Τμήμα πυραύλου της SpaceX με βάρος 4 τόνους πιστεύεται πως συνετρίβη στη Σελήνη με ταχύτητα 8.690 χλμ./ώρα

Ένα τμήμα εγκαταλελειμμένου πυραύλου της SpaceX, βάρους περίπου τεσσάρων τόνων, το οποίο περιφερόταν ανεξέλεγκτα στο Διάστημα από πέρυσι, πιστεύεται ότι συνετρίβη - χωρίς να υπάρχει προηγούμενος σχετικός σχεδιασμός - στη Σελήνη με μεγάλη ταχύτητα. Η πρόσκρουση δεν εγκυμονεί κανέναν κίνδυνο για τη Γη, εκτιμάται ωστόσο ότι δημιούργησε έναν νέο κρατήρα στη σεληνιακή επιφάνεια.

Το αντικείμενο αποτελούσε τμήμα πυραύλου Falcon 9 της SpaceX, ο οποίος είχε εκτοξεύσει τον Ιανουάριο του 2025 προς τη Σελήνη σεληνάκατο της αμερικανικής εταιρείας Firefly Aerospace.

Το σώμα του πυραύλου επρόκειτο να προσκρούσει στη Σελήνη περίπου στις 06:35 το πρωί, ώρα Βρετανίας, με ταχύτητα 5.400 μιλίων την ώρα, δηλαδή περίπου 8.690 χλμ./ώρα.

Η σύγκρουση αναμενόταν να εκτινάξει μια στήλη σεληνιακής σκόνης μήκους αρκετών χιλιομέτρων. Παρά το γεγονός ότι η σκόνη θα φωτιζόταν από τον Ήλιο, θα ήταν δύσκολο να γίνει ορατή με γυμνό μάτι από τη Γη.

Δεν επιβεβαιώθηκε άμεσα η πρόσκρουση

Επαγγελματίες και ερασιτέχνες αστρονόμοι, οι οποίοι παρακολουθούσαν το φαινόμενο με ισχυρά τηλεσκόπια και κάμερες, αλλά και η ίδια η SpaceX, δεν κατάφεραν να επιβεβαιώσουν άμεσα την πρόσκρουση.

Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι το σημείο της σύγκρουσης βρισκόταν κοντά στην άκρη της ορατής πλευράς της Σελήνης, γεγονός που δυσχέρανε σημαντικά την παρατήρηση από τη Γη.

Σύμφωνα με τη NASA, η πρόσκρουση αναμενόταν να σχηματίσει κρατήρα πλάτους περίπου 18 μέτρων και βάθους τεσσάρων μέτρων, εκτοξεύοντας προς τα έξω σκόνη και πετρώματα.

Η αμερικανική διαστημική υπηρεσία ανακοίνωσε ότι θα αναζητήσει ευκαιρίες για να φωτογραφίσει το σημείο πριν και μετά την πρόσκρουση. Τα δεδομένα που θα συλλεχθούν ενδέχεται να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τις τεχνητές προσκρούσεις και τις επιπτώσεις τους στις μελλοντικές αποστολές εξερεύνησης.

«Η πρόσκρουση δεν αποτελεί κίνδυνο για τη Γη και οι επιστήμονες της NASA σχεδιάζουν να συλλέξουν σεληνιακά δεδομένα από το συμβάν και να βελτιώσουν τις τεχνικές εντοπισμού αντικειμένων στο Διάστημα», δήλωσε ο εκπρόσωπος της NASA Τζίμι Ράσελ.

Πώς κατέληξε ο πύραυλος σε πορεία σύγκρουσης

Τα συγκεκριμένα τμήματα των πυραύλων, γνωστά ως στάδια, συνήθως επιστρέφουν στην ατμόσφαιρα της Γης και καταστρέφονται από την τριβή ή πέφτουν στη θάλασσα, αφού προηγουμένως έχουν μεταφέρει το ωφέλιμο φορτίο τους στο προβλεπόμενο σημείο της τροχιάς.

