χρησιμοποιεί χώρο που δεν αποτελεί αδειοδοτημένο ελικοδρόμιο.

Το βασικό εθνικό πλαίσιο είναι το Προεδρικό Διάταγμα 19/2009, το οποίο διαχωρίζει το μόνιμο και αδειοδοτημένο «ελικοδρόμιο» από το «πεδίο προσγείωσης ελικοπτέρων».

Πεδίο προσγείωσης θεωρείται μια περιοχή που χρησιμοποιείται προσωρινά ή εκτάκτως για την εξυπηρέτηση μη τακτικών πτήσεων. Αυτό μπορεί, θεωρητικά, να είναι ακόμη και ένα χωράφι. Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε χωράφι, κάθε παραλία ή κάθε ανοιχτός χώρος μετατρέπεται αυτομάτως σε νόμιμο σημείο προσγείωσης.

Η χρήση πεδίου προσγείωσης επιτρέπεται μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας. Δεν επιτρέπεται σε περιοχές που υπάγονται σε περιβαλλοντική ή άλλη προστασία. Σε περιοχές Natura 2000, Εθνικούς Δρυμούς, υγροτόπους, αρχαιολογικές ζώνες και περιοχές πολιτιστικής ή ιδιαίτερης αισθητικής αξίας.

Ο χειριστής έχει την πλήρη ευθύνη να αξιολογήσει εάν ο χώρος είναι κατάλληλος. Πρέπει να εξετάσει τις διαστάσεις και την αντοχή του εδάφους, την ύπαρξη εμποδίων, τα καλώδια, τα κτίρια, τη βλάστηση, τις οδούς προσέγγισης και αναχώρησης, καθώς και τους περιορισμούς του συγκεκριμένου τύπου ελικοπτέρου.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η κατάσταση της επιφάνειας. Ο νόμος ζητά να αποτρέπεται η εκτίναξη άμμου, σκόνης, χαλικιών ή άλλων χαλαρών υλικών από το καθοδικό ρεύμα των ελίκων. Το λεγόμενο downwash δεν είναι μια απλή ενόχληση. Μπορεί να πετάξει αντικείμενα με μεγάλη ταχύτητα, να τραυματίσει ανθρώπους, να προκαλέσει ζημιές ή να μειώσει απότομα την ορατότητα του ίδιου του χειριστή.

Το ελικόπτερο οφείλει, κατά την προσέγγιση, την προσγείωση, την απογείωση και την αναχώρηση, να διατηρεί ασφαλή απόσταση από ανθρώπους, ζώα, οχήματα, κτίρια και άλλες υποδομές. Επομένως, μια πολυσύχναστη παραλία με λουόμενους δύσκολα μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτή την υποχρέωση, όσο επίπεδο και αν φαίνεται το έδαφος.

Εάν πρόκειται για ιδιωτική έκταση, ο χειριστής πρέπει να έχει εξασφαλίσει ότι ο ιδιοκτήτης δεν αντιτίθεται στην προσγείωση. Με απλά λόγια, ναι, ένα ελικόπτερο μπορεί να προσγειωθεί σε χωράφι, αλλά μόνο την ημέρα, με τη συναίνεση του ιδιοκτήτη, εφόσον η περιοχή δεν προστατεύεται, ο χώρος κρίνεται ασφαλής και τηρούνται όλοι οι επιχειρησιακοί κανόνες.

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση. Μια έγκριση ή οδηγία από τον Έλεγχο Εναέριας Κυκλοφορίας δεν αποτελεί γενικό συγχωροχάρτι. Ρυθμίζει την ασφαλή κίνηση στον εναέριο χώρο. Δεν ακυρώνει τις απαιτήσεις για την καταλληλότητα του εδάφους, την προστασία ανθρώπων, τη συναίνεση του ιδιοκτήτη ή το ειδικό καθεστώς προστασίας μιας περιοχής.

Αδειοδοτημένο ελικοδρόμιο απαιτείται, μεταξύ άλλων, όταν ο χώρος βρίσκεται εντός σχεδίου πόλης ή οικισμού, όταν χρησιμοποιείται τη νύχτα, όταν βρίσκεται σε υπερυψωμένη κατασκευή, όταν εξυπηρετεί εκπαίδευση ή συντήρηση και όταν πραγματοποιούνται προγραμματισμένες πτήσεις μεταφοράς επιβατών.

Εάν ένας χειριστής προσγειώσει ένα ελικόπτερο δίπλα σε λουόμενους, αδιαφορώντας για την ασφάλειά τους, πρέπει να ελεγχθεί και, εφόσον αποδειχθεί παράβαση, να τιμωρηθεί αυστηρά.

Αυτό είναι αυτονόητο.

Αλλά το ελικόπτερο δεν γίνεται «κακό» επειδή κάποιος το χρησιμοποίησε με κακό τρόπο. Με την ίδια λογική θα έπρεπε να απαγορεύσουμε τα αυτοκίνητα επειδή κάποιοι παρκάρουν πάνω σε ράμπες αναπήρων, κλείνουν διαβάσεις, παραβιάζουν κόκκινα φανάρια ή οδηγούν μεθυσμένοι.

Θα έπρεπε να καταργήσουμε τις μοτοσυκλέτες επειδή ορισμένοι αναβάτες κινούνται με εξωφρενικές ταχύτητες. Να απαγορεύσουμε τα σκάφη επειδή κάποιοι μπαίνουν με φόρα σε όρμους γεμάτους λουόμενους. Να δαιμονοποιήσουμε τα φορτηγά επειδή ένας οδηγός τους παρανομεί.

Στην Ελλάδα, όμως, υπάρχει μια παλιά και βαθιά ριζωμένη μανία: να μετατρέπουμε την παραβατικότητα του άλλου σε αφορμή για να καταδικάσουμε ό,τι δεν μπορούμε εμείς να αποκτήσουμε.

Το ακριβό αυτοκίνητο προκαλεί. Το μεγάλο σκάφος «κάτι ύποπτο κρύβει». Το ιδιωτικό αεροσκάφος είναι εξ ορισμού σκάνδαλο. Το ελικόπτερο δεν αντιμετωπίζεται ως μέσο μεταφοράς, αλλά ως ιπτάμενη δήλωση κοινωνικής ανισότητας.

«οσα δεν φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια».

Η οικονομική ανισότητα είναι υπαρκτό και σοβαρό κοινωνικό ζήτημα. Δεν λύνεται, όμως, πετώντας άμμο –κυριολεκτικά και μεταφορικά– σε όποιον διαθέτει περισσότερα. Λύνεται με δικαιοσύνη, φορολογική συνέπεια, ισχυρούς θεσμούς και ίσους κανόνες για όλους.

Ο νόμος πρέπει να είναι αμείλικτος με εκείνον που θέτει ανθρώπους σε κίνδυνο, είτε οδηγεί ένα σαραβαλάκι είτε μια Ferrari, είτε κυβερνά φουσκωτό είτε θαλαμηγό, είτε πετά ελικόπτερο είτε ιδιωτικό τζετ. Όχι, όμως, αυστηρότερος επειδή το μέσο είναι ακριβό και ο ιδιοκτήτης του πλούσιος.

Ταυτόχρονα, η Πολιτεία οφείλει να αναλάβει τη δική της ευθύνη. Σε νησιά με έντονη τουριστική κίνηση, αλλά και με ανάγκες αεροδιακομιδών, δεν είναι σοβαρό να συζητάμε κάθε καλοκαίρι για αυτοσχέδια σημεία, αποκλεισμένους χώρους και ασαφείς αρμοδιότητες. Χρειάζονται κατάλληλα χωροθετημένα ελικοδρόμια, σαφής ψηφιακή ενημέρωση των χειριστών και αυστηρός έλεγχος.

Η ίδια η ΑΠΑ έχει ανακοινώσει ότι επεξεργάζεται την αναμόρφωση του Π.Δ. 19/2009, με μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία της ανθρώπινης ζωής και των περιοχών ειδικού καθεστώτος. Αυτή είναι η σωστή κατεύθυνση.

Κανόνες, υποδομές και έλεγχος. Όχι κραυγές, κοινωνικός φθόνος και εύκολα λαϊκά δικαστήρια.

Γιατί το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι ότι κάποιοι μπορούν να έχουν ελικόπτερο. Το πρόβλημα αρχίζει όταν κάποιος πιστεύει ότι, επειδή έχει ελικόπτερο, μπορεί να προσγειώνεται πάνω στα κεφάλια των υπολοίπων.