Διπλωματική αμηχανία προκάλεσε στο Ιράν η κατάσταση που δημιουργήθηκε λίγο πριν την έναρξη της ετήσιας διάσκεψης της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας στη Βιέννη, καθώς ο
Μοχάμαντ Εσλαμί, επικεφαλής του Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας του Ιράν και αντιπρόεδρος της χώρας αρμόδιος για πυρηνικά ζητήματα, δεν έλαβε άδεια να εισέλθει στην Αυστρία και δεν θα μπορέσει να μιλήσει στη διάσκεψη.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του
Bloomberg, η απόφαση ελήφθη έπειτα από πιέσεις της κυβέρνησης
Τραμπ προς την αυστριακή κυβέρνηση.
Ο Εσλαμί επρόκειτο να μιλήσει τη Δευτέρα στη διάσκεψη της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, η οποία λειτουργεί στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών. Ωστόσο, η Αυστρία δεν του επέτρεψε να εισέλθει στη χώρα.
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι ο Εσλαμί είχε απογειωθεί το Σάββατο από την Τεχεράνη με προορισμό τη Βιέννη για να παραστεί στη διάσκεψη, όμως ενημερώθηκε για την ακύρωση της άδειας εισόδου του, ενώ το αεροσκάφος βρισκόταν ήδη στον αέρα. Ως αποτέλεσμα, το αεροπλάνο αναγκάστηκε να αλλάξει πορεία και να επιστρέψει στην Τεχεράνη.
Η Αυστρία είχε ζητήσει από την αρμόδια επιτροπή κυρώσεων του ΟΗΕ να εγκρίνει εξαίρεση από την ταξιδιωτική απαγόρευση που έχει επιβληθεί στον
Εσλαμί, προκειμένου να μπορέσει να συμμετάσχει στη διάσκεψη. Το αίτημα, ωστόσο, δεν εγκρίθηκε. Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η απόφαση ελήφθη αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες ζήτησαν να μπλοκαριστεί η συγκεκριμένη εξαίρεση.
Η Αυστρία, ως χώρα που φιλοξενεί οργανισμούς και υπηρεσίες του ΟΗΕ στη Βιέννη, μπορεί να ζητά εξαιρέσεις από ταξιδιωτικές απαγορεύσεις, ώστε αξιωματούχοι που τελούν υπό κυρώσεις να συμμετέχουν σε διεθνείς διασκέψεις του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Στην περίπτωση του Εσλαμί, όμως, η εξαίρεση δεν δόθηκε. Έτσι, το Ιράν αναμένεται να εκπροσωπηθεί ουσιαστικά από χαμηλότερου επιπέδου αξιωματούχο.
Η εξέλιξη έρχεται σε μια ιδιαίτερα τεταμένη περίοδο στις σχέσεις του Ιράν με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας.
Η IAEA είχε προειδοποιήσει ότι εντόπισε κατασκευαστική δραστηριότητα στο όρος Pickaxe στο Ιράν, μια ισχυρά οχυρωμένη εγκατάσταση για την οποία υπάρχουν υποψίες ότι φιλοξενεί δραστηριότητες που σχετίζονται με το πυρηνικό πρόγραμμα.
Την περασμένη εβδομάδα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ,
Ντόναλντ Τραμπ αναφέρθηκε επίσης στη δραστηριότητα στην περιοχή και προειδοποίησε το Ιράν
να μην «προσπαθήσει να φανεί έξυπνο», διαφορετικά, όπως είπε, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αναγκαστούν να πλήξουν την εγκατάσταση με μεγάλη ισχύ.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών
Εσμαΐλ Μπαγκαΐ απάντησε το πρωί της Δευτέρας ότι
«οι αναφορές περί πυρηνικής δραστηριότητας στο Όρος Μακός είναι αβάσιμες».
Η φετινή χρονιά είναι η πρώτη εδώ και πολλά χρόνια κατά την οποία ο Εσλαμί δεν θα συμμετάσχει σε διάσκεψη της IAEA. Σύμφωνα με αρκετές προηγούμενες αναφορές, ο συγκεκριμένος αξιωματούχος συνδέεται άμεσα με τις μυστικές προσπάθειες του Ιράν για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.
Οι εντάσεις μεταξύ του Ιράν και της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας έχουν φτάσει τις τελευταίες ημέρες σε πρωτοφανή επίπεδα. Το Συμβούλιο Διοικητών της IAEA ενέκρινε, για πρώτη φορά έπειτα από περίπου 20 χρόνια, την παραπομπή του
«ιρανικού πυρηνικού φακέλου» στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Η απόφαση εγκρίθηκε από 23 από τα 35 κράτη-μέλη του Συμβουλίου Διοικητών της IAEA, με πρωτοβουλία των Ηνωμένων Πολιτειών, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Βρετανίας.
Το Ιράν έχει αντιδράσει με οργή στις δύο τελευταίες αποφάσεις και εξαπολύει, μεταξύ άλλων, σφοδρή κριτική κατά του γενικού διευθυντή της IAEA
Ραφαέλ Γκρόσι.
Παρά την απόφαση να μεταφερθεί η συζήτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, θεωρείται απίθανο να εγκριθούν εκεί κυρώσεις ή άλλες αποφάσεις εις βάρος της Τεχεράνης, εξαιτίας του αναμενόμενου βέτο από τη Ρωσία και την Κίνα.