Τα νεύρα Ερντογάν για την συμμαχία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ με κοινές ασκήσεις και εξοπλισμό

Με την υπογραφή Κοινού Σχεδίου Δράσης Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ, όπως και Προγράμματος Αμυντικής Συνεργασίας μεταξύ της Αθήνας και του Τελ Αβίβ «αποχαιρέτησαν» το 2025 οι Ενοπλες Δυνάμεις των τριών χωρών της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, δημιουργώντας νέα γεωπολιτικά και αμυντικά δεδομένα στην αυγή του νέου έτους, δεδομένα τα οποία έχουν αυξήσει τα επίπεδα νευρικότητας στη γειτονική Τουρκία. Η εμβάθυνση της στρατιωτικής συνεργασίας, η οποία ήρθε ως επιστέγασμα της Τριμερούς Συνόδου Κορυφής στα Ιεροσόλυμα, παραμονές του 2026, συνιστά ένα ακόμη βήμα -αν όχι καθοριστικό- στη στρατηγική συμμαχία μεταξύ των τριών χωρών, αλλά και εφαλτήριο για περαιτέρω ανάπτυξη κοινών στρατιωτικών προγραμμάτων, οικοδομώντας μια στέρεη αμυντική ασπίδα σε επίπεδο τόσο εξοπλισμών όσο και διάδρασης των στρατιωτικών.

Δεν είναι, άλλωστε, μόνο τα όσα ειπώθηκαν κατά την 10η Τριμερή Σύνοδο Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ σε επίπεδο κορυφής, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη, με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου να υπογραμμίζει ενώπιόν τους με νόημα πως «όσοι πιστεύουν ότι μπορούν να επαναφέρουν την αυτοκρατορία τους και την κυριαρχία τους στις χώρες μας, τους λέμε ότι αυτό δεν θα συμβεί», με προφανή αποδέκτη την Αγκυρα, αλλά και το περιεχόμενο της Τριμερούς Στρατιωτικής Συνεργασίας, το οποίο αποκτά πλέον νέα και «θεσμική βάση», σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές.

Τι αλλάζει

Αν και στρατιωτικές πηγές έσπευσαν να διευκρινίσουν στο «ΘΕΜΑ» ότι η νέα αμυντική συνθήκη μεταξύ των τριών χωρών δεν εκβάλλει σε «δύναμη ταχείας αντίδρασης» ή κάποιας μορφής κοινή ταξιαρχία, στους σχετικούς κύκλους είναι κάτι παραπάνω από σαφές πως το στάτους της Τριμερούς έχει αναβαθμιστεί κατακόρυφα, περνώντας το 2026 σε νέα φάση και αποκτώντας επίσημη υπόσταση. Αυτή η ποιοτική αλλαγή αντανακλάται και στις γραμμές των κειμένων που υπογράφησαν παραμονές των γιορτών στη Λευκωσία, καθώς το Κοινό Σχέδιο Δράσης (ΚΣΔ) Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ και το Πρόγραμμα Αμυντικής Συνεργασίας (ΠΑΣ) Ελλάδας - Ισραήλ για το 2026 περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:

■ Τη διεξαγωγή διακλαδικών ασκήσεων.

■ Συνεκπαιδεύσεις Δυνάμεων Ειδικών Επιχειρήσεων.

■ Επιτελικές συναντήσεις.

■ Συνομιλίες σε θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος.

Για το Πεντάγωνο, εξάλλου, η τελετή της υπογραφής συνοδεύτηκε με την υπόμνηση από το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Αμυνας πως πλέον «ενισχύεται ακόμη περισσότερο η στρατιωτική συνεργασία μεταξύ των τριών κρατών και επαυξάνεται ο ρόλος τους, ως παράγοντες στήριξης της ειρήνης, της σταθερότητας και της ασφάλειας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου», στέλνοντας εμμέσως πλην σαφώς μηνύματα και προς την Αγκυρα αναφορικά με τη νέα ισορροπία ισχύος, όπως αυτή διαμορφώνεται εκ νέου με την έλευση του 2026. Την ίδια αντίληψη, παράλληλα, εξέφρασαν και αρμόδιες πηγές από κυπριακής πλευράς που έκαναν λόγο για «ένα ακόμη βήμα στην εμβάθυνση της στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ των χωρών» στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΚΥΠΕ), διευκρινίζοντας ωστόσο ότι η Λευκωσία δεν έχει πρόθεση να προκαλέσει την Τουρκία, ούτε και να προκαλέσει λεκτική ένταση.

Οι ασκήσεις

Την ίδια στιγμή και παρά το γεγονός ότι δεν υφίσταται το ενδεχόμενο δημιουργίας κοινής ταξιαρχίας Κύπρου - Ελλάδας - Ισραήλ, ο υπουργός Αμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας Βασίλης Πάλμας επιβεβαίωσε πως θα γίνουν κοινές ασκήσεις μεταξύ Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ, στο πλαίσιο του προγραμματισμού των δραστηριοτήτων του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Φρουράς (ΓΕΕΦ) για το 2026 «με φίλες και συμμαχικές χώρες και διοργάνωση διμερών, τριμερών ή άλλων μορφών ασκήσεων».

Ως προς το περιεχόμενο των κοινών ασκήσεων, αυτές θα αφορούν την εκπαίδευση από κοινού των τριών στρατευμάτων, την επιμόρφωση στελεχών, κοινά γυμνάσια, αλλά και δράσεις με στόχο τη βελτίωση των ικανοτήτων των τριών στρατών. Ως προς τον προγραμματισμό των κοινών ασκήσεων, ο Κύπριος υπουργός Αμυνας γνωστοποίησε πως η Λευκωσία θα αναπτύξει ανάλογες δράσεις και με την Αίγυπτο και την Ιορδανία εντός του 2026, ενώ παρέπεμψε στα στρατιωτικά επιτελεία των τριών χωρών ως προς τον ακριβή χρόνο υλοποίησής τους.

Πάντως, πηγές που επικαλούνται οι «Times of Israel» θέλουν τις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις να συμμετάσχουν στη ναυτική άσκηση Noble Dina του Ισραήλ τους επόμενους μήνες στην Ανατολική Μεσόγειο, εγκαινιάζοντας το νέο πλαίσιο αμυντικής συνεργασίας την ερχόμενη άνοιξη.

Διεθνές ενδιαφέρον και... drones

Εν τω μεταξύ, ο επιχειρησιακός σχεδιασμός, αλλά και το ακριβές περιεχόμενο των ασκήσεων μεταξύ των τριών χωρών έχουν καταστεί επίκεντρο του διεθνούς Τύπου, με το πρακτορείο Reuters να μεταδίδει πως «η στρατιωτική συμφωνία θα περιλαμβάνει κοινές ναυτικές και αεροπορικές ασκήσεις και τη μεταφορά τεχνογνωσίας από το Ισραήλ στην Ελλάδα και την Κύπρο για την αντιμετώπιση τόσο των “ασύμμετρων” όσο και των “συμμετρικών” απειλών», εξελίξεις που, όπως επισημαίνει, «παρακολουθούνται στενά από την περιφερειακή αντίπαλο Τουρκία». Την ίδια στιγμή, πληροφορίες που επικαλείται η Deutsche Welle κάνουν λόγο για «συμφωνίες που περιλαμβάνουν σχέδια για κοινές ασκήσεις και εκπαίδευση, αλλά και ανταλλαγή τεχνογνωσίας για σύγχρονες μορφές πολέμου, όπως τα drones και ο ηλεκτρονικός πόλεμος».

Πέντε επίπεδα

Ταυτόχρονα, η συνεκπαίδευση, αλλά και η αλληλεπίδραση των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων των τριών χωρών συναντάται με τα εξοπλιστικά προγράμματα που έχουν αναπτύξει το τελευταίο χρονικό διάστημα Αθήνα και Λευκωσία, με εμβληματική την προμήθεια ισραηλινών πυραυλικών συστημάτων. Στην περίπτωση της Αθήνας δεν έχει ακόμη στεγνώσει το μελάνι από την έγκριση της Βουλής για την αγορά 36 πολλαπλών εκτοξευτών πυραύλων PULS, την ώρα που ισραηλινές πηγές κάνουν λόγο για συνομιλίες μεταξύ των δύο χωρών με ζητούμενο την προμήθεια στην Αθήνα αντιαεροπορικών και αντιβαλλιστικών πυραυλικών συστημάτων μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς, τα οποία θα συμβάλλουν στην κατασκευή της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Η τελευταία, άλλωστε, θα έχει πέντε επίπεδα, «πέντε έχει κι αυτή: αντιαεροπορικό, αντιπυραυλικό, αντι-drone, αντι-πλοϊκό και αντι- submarine, κάτω από τη θάλασσα», όπως έχει περιγράψει πολλάκις ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Νίκος Δένδιας, με το Ισραήλ να προπορεύεται έναντι πάρα πολλών χωρών στην ανάπτυξη σχετικής τεχνολογίας.

Στο ίδιο πλαίσιο, και η Λευκωσία έχει προχωρήσει το τελευταίο χρονικό διάστημα σε διμερείς συμφωνίες με το Ισραήλ για την απόκτηση οπλικών συστημάτων, με την Εθνική Φρουρά να έχει εντάξει στο δυναμικό της το αντιαεροπορικό σύστημα Barak, ένα σύστημα πυραύλων εδάφους - αέρος (SAM) σχεδιασμένο για να καλύπτει αμυντικά κάθε είδους αεροπορική απειλή, όπως και ένα νέο σύστημα παρακολούθησης για την Πράσινη Γραμμή.

Η πρωτοχρονιάτικη απειλή Ερντογάν

Οι συγκεκριμένες αμυντικές προμήθειες δεν άφησαν ασυγκίνητη την Τουρκία, καθώς ως άμεση απειλή για την εθνική ασφάλεια της Τουρκίας και του ψευδοκράτους χαρακτήρισε τη σχετική προμήθεια της Λευκωσίας ο αναπληρωτής πρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος Γιανκί Μπαγτζιόγλου. Η έναρξη, ωστόσο, της νέας φάσης στη στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ, η οποία ανακοινώθηκε παραμονές των γιορτών, τροφοδότησε σημαντικά το πρωτοχρονιάτικο μήνυμα του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, παίρνοντας ο ίδιος τη σκυτάλη από τον Τύπο της χώρας του, ο οποίος υποδέχτηκε τη συμφωνία ως «αντιτουρκικό μέτωπο».

Στο εκτενές διάγγελμά του για το νέο έτος, ο Τούρκος πρόεδρος εστίασε κεντρικά στα «αμυντικά βήματα της χώρας του», λέγοντας ότι «βρισκόμαστε σε ένα σημαντικό άλμα προς τα εμπρός σε όλους τους τομείς της άμυνας», στο οποίο συμπεριέλαβε τα νέα εγχώρια αμυντικά συστήματα, όπως άρματα μάχης, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πολεμικά πλοία και πυραύλους.

Πέραν, όμως, από το νέο τουρκικό οπλοστάσιο και την επίδειξη ισχύος μέσω της απαρίθμησής του, ο Ερντογάν δήλωσε ευθέως ότι «παρακολουθούμε στενά τις αυξανόμενες προκλήσεις και απειλές κατά των συμφερόντων της χώρας μας και του τουρκοκυπριακού λαού στην Ανατολική Μεσόγειο», με φόντο την Τριμερή Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ. Υπό αυτό το πρίσμα, ο Τούρκος πρόεδρος ανέφερε στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμά του πως «θα ήθελα να υπογραμμίσω για άλλη μια φορά ότι δεν θα ανεχτούμε ποτέ τετελεσμένα, κλοπή ή ληστεία στη “Γαλάζια Πατρίδα”», με την «Daily Sabah» να υπογραμμίζει μετά τη συγκεκριμένη αποστροφή πως «η Τουρκία πρόσφατα κατήγγειλε μια επικείμενη συμμαχία μεταξύ Ελλάδας, Ισραήλ και ελληνοκυπριακής διοίκησης».

Το μέτωπο της «Wall Street Journal»

Πολύ περισσότερο, όταν λίγες ώρες πριν από το μήνυμα του Τούρκου προέδρου η «Wall Sreet Journal» δημοσίευσε κεντρικό άρθρο με τίτλο: «Η πώληση F-35 στην Τουρκία θα μπορούσε να οδηγήσει σε πόλεμο», εξηγώντας πως «ο πρόεδρός της (Τουρκίας) κηρύττει την καταστροφή του σιωνιστικού Ισραήλ. Τα προηγμένα αμερικανικά αεροσκάφη θα το έκαναν αυτό ευκολότερο», σε μια στιγμή που τα τουρκικά ΜΜΕ θριαμβολογούν για την αλλαγή στάσης του Λευκού Οίκου.

Οπως περιγράφει ο Αμίτ Σέγκαλ, επικεφαλής πολιτικός σχολιαστής στο ισραηλινό Channel 12 News, «η Τουρκία ενσαρκώνει όλα όσα κατηγορεί το Ισραήλ. Οι ψυχολόγοι το αποκαλούν προβολή. Οταν ο πρόεδρος Ερντογάν κατηγορεί το Ισραήλ ότι καταπατά τα εδάφη των γειτόνων του σε μια προσπάθεια να εγκαθιδρύσει το Μεγάλο Ισραήλ, αντικατοπτρίζει τη δική του επιθυμία να αναβιώσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία, η οποία κάποτε κυβερνούσε τις ίδιες περιοχές», καταλήγοντας ότι «θα ήταν λάθος να εξοπλίσουμε μια ολοένα και πιο επιθετική και ισλαμιστική Τουρκία -η οποία με τον καιρό θα μπορούσε να εκτοπίσει το Ιράν ως την πιο απειλητική χώρα στην περιοχή- με πολύ πιο προηγμένα αμερικανικά όπλα».