Ωστόσο, επειδή η αποστολή του Ιανουαρίου του 2025 προς τη Σελήνη απαιτούσε μεγαλύτερη ώθηση από τις αποστολές που πραγματοποιούνται κοντά στη Γη, το δεύτερο στάδιο του Falcon 9 παρέμεινε στο Διάστημα.

Έκτοτε περιφερόταν ανεξέλεγκτα ανάμεσα σε χιλιάδες άλλα κομμάτια διαστημικών απορριμμάτων, τα οποία οι ενεργοί δορυφόροι αναγκάζονται συχνά να αποφεύγουν πραγματοποιώντας ελιγμούς.

Μόλις φέτος οι αστρονόμοι διαπίστωσαν ότι το στάδιο του πυραύλου, το οποίο είχε αποβάλει τα εναπομείναντα καύσιμά του και δεν μπορούσε πλέον να ελεγχθεί, είχε εισέλθει σε τροχιά που θα κατέληγε στη Σελήνη.

Η διευθύντρια επιστημονικών προγραμμάτων της NASA και των αποστολών Dragon στη SpaceX, Τζουλιάνα Σάιμαν, εξήγησε ότι ένας συνδυασμός ηλιακής δραστηριότητας και βαρυτικών δυνάμεων έθεσε τελικά το αντικείμενο σε πορεία σύγκρουσης με τη Σελήνη.

«Αναδεικνύει μια ορισμένη αμέλεια»

Ο Μπιλ Γκρέι, δημιουργός ευρέως χρησιμοποιούμενου λογισμικού αστρονομίας, ο οποίος είχε δημοσιεύσει από τον Απρίλιο έκθεση για την επικείμενη πρόσκρουση, εκτίμησε ότι το συμβάν παρουσιάζει κάποιο, πιθανότατα περιορισμένο, επιστημονικό ενδιαφέρον.

Όπως ανέφερε, η σύγκρουση δεν θέτει κανέναν σε κίνδυνο, αναδεικνύει όμως «μια ορισμένη αμέλεια» στον τρόπο με τον οποίο απορρίπτεται ο διαστημικός εξοπλισμός που έχει ολοκληρώσει την αποστολή του.

Οι προσκρούσεις διαστημικών απορριμμάτων στη Σελήνη είναι σχετικά σπάνιες. Τον Μάρτιο του 2022 ένα κινεζικό τμήμα πυραύλου συνετρίβη στη σεληνιακή επιφάνεια, αφού προηγουμένως είχε ολοκληρώσει δοκιμαστική αποστολή προς τη Σελήνη.

Το 2009, η NASA είχε οδηγήσει σκόπιμα ένα τμήμα πυραύλου σε σύγκρουση με τη Σελήνη, προκειμένου να μελετήσει το νέφος υλικού που εκτινάχθηκε από την πρόσκρουση.

Οι αποτυχημένες προσεδαφίσεις των τελευταίων ετών

Αρκετά διαστημικά σκάφη που είχαν σχεδιαστεί για ομαλή προσεδάφιση στη Σελήνη κατέληξαν επίσης να συντριβούν τα τελευταία χρόνια.

Μεταξύ αυτών ήταν η ρωσική αποστολή Luna-25, η οποία συνετρίβη το 2023, καθώς και η ινδική σεληνάκατος Chandrayaan-2 το 2019.

Το ίδιο έτος συνετρίβη και η ισραηλινή σεληνάκατος Beresheet. Στο φορτίο της περιλαμβάνονταν μικροσκοπικά βραδύπορα, οργανισμοί γνωστοί για την ικανότητά τους να επιβιώνουν σε ακτινοβολία και ιδιαίτερα ακραίες συνθήκες. Δεν αποκλείεται ορισμένα από αυτά να εξακολουθούν να βρίσκονται στη σεληνιακή επιφάνεια.

Η Σάιμαν ανέφερε ότι η NASA και η SpaceX συζητούν ήδη τρόπους για την αποτροπή παρόμοιων προσκρούσεων στο μέλλον.