Αντιδράσεις για κάμερες στους δρόμους της Σλοβακίας που παρουσιάζονταν ως κυπριακές αλλά ήταν ρωσικής προέλευσης

Σοβαρά ερωτήματα για τον ρόλο κυπριακής εταιρείας στην προμήθεια συστημάτων παρακολούθησης της οδικής κυκλοφορίας στη Σλοβακία προκαλεί έρευνα των σλοβακικών αρχών, η οποία αποκάλυψε ότι κάμερες που παρουσιάζονταν ως κυπριακής κατασκευής ήταν στην πραγματικότητα ρωσικής προέλευσης.

Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται η εταιρεία Sodasus Ltd, εταιρεία εγγεγραμμένη στη Λευκωσία, η οποία εμφανίστηκε στα επίσημα έγγραφα πιστοποίησης ως κατασκευάστρια των καμερών NERO R-ONE. Η τεχνική εξέταση της Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας της Σλοβακίας, NBÚ, κατέληξε όμως ότι το σύστημα ήταν ουσιαστικά μια κάμερα CORDON PRO.M της ρωσικής Simicon, με έδρα την Αγία Πετρούπολη, στην οποία είχε τοποθετηθεί διαφορετική εμπορική ονομασία.

Η υπόθεση αποκαλύφθηκε αρχικά από σλοβακικά μέσα ενημέρωσης και το αντιπολιτευόμενο κόμμα Προοδευτική Σλοβακία, ενώ στη συνέχεια πήρε ευρωπαϊκή διάσταση μετά από δημοσίευμα της ελβετικής εφημερίδας Neue Zürcher Zeitung.

Τα ρωσικά ίχνη στο εσωτερικό

Η τεχνική ανάλυση της NBU δεν περιορίστηκε στην εξωτερική ομοιότητα των συσκευών. Οι ειδικοί εξέτασαν τις πλακέτες, το λειτουργικό σύστημα, το λογισμικό και τα εξαρτήματα της κάμερας και ταυτοποίησαν το σύστημα ως προϊόν της Simicon.

Στην κεντρική μονάδα λειτουργούσε Linux με λογισμικό του Ρώσου κατασκευαστή, ενώ ακόμη και το εσωτερικό υλικό έφερε ενδείξεις της σειράς Cordon. Η ονομασία NERO R-ONE είχε προστεθεί στη σλοβακική έκδοση του περιβάλλοντος διαχείρισης.

Το σοβαρότερο εύρημα ήταν ένα δεύτερο, μη καταγεγραμμένο στην τεχνική τεκμηρίωση, σύστημα κινητής τηλεφωνίας 3G/4G με δική του υποδοχή για κάρτα SIM. Στο λογισμικό βρέθηκαν αποθηκευμένοι 12 ρωσικοί τηλεφωνικοί αριθμοί. Οκτώ ανήκαν στο δίκτυο MegaFon στην Αγία Πετρούπολη και στην περιφέρεια του Λένινγκραντ, ένας στο δίκτυο MTS στην ίδια περιοχή, δύο ήταν σταθερά τηλέφωνα της Αγίας Πετρούπολης και ένας αριθμός ανήκε σε δίκτυο της περιφέρειας Κεμέροβο στη Σιβηρία.

Εφόσον τοποθετούνταν SIM στην κάμερα, η λήψη μηνύματος από έναν από αυτούς τους αριθμούς, σε συνδυασμό με έναν ενσωματωμένο οκταψήφιο κωδικό, μπορούσε να δώσει πλήρη πρόσβαση διαχειριστή. Μέσω SMS μπορούσαν να δοθούν εντολές επανεκκίνησης, αλλαγής λειτουργίας και ενεργοποίησης τηλεφωνικής ή διαδικτυακής σύνδεσης.

Χρειάζεται, πάντως, μια σημαντική διευκρίνιση. Στη συσκευή που εξέτασε η NBÚ δεν υπήρχε τοποθετημένη κάρτα SIM ούτε στην κανονική ούτε στη δεύτερη υποδοχή. Δεν έχει επίσης αποδειχθεί ότι οι δυνατότητες απομακρυσμένης πρόσβασης χρησιμοποιήθηκαν ή ότι δεδομένα μεταδόθηκαν στη Ρωσία.

Εικόνα χωρίς κωδικό

Οι ειδικοί εντόπισαν και άλλες σοβαρές αδυναμίες. Η κάμερα μετέδιδε εικόνα μέσω σύνδεσης RTSP χωρίς να απαιτείται κωδικός από όποιον είχε πρόσβαση στο δίκτυό της. Στην τεχνική έκθεση διευκρινίζεται ότι αυτό αποτελούσε ρύθμιση της συγκεκριμένης συσκευής και όχι υποχρεωτική λειτουργία όλων των καμερών του τύπου.

