Οι παροχές που δόθηκαν από έρωτα δεν επιστρέφονται, λέει ο Άρειος Πάγος - Αντιδικία ζεύγους που συζούσε 10 χρόνια για €2,5 εκατ. και 9 ακίνητα

Η μεγαλομέτοχος και διευθύνουσα σύμβουλος της διάσημης βελγικής σοκολατοποιίας Leonidas συμβίωσε επί δέκα χρόνια με τον τότε «φωτοτέχνη» σύντροφό της, τον οποίο άνδρωσε οικονομικά με 2,5 εκατ. ευρώ και 9 ακίνητα. Ο ίδιος σήμερα έχει τη γνωστή εταιρεία FOSS Α.Ε. στον χώρο του σχεδιασμού φωτισμού κτιρίων, εσωτερικών χώρων κ.λπ.

Με τον τερματισμό της ελεύθερης συμβίωσής τους, που ξεκίνησε το 1992 και έληξε το 2002, εκείνη ζήτησε να της επιστραφούν τα χρήματα και τα ακίνητα που του είχε δώσει επικαλούμενη τις διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού (άρθρο 904 του Αστικού Κώδικα). Δηλαδή, ότι έγινε πλουσιότερος από την περιουσία της χωρίς νόμιμη αιτία, προκαλώντας της παράλληλα περιουσιακή ζημιά. Ομως εκείνος αρνήθηκε να επιστρέψει τις παροχές της και έτσι η υπόθεση οδηγήθηκε στα δικαστήρια. Τώρα εκδόθηκε αμετάκλητη απόφαση από τον Αρειο Πάγο, την οποία έχασε η ενάγουσα.

Η σοκολατοποιία Leonidas ιδρύθηκε το 1913 στο Βέλγιο από έναν επιχειρηματία ελληνικής καταγωγής, γεννημένο το 1876 στην περιοχή της Καππαδοκίας της Μικράς Ασίας. Το 1922 ο ανιψιός του μετοίκησε στο Βέλγιο και ασχολήθηκε με τη σοκολατοποιία, ενώ το 1937 κατοχύρωσε το σήμα της εταιρείας στις Βρυξέλλες. Μετά τον θάνατό του, το 1970, τα ηνία της εταιρείας ανέλαβε η επόμενη γενιά της οικογένειας και στη συνέχεια η σημερινή μεγαλομέτοχος. Σήμερα η σοκολατοποιία έχει περισσότερα από 1.200 σημεία πώλησης σε 40 χώρες. Μόνο στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο έχει 450 καταστήματα και 290 στη Γαλλία.

Η διαδρομή της συμβίωσης

Σύμφωνα με την αρεοπαγιτική απόφαση, η γνωριμία της ενάγουσας με τον σύντροφό της έγινε το 1992, όταν του ανέθεσε τη μελέτη και εγκατάσταση φωτισμού στο σπίτι της στην Αρτέμιδα (Λούτσα). Τότε, εκείνος ήταν «φωτοτέχνης» και είχε μία μικρή προσωπική εταιρεία.

Εκτοτε συνήψαν ερωτικό δεσμό. Μεταξύ τους «αναπτύχθηκαν στενοί προσωπικοί δεσμοί αγάπης και αμοιβαίας εμπιστοσύνης, είχαν αναπτύξει κοινή κοινωνική ζωή και έναντι των τρίτων εμφανίζονταν ως ζευγάρι με μόνιμη και σταθερή σχέση».

Το ζευγάρι συμβίωνε σε απλή ελεύθερη ένωση τη δεκαετία 1992-2002, οπότε ο τελευταίος «παρά τις μέχρι τότε διαβεβαιώσεις του ότι επιθυμεί να την παντρευτεί διέκοψε τη σχέση τους».

Μάλιστα, τα τελευταία τρία χρόνια της συμβίωσής τους είχε σχέση και με άλλη γυναίκα, όπως αναφέρεται στη δικαστική απόφαση. Σύμφωνα με τους δικαστές, «στο πλαίσιο της ελεύθερης συμβιώσεώς τους, κατά τη διάρκεια της οποίας είχε δημιουργηθεί σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ τους, η ίδια, έχοντας τη βεβαιότητα ότι στο μέλλον θα συνάψουν γάμο και πάντως λόγω της μονιμότητας της σχέσης τους, προέβη σε πληθώρα οικονομικών παροχών προς εκείνον, ο οποίος κατά την έναρξη της γνωριμίας τους δεν διέθετε οικονομική ρευστότητα ούτε ακίνητη περιουσία». Από τη σχέση αυτή, εκείνος «αύξησε την ατομική του περιουσία και το ενεργητικό της κατά τα 2.515.595 ευρώ, το οποίο του κατέβαλε διά πιστώσεως σε ατομικούς του ή κοινούς λογαριασμούς τους ανά τακτά χρονικά διαστήματα», αλλά και «με την απόκτηση και διατήρηση της πλήρους κυριότητας, νομής και κατοχής 9 ακινήτων».

