Είναι η Τουρκία Ευρωπαϊκή;
Ηλίας Ευθυμιόπουλος

Ηλίας Ευθυμιόπουλος

Είναι η Τουρκία Ευρωπαϊκή;

Με το Παρίσι και το Βερολίνο να πρωταγωνιστούν στην κούρσα της παραγωγής ηλεκτρικών αυτοκινήτων, η ετικέτα Made in Europe φαίνεται να αποκλείει το Μαρόκο και την Τουρκία απ’ την εταιρική παραγωγή με τους Ευρωπαίους κολοσσούς

Τα δύο ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, οριστικοποιούν επί του παρόντος τις θέσεις τους σχετικά με τον νόμο για τον βιομηχανικό επιταχυντή, μια πρόταση που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον περασμένο Μάρτιο.

Στρατηγική επιδίωξη του νόμου είναι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής παραγωγής, ιδίως σε τομείς που συνδέονται με την ενεργειακή μετάβαση και τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων, και με παράλληλο στόχο την αύξηση του μεριδίου της βιομηχανίας στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ από 14% το 2024 σε 20% το 2035.

Η πρόταση αφορά ειδικότερα στην επιτάχυνση των διαδικασιών έγκρισης για βιομηχανικά έργα χαμηλών εκπομπών άνθρακα, στην επιβολή κανόνων για την εργασία στις ξένες επενδύσεις άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ και, τέλος, στην απαίτηση κριτηρίων παραγωγής «Made in Europe» στις δημόσιες συμβάσεις και στα προγράμματα επιδοτήσεων σε όλες τις ευρωπαϊκές ή και εμπορικά συνδεδεμένες χώρες.

Αυτό το τελευταίο σημείο, ο ορισμός δηλ. των απαιτήσεων "Made in Europe", προκαλεί τις περισσότερες συζητήσεις. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα ηλεκτρικά οχήματα, ένα κρίσιμο ζήτημα για το μέλλον της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας, η οποία τώρα απειλείται σοβαρά από τη θεαματική άνοδο της κινεζικής αυτοκρατορίας που έχει πάρει τα ηνία σε αυτόν τον τομέα.

Μέχρι τώρα, οι προσεγγίσεις της Γαλλίας και της Γερμανίας, δύο από τις κορυφαίες χώρες παραγωγής αυτοκινήτων της Ευρώπης, διέφεραν σημαντικά σε αυτό το θέμα. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι η Γερμανική βιομηχανία έχει επενδύσει και στην ίδια την Κίνα, πολύ περισσότερα ό,τι η Γαλλική βιομηχανία. Κατά συνέπεια, η Γερμανική κυβέρνηση φοβόταν πιθανά αντίποινα από την Κίνα τα οποία θα έβλαπταν τα εκεί Γερμανικά συμφέροντα. Οι Γερμανοί κατασκευαστές, οι οποίοι βρίσκονται σε λιγότερο καλή θέση από τους Γάλλους ομολόγους τους στην ηλεκτροκίνηση, ζητούσαν επίσης μια πρόσθετη περίοδο χάριτος για την παραγωγή οχημάτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης, αντί για την οκταετή προθεσμία του 2035 που είχε οριστεί προηγουμένως στην Πράσινη Συμφωνία.

Μια συμφωνία για τις εκπομπές και την προέλευση

Παρ’ όλα αυτά, στις 15 Οκτωβρίου, οι κυβερνήσεις της Γαλλίας και της Γερμανίας κατέληξαν σε συμφωνία σχετικά με αυτό το βασικό ζήτημα. Η Γαλλία αποδέχθηκε το γερμανικό αίτημα για χαλάρωση των κανόνων για τα οχήματα: αντί για τη μείωση κατά 100% των εκπομπών CO₂ από τα νέα αυτοκίνητα που προβλέπεται επί του παρόντος στην Πράσινη Συμφωνία, η μείωση έφτασε στο 90%, χωρίς οι κατασκευαστές να χρειάζεται να αντισταθμίσουν το υπόλοιπο 10%, σε αντίθεση με αυτό που αρχικά είχε προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σε αντάλλαγμα, η Γερμανία αποδέχθηκε έναν στενότερο ορισμό του «Made in Europe», περιορίζοντας την επιλεξιμότητα για το σήμα στην παραγωγή, μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Νορβηγία - εκτός δηλ. από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ – εξαιρώντας την Τουρκία.

Αυτό ήταν και ένα από τα σημεία τριβής στις γαλλογερμανικές διαπραγματεύσεις: Η συμπερίληψη του Μαρόκου και της Τουρκίας στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο, δύο χωρών που φιλοξενούν ήδη τρία από τα κύρια εργοστάσια των ομίλων Renault και Stellantis. Με άλλα λόγια, εκτός από τη Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο που είναι ήδη στη λίστα των επιλέξιμων χωρών (friendshoring) οι Τουρκία αυτοπροτείνεται για το σήμα «Made in Europe». Τελικά, η γαλλική κυβέρνηση υποχώρησε και δεν αποδέχθηκε την εξαίρεση, δηλ. την επιλεξιμότητα της Τουρκίας, ούτε για τις επιδοτήσεις ούτε για την προτιμησιακή πρόσβαση στις δημόσιες συμβάσεις, αυτές δηλ. που συνδέονται με το σήμα «Made in Europe». Να σημειώσουμε πάντως ότι το τοπίο είναι έτσι κι αλλιώς ρευστό, με την Τουρκία να παίζει σε πολλά ταμπλό και να φιλοξενεί αυτές τις μέρες τη Σύνοδο Κορυφής για το Κλίμα (Cop31) στην Αττάλεια.
Όπως ξέρουμε, στο περιθώριο αυτών των συναντήσεων, πολλά μπορούν να συμφωνηθούν και να ανατραπούν.

Κλείσιμο
Στο πλαίσιο αυτό, τόσο στο Μαρόκο όσο και στην Τουρκία, υπενθυμίζουν ως αντεπιχείρημα στην προσπάθεια για την απόκτηση της Ευρωπαϊκής ταυτότητας, ότι πέρα από την καθαρά οικονομική πτυχή, η Ευρωπαϊκή Ένωση, ήδη από το 1995, με τη Συνθήκη της Βαρκελώνης, υπερηφανεύεται για τη βούλησή της να καταστήσει τη Μεσόγειο "κοινό χώρο ειρήνης, σταθερότητας και ευημερίας, μέσω της ενίσχυσης του διαλόγου για την πολιτική και την ασφάλεια, καθώς και μέσω της οικονομικής, δημοσιονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής συνεργασίας". Η δέσμευση αυτή επαναλαμβάνεται, λένε, τελετουργικά κάθε χρόνο, έκτοτε, στις συνεδριάσεις της Ένωσης για τη Μεσόγειο και επιβεβαιώθηκε για άλλη μια φορά όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα νέο, σημαντικό «Σύμφωνο για τη Μεσόγειο» τον Οκτώβριο του 2025.

Επιπλέον η Τουρκία και το Μαρόκο προσθέτουν, ότι στο πλαίσιο της μεταναστευτικής πολιτικής της (ή, ακριβέστερα, της αντιμεταναστευτικής πολιτικής της), η ΕΕ επαναλαμβάνει συνεχώς ότι ένας από τους αποτελεσματικότερους τρόπους περιορισμού της άφιξης παράνομων μεταναστών στο έδαφός της, είναι η παροχή μεγαλύτερης στήριξης στην οικονομική ανάπτυξη των Μεσογειακών συνεταίρων της, ώστε να δημιουργηθούν σ’ αυτές περισσότερες θέσεις εργασίας. Αυτή η διακήρυξη προθέσεων, λένε από το Μαρόκο και την Τουρκία, θα πρέπει να επιβεβαιωθεί και στην πράξη, και ιδιαίτερα στη βιομηχανική παραγωγή αιχμής.

Τώρα όλα αυτά είναι περισσότερο διπλωματική ρητορεία παρά μια προοπτική με σοβαρό περιεχόμενο. Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο κοντά στην Ευρώπη βρίσκονται οι δυο αυτές χώρες, και ποιες προϋποθέσεις τίθενται από τους 27 για τον αποχαρακτηρισμό τους σε ότι αφορά, στο εσωτερικό μεν τα ανθρώπινα δικαιώματα, στις δε εξωτερικές σχέσεις την κατά καιρούς υποστήριξη στον ισλαμικό παροξυσμό. Οι ισχυρισμοί αυτοί προστίθενται στους υπαινιγμούς για τη δυνατότητα που έχουν οι ενδιαφερόμενοι να εκβιάζουν κλείνοντας το μάτι, ότι μπορούν να εξετάσουν και τους Κινέζους και Ρώσους αντιπάλους και ανταγωνιστές, στο βαθμό που οι Ευρωπαίοι «κάνουν νερά». Το άλλο ερώτημα που θα πρέπει βέβαια να μας απασχολήσει, είναι το που βρίσκεται η Ελλάδα ανάμεσα σε όλα αυτά και πως μπορεί να αντιστρέψει την - Τουρκική κύρια - επιχειρηματολογία, συμπεριλαμβάνοντας ενεργειακά και γεωστρατηγικά θέματα, όπως το παραπάνω, στις πολυμερείς σχέσεις της Ευρώπης με τον Μεσογειακό Νότο. Δεν είναι μόνο το καλώδιο. Το ΥΠΕΞ πρέπει να δει και να ανοίξει όλη την παλέτα.
Ακολουθήστε το protothema.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο Protothema.gr

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Ειδήσεις Δημοφιλή Σχολιασμένα
δειτε ολες τις ειδησεις

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Best of Network

Δείτε Επίσης