Το λειτουργικό σύστημα διέθετε επίσης λογαριασμό διαχειριστή με ενσωματωμένο κωδικό, πρόσβαση μέσω Telnet και SSH, ενεργό ασύρματο δίκτυο και δύο προρυθμισμένες συνδέσεις VPN. Η λειτουργία Secure Boot, η οποία εμποδίζει την εγκατάσταση μη εγκεκριμένου λογισμικού, ήταν απενεργοποιημένη.

Η NBÚ εντόπισε ακόμη 260 σημεία στο λογισμικό στα οποία θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να εκτελεστεί κακόβουλος κώδικας με δικαιώματα διαχειριστή.

Το πιστοποιητικό έγραφε «Κύπρος»

Στις 30 Ιουνίου 2026, το Ινστιτούτο Μετρολογίας της Σλοβακίας εξέδωσε πιστοποιητικό τύπου για το NERO R-ONE, με ισχύ έως το 2036. Ως αιτούσα αναφερόταν η σλοβακική εταιρεία it-s και ως κατασκευάστρια η Sodasus Ltd από την Κύπρο.

Η έρευνα της NBÚ διαπίστωσε, ωστόσο, ότι το αρχείο που παρουσιάστηκε κατά την πιστοποίηση ως λογισμικό μέτρησης είχε μέγεθος μόλις 85 KB, ήταν ελλιπές, σκόπιμα κατεστραμμένο και προοριζόταν για διαφορετική αρχιτεκτονική επεξεργαστή. Δεν χρησιμοποιούνταν για τις μετρήσεις της κάμερας και ο μοναδικός πρακτικός του ρόλος ήταν να εμφανίζεται στην ιστοσελίδα διαχείρισης ως επιβεβαίωση της εγκυρότητας του πιστοποιητικού.

Το Ινστιτούτο Μετρολογίας απάντησε ότι δική του αρμοδιότητα είναι να ελέγχει την ακρίβεια των μετρήσεων και τη συμμόρφωση με τη μετρολογική νομοθεσία, όχι να διενεργεί έρευνα κυβερνοασφάλειας ή να εξακριβώνει την πραγματική γεωγραφική προέλευση κάθε εξαρτήματος.

Η κυπριακή εταιρεία στη Λευκωσία

Σύμφωνα με το κυπριακό μητρώο εταιρειών, η Sodasus Ltd, με αριθμό εγγραφής ΗΕ 424916, ιδρύθηκε στις 24 Αυγούστου 2021 και παραμένει ενεργή. Ως έδρα δηλώνεται διεύθυνση στη Λευκωσία.

Στα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία δεν εμφανίζεται φυσικό πρόσωπο ως διευθυντής. Τη θέση αυτή κατέχει η εταιρεία Fidesta Management Ltd, ενώ γραμματέας είναι Κύπριος, φυσικό πρόσωπο. Η Fidesta Management στεγάζεται στην ίδια διεύθυνση και αποτελεί θυγατρική αδειοδοτημένου παρόχου διοικητικών υπηρεσιών.

Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου αναφέρει ότι η Fidesta παρέχει υπηρεσίες σύστασης, διοίκησης και διαχείρισης εταιρειών. Η παρουσία της ως εταιρικού διευθυντή δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη παρανομίας. Σημαίνει, όμως, ότι από τα ανοιχτά μητρώα δεν προκύπτει ποιο φυσικό πρόσωπο ασκούσε τον πραγματικό έλεγχο της Sodasus ούτε ποιος διέθετε την τεχνική γνώση για την κατασκευή των καμερών.

Σλοβακική δημοσιογραφική έρευνα ανέφερε ότι η Sodasus είχε παλαιότερα προσφερθεί προς πώληση μέσω ιστοσελίδας εμπορίας έτοιμων εταιρειών έναντι 12.000 ευρώ. Χαρακτηρίζεται ως εταιρεία χωρίς προηγούμενο βιομηχανικό ιστορικό και αναφέρει ότι δεν είχε έσοδα από το 2021 έως το 2024.

Η σημερινή ιστοσελίδα της εταιρείας παρουσιάζει τη Sodasus ως πάροχο τεχνολογίας για κυβερνήσεις, άμυνα, κρίσιμες υποδομές και ελεγχόμενους κλάδους. Δεν αναφέρει, ωστόσο, ονόματα στελεχών, προηγούμενα έργα, εγκαταστάσεις παραγωγής ή τεχνικά στοιχεία για το NERO R-ONE. Δεν αναφέρονται επίσης οι εταιρείες Simicon και NEROline.