Εναν χρόνο αφότου ξεκίνησε η σχέση τους, το 1993, εκείνη άρχισε να του δίνει χρηματικά ποσά, μέσω επιταγών, με μεταφορά από τράπεζα των Βρυξελλών σε τράπεζα των Αθηνών, αφού γινόταν πρώτα η μετατροπή από το βελγικό φράγκο (BEF) στο ελληνικό νόμισμα. Επίσης, κατέθετε ποσά για αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας του, αλλά και για τα έξοδα της αύξησης του κεφαλαίου.

Οσον αφορά τα 9 ακίνητα που αγοράστηκαν, το ένα ήταν στην Κηφισιά και τα υπόλοιπα 8 ήταν καταστήματα στο εμπορικό κέντρο Eurotech στη Θέρμη Καλαμαριάς. Τα περισσότερα από τα καταστήματα ήταν μικρού εμβαδού, εκτός από ένα το οποίο ήταν 163 τ.μ., αλλά όλα είχαν θέσεις στάθμευσης αυτοκινήτων.

Ακόμη, κατά τη διάρκεια της σχέσης τους εκείνη τον βοήθησε στη δημιουργία της εταιρείας FOSS Α.Ε., με αντικείμενο τον φωτισμό εσωτερικών και εξωτερικών χώρων. Στην αρχή κατείχε η ίδια το 51% των μετοχών, αλλά το 1996 αποχώρησε μεταβιβάζοντάς του τις μετοχές της.

Στο Εφετείο Αθηνών έχασε την υπόθεση, καθώς κρίθηκε ότι παρείχε το επίμαχο χρηματικό ποσό και τα ακίνητα «από ελευθεριότητα, από χαριστική αιτία, με πρόθεση δωρεάς, χωρίς να αποβλέπει σε συγκεκριμένο περιουσιακό αντάλλαγμα, στη μελλοντική της οικονομική εξασφάλιση ή σε μελλοντικό γάμο ή ακόμη και στη μονιμότητα της ελεύθερης συμβίωσης, την οποία η ίδια δεν θεωρούσε δεδομένη».

Μάλιστα οι δικαστές επικαλούνται καταθέσεις από άλλη δικαστική διένεξη που είχε με τον πρώην σύντροφό της, σύμφωνα με τις οποίες:

■ Είχε αρνηθεί τις προτάσεις του για σύναψη γάμου, καθώς είχε αποτύχει σε 2 γάμους, είχε 3 παιδιά και δεν είχε λόγο να παντρευτεί.
■ Δεν ήθελε να τον παντρευτεί γιατί δεν ήθελε να του στερήσει τη δυνατότητα να κάνει απογόνους και γιατί πίστευε ότι ο γάμος δεν θα κρατούσε.

Η επιστολή που ανέτρεψε την επιστροφή χρημάτων

Το δικαστήριο έλαβε υπόψη του επιστολή που του είχε στείλει (5/11/2002) λίγο μετά τον χωρισμό τους, στην οποία «φαίνεται καθαρά ότι δεν επιθυμούσε τον γάμο και ότι δεν θεωρούσε δεδομένη τη μονιμότητα της σχέσης τους». Στην επιστολή αυτή, σύμφωνα με τους δικαστές, «η ίδια καθαρά αποσυνδέει τις οικονομικές παροχές της προς εκείνον με την πιθανότητα μελλοντικού γάμου ή μονιμότητας της σχέσης τους». Γράφει χαρακτηριστικά προς εκείνον: «Ξέρω ότι δεν μ’ αγαπάς πια ερωτικά εδώ και 3 χρόνια. Οχι μόνον γιατί μου το είπες εχθές το πρωί πριν φύγω, αλλά γιατί το αισθανόμουν όλο και πιο πολύ συναισθηματικά, έως που έγινε και αντίδραση σωματική εδώ και 15 ημέρες σε μένα. Ξέρω ότι θα θεωρείς εμπόδιο στη ζωή σου και την ευτυχία σου. Ξέρω τι έκανα για να μην έχεις ανάγκη από μένα και για να μπορέσω να πιστέψω και εγώ σε σένα και θέλω να ξέρεις ότι το έκανα ενσυνείδητα.

Αρχικώς έκανα τα δέοντα για τα επαγγελματικά. Κατόπιν, όταν συνέβη η συναισθηματική σου έλξη από άλλη γυναίκα πριν 3 καλοκαίρια (στα 8 χρόνια από τη σχέση μας), έκανα και τα δέοντα ώστε να μην έχεις ανάγκη από χρηματική ρευστότητα.

Παρά ταύτα, ίσως για να μην με πληγώσεις αμέσως, ίσως γιατί ταλαντευόσουν ακόμη από ανασφάλεια, από αναποφασιστικότητα, ίσως γιατί δεν είχες δοκιμάσει κάτι έμπρακτα ώστε να σιγουρευτείς ότι δεν θα πονέσεις... (μόνον εσύ και ο Θεός ξέρετε) κάθισες μαζί μου ακόμη 2 χρόνια».

Σε άλλο σημείο της ίδιας επιστολής γράφει: «Αν είχαμε παντρευτεί όταν μου το ζήτησες στην αρχή της σχέσης μας, τι θα γινόταν σήμερα; Ή θα ζήταγες διαζύγιο (το πιο πιθανόν) ή θα με απατούσες. Ξέρεις πολύ καλά ότι έκανα τα πάντα και ότι σου ’δωσα τα πάντα για να μην σε δεσμεύω και να μπορείς να φύγεις όποια στιγμή θελήσεις και έτσι έγινε όπως το ’θελα και όπως το ’ξερα».

Πάντως, είναι χαρακτηριστικό ότι η ίδια του κατέβαλε 1.526.045,49 ευρώ την 10/9/2001, δηλαδή «λίγο πριν τον χωρισμό και ενώ ήδη γνώριζε την έλξη του από άλλη γυναίκα».

Αδικαιολόγητος πλουτισμός

Οι απαιτήσεις της όμως χάθηκαν στα νομικά γρανάζια της ερμηνείας του νομικού όρου του αδικαιολόγητου πλουτισμού, αφού πρώτα η ίδια με ενέργειές της (καταθέσεις, επιστολή κ.λπ.) εξασθένησε την υπερασπιστική της γραμμή.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της εφετειακής απόφασης, «αξιώσεις εκ του αδικαιολόγητου πλουτισμού μπορούν να προκύψουν σε περίπτωση ανατροπής του συνδέσμου εμπιστοσύνης που δημιουργήθηκε στα πλαίσια της ελεύθερης συμβίωσης των συντρόφων, είτε αυτός είχε στηριχθεί στην προοπτική γάμου ή έστω στην προοπτική μονιμότητας της σχέσης (αιτία λήξασα), είτε στην πεποίθηση μελλοντικής οικονομικής αποκατάστασης της παρέχουσας (αιτία μη επακολουθήσασα)».

Και οι συνθήκες αυτές, προσέθεσαν οι εφέτες, «δεν συντρέχουν στην ένδικη υπόθεση», επομένως, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, που απέρριψε την αγωγή της ως αβάσιμη, δεν έσφαλε. Μετά την απορριπτική απόφαση του Εφετείου, η ίδια προσέφυγε στον Αρειο Πάγο ζητώντας να αναιρεθεί η εφετειακή απόφαση λόγω ανεπαρκούς και πλημμελούς αιτιολογίας και εσφαλμένης ερμηνείας του άρθρου 904 του Α.Κ.

Απόρριψη λόγω αοριστίας

Το Α2 Πολιτικό Τμήμα του Αρείου Πάγου απέρριψε την αίτηση αναίρεσης ως απαράδεκτη λόγω αοριστίας. Οι αρεοπαγίτες έκριναν ότι «στο πλαίσιο της απλής ελεύθερης ενώσεώς της (χωρίς σύμφωνο) με τον σύντροφό της προέβη στις ένδικες ευθείες περιουσιακές επιδόσεις προς αυτόν, χωρίς να αποβλέπει ή να προσδοκά με τις επιδόσεις αυτές στην παροχή συγκεκριμένου και δη οριστικού περιουσιακού ανταλλάγματος με την οικονομική εξασφάλισή της για το μέλλον από τον οικονομικώς αδύναμο αναιρεσίβλητο ή επελεύσεως γεγονότος με την προσδοκία μελλοντικής τελέσεως γάμου με αυτόν, ή στην επίτευξη ορισμένου υφιστάμενου σκοπού -έστω και σιωπηρώς συμφωνημένου μεταξύ τους- με τη συνέχιση ή διατήρηση σε ισχύ της συμβιώσεώς τους, σε συνδυασμό προς τις συγκεκριμένες περιστάσεις και τις συνθήκες που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της ένωσης».

«Ελεύθερη βούληση»

Οι προϋποθέσεις αυτές, συνεχίζουν οι αρεοπαγίτες, «δικαιολογούν τη μη εφαρμογή των διατάξεων περί αδικαιολόγητου πλουτισμού, με συνέπεια οι περιουσιακές επιδόσεις που έγιναν κατά τη διάρκεια της συμβιώσεώς τους, αν και αφορούν σε παροχές περιουσιακών στοιχείων μεγάλης αξίας, οι οποίες ευλόγως προϋποθέτουν και έχουν ως βάση και "θεμέλιο" τη σχέση συμβιώσεως των ατόμων, να μην στερείται νόμιμης αιτίας και έτσι να παρίσταται δικαιολογημένος ο πλουτισμός του με την επαύξηση της ