Μπορεί ο Τραμπ να δώσει 5.000 δολάρια σε κάθε Αμερικανό; Τα εμπόδια για το σχέδιο των 1,3 τρισ.

Η εξαγγελία του Ντόναλντ Τραμπ για καταβολή 5.000 δολαρίων σε κάθε ενήλικο Αμερικανό σε περίπτωση νίκης των Ρεπουμπλικάνων στις ενδιάμεσες εκλογές έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση στις ΗΠΑ, όχι μόνο για τον πολιτικό της χαρακτήρα αλλά κυρίως για το αν μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικό πρόγραμμα. Το κόστος μιας τέτοιας παρέμβασης υπολογίζεται σε περίπου 1,3 τρισ. δολάρια, ενώ παραμένουν ανοιχτά τα ζητήματα της χρηματοδότησης, της νομιμότητας και της έγκρισης από το Κογκρέσο.

Η πρόταση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να δοθούν επιταγές ύψους 5.000 δολαρίων σε όλους τους ενήλικους πολίτες των ΗΠΑ προκάλεσε ενθουσιασμό στους υποστηρικτές του, όταν παρουσιάστηκε σε κομματική συνδιάσκεψη στο Τέξας.

Ωστόσο, πίσω από τη δυνατή πολιτική απήχηση της ανακοίνωσης βρίσκεται ένα πολύ πιο σύνθετο ερώτημα: υπάρχει τρόπος να εφαρμοστεί στην πράξη ένα τέτοιο σχέδιο;

Ο Τραμπ δεν παρουσίασε συγκεκριμένο μηχανισμό χρηματοδότησης, ενώ δεν ξεκαθάρισε αν σκοπεύει να ζητήσει ειδική έγκριση από το Κογκρέσο, το οποίο έχει την αρμοδιότητα να εγκρίνει τις μεγάλες ομοσπονδιακές δαπάνες.

Παράλληλα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανέφερε ότι τα χρήματα θα πρέπει να δαπανηθούν εντός της χώρας, χωρίς όμως να εξηγήσει πώς θα μπορούσε να ελεγχθεί η χρήση τους.

Το κόστος των 1,3 τρισ. δολαρίων

Το πρώτο μεγάλο εμπόδιο είναι το οικονομικό μέγεθος της πρότασης.

Στις ΗΠΑ υπάρχουν σχεδόν 270 εκατομμύρια ενήλικοι πολίτες, γεγονός που σημαίνει ότι μια εφάπαξ καταβολή 5.000 δολαρίων στον καθένα θα απαιτούσε περίπου 1,3 τρισ. δολάρια από τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό.

Το ποσό αυτό έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το αμερικανικό δημόσιο χρέος αυξάνεται και οι οικονομολόγοι προειδοποιούν για τη διεύρυνση των ελλειμμάτων.

Η Έρικα Γιορκ, ανώτερη οικονομολόγος του Tax Foundation στην Ουάσινγκτον, δήλωσε στο BBC ότι θα ήταν «εξαιρετικά έκπληκτη» αν το Κογκρέσο ενέκρινε μια τέτοια πρόταση.

«Αυτό θα ήταν ένας από τους χειρότερους τρόπους για να χρησιμοποιηθούν 1,3 τρισ. δολάρια», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται ήδη «σε μια μη βιώσιμη πορεία».

Μπορούν οι δασμοί να καλύψουν το κόστος;

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς άφησε να εννοηθεί ότι το πρόγραμμα θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από τα έσοδα των δασμών που έχει επιβάλει η κυβέρνηση Τραμπ.

Ωστόσο, τα μέχρι σήμερα δεδομένα δείχνουν ότι τα ποσά αυτά δεν επαρκούν.

Σύμφωνα με το Bipartisan Policy Center, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συγκεντρώσει περίπου 475 δισ. δολάρια από δασμούς και ειδικούς φόρους από τις αρχές του 2025.

Παράλληλα, περισσότερα από 100 δισ. δολάρια έχουν επιστραφεί, μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που ακύρωσε αρκετούς από τους δασμούς.

Ακόμη και αν όλα τα διαθέσιμα έσοδα κατευθύνονταν στο συγκεκριμένο πρόγραμμα, θα παρέμενε σημαντικό χρηματοδοτικό κενό.

Το νομικό εμπόδιο και η έγκριση του Κογκρέσου

Ένα δεύτερο κρίσιμο ζήτημα αφορά το αν ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει μόνος του σε μια τόσο μεγάλη οικονομική παροχή.

Σύμφωνα με το αμερικανικό σύστημα, οι μεγάλες κρατικές δαπάνες απαιτούν έγκριση από το Κογκρέσο, ενώ νομικοί εκτιμούν ότι είναι εξαιρετικά απίθανο να μπορούσε να υλοποιηθεί ένα τέτοιο πρόγραμμα μόνο μέσω προεδρικού εκτελεστικού διατάγματος.

Σε ό,τι αφορά το ενδεχόμενο να αποτελεί προεκλογική «εξαγορά ψήφων», η αμερικανική νομοθεσία απαγορεύει την παροχή χρημάτων με σκοπό να επηρεαστεί η ψήφος των πολιτών.

Ωστόσο, ορισμένοι νομικοί θεωρούν ότι η πρόταση θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί ως γενικό μέτρο οικονομικής πολιτικής, αντίστοιχο με μια υπόσχεση για μείωση φόρων.

Η δρ. Τζόαν Μαχόνεϊ, λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον, εκτίμησε ότι η πρόταση πιθανότατα θα μπορούσε να θεωρηθεί νόμιμη, καθώς αφορά όλους τους πολίτες ανεξάρτητα από το πώς ψήφισαν.

Αντίθετα, η Λόρελ Ραπ από το Chatham House υποστήριξε ότι η εξαγγελία έχει περισσότερο «συναλλακτικό» χαρακτήρα σε σχέση με τις συνηθισμένες προεκλογικές δεσμεύσεις.

Μια γνώριμη τακτική πριν από εκλογές

Η εξαγγελία του Τραμπ εντάσσεται σε μια ευρύτερη παράδοση πολιτικών υποσχέσεων που συνδέονται με άμεσες οικονομικές ενισχύσεις.

Ο πρώην Ρεπουμπλικανός στρατηγικός σύμβουλος Ρόμπερτ Μόραν χαρακτήρισε την πρόταση «εξαιρετική υπόσχεση», σημειώνοντας όμως ότι παραμένει άγνωστο από πού θα προέλθουν τα χρήματα.

Ο ίδιος τόνισε ότι η συγκυρία είναι καθαρά προεκλογική, καθώς οι εκλογές απέχουν λιγότερο από δύο μήνες.

Στο παρελθόν, ο Τραμπ είχε προτείνει επιταγές 2.000 δολαρίων από έσοδα δασμών, χωρίς τελικά να υλοποιηθεί το σχέδιο.

Αντίστοιχες αντιδράσεις είχαν σημειωθεί το 2021, όταν ο Τζο Μπάιντεν είχε κατηγορηθεί από τους αντιπάλους του ότι «αγόραζε ψήφους» με την υπόσχεση επιταγών 2.000 δολαρίων για την περίοδο της πανδημίας, εφόσον οι Δημοκρατικοί κέρδιζαν τις εκλογές στη Γερουσία της Τζόρτζια.

Παρόμοια συζήτηση είχε ανοίξει και το 2024, όταν ο Έλον Μασκ προσέφερε οικονομικά κίνητρα σε εγγεγραμμένους ψηφοφόρους σε επτά πολιτείες-κλειδιά που υπέγραφαν συγκεκριμένη αίτηση.