Η διαδρομή μέσω τεσσάρων εταιρειών

Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, η διαδρομή των καμερών φέρεται να ξεκίνησε από τη ρωσική Simicon και να πέρασε μέσω της κροατικής NEROline. Στη συνέχεια εμφανίστηκε η κυπριακή Sodasus ως κατασκευάστρια, η σλοβακική it-s ως διανομέας και η Soitron ως συμβατικός προμηθευτής του υπουργείου Εσωτερικών της Σλοβακίας.

Η αρχική εκδοχή της Soitron ήταν ότι η Sodasus είχε αποκτήσει την παραγωγή, την τεχνογνωσία και την ανάπτυξη των συσκευών από την κροατική NEROline. Υποστήριζε επίσης ότι ο αισθητήρας του ραντάρ ήταν προϊόν γερμανικής εταιρείας και ότι ο εξοπλισμός δεν περιείχε εξαρτήματα από χώρες που τελούν υπό διεθνείς κυρώσεις.

Η εξέταση της NBÚ ανέτρεψε αυτό το επιχείρημα, καθώς βρήκε ρωσική πλακέτα, ρωσικό λειτουργικό λογισμικό και ρωσικούς μηχανισμούς επικοινωνίας.

Δεν έχει εξακριβωθεί αν οι κάμερες μεταφέρθηκαν ποτέ στην Κύπρο ή αν η Sodasus χρησιμοποιήθηκε μόνο ως ενδιάμεσος εταιρικός κρίκος και ως δηλωμένος κατασκευαστής. Παραμένει επίσης άγνωστο με ποια συμφωνία αποκτήθηκε η τεχνογνωσία από την κροατική εταιρεία και ποιος είναι ο πραγματικός δικαιούχος της κυπριακής Sodasus.

Δύο κάμερες και σχέδιο για 279

Ο σχεδιασμός της Σλοβακίας προέβλεπε την εγκατάσταση 279 συστημάτων στο πλαίσιο ευρύτερου προγράμματος εκσυγχρονισμού της επιτήρησης της κυκλοφορίας, το οποίο χρηματοδοτείται με ευρωπαϊκά κονδύλια.

Παρά δημοσιεύματα που αναφέρθηκαν σε 279 εγκατεστημένες ρωσικές κάμερες, στη δοκιμαστική λειτουργία είχαν τοποθετηθεί μόνο δύο συστήματα NERO R-ONE. Σύμφωνα με την αντιπολίτευση, τα δύο συστήματα κόστισαν περίπου €160.000. Το υπουργείο υποστηρίζει ότι δεν είχαν συνδεθεί με βάσεις ευαίσθητων δεδομένων και δεν χρησιμοποιήθηκαν για τη βεβαίωση παραβάσεων.

Μετά τα ευρήματα, ο υπουργός Εσωτερικών Ματούς Σούταϊ Έστοκ διέταξε την απομάκρυνσή τους, διέκοψε τη συνεργασία με τη Soitron και δήλωσε ότι το υπουργείο είχε παραπλανηθεί. Η Soitron απέρριψε την κατηγορία και υποστήριξε ότι διαβίβασε τις πληροφορίες που διέθετε τότε από τους υπεργολάβους της.

Το Προοδευτικό Κόμμα κατέθεσε ποινική καταγγελία και ζήτησε την απομάκρυνση του υπουργού. Ο γενικός εισαγγελέας της Σλοβακίας Μάρος Ζιλίνκα έδωσε εντολή στην Εισαγγελία της Μπρατισλάβας να ερευνήσει την υπόθεση.

Ο φιλορώσος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο υποβάθμισε το ζήτημα, υποστηρίζοντας ότι δύο δοκιμαστικές κάμερες δεν μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ασφάλεια της χώρας.

Φόβος κατασκοπείας

Η Σλοβακία συνορεύει με την Ουκρανία και αποτελεί πέρασμα στρατιωτικού και ανθρωπιστικού υλικού. Η δυνατότητα παρακολούθησης οχημάτων, πινακίδων και μετακινήσεων αποκτά έτσι διάσταση εθνικής ασφάλειας.

Δυτικές υπηρεσίες είχαν ήδη προειδοποιήσει ότι η ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών GRU χρησιμοποιεί παραβιασμένες κάμερες κοντά σε συνοριακούς σταθμούς, σιδηροδρομικούς κόμβους και στρατιωτικές εγκαταστάσεις για να παρακολουθεί τη μεταφορά βοήθειας προς την Ουκρανία.

Αυτό δεν αποδεικνύει ότι οι συγκεκριμένες κάμερες χρησιμοποιήθηκαν για κατασκοπεία. Εξηγεί, όμως, γιατί η NBÚ τις χαρακτήρισε «σημαντική κυβερνοαπειλή» και προειδοποίησε οργανισμούς σε ολόκληρη τη χώρα να ελέγξουν αν διαθέτουν NERO R-ONE ή συστήματα Cordon στην υποδομή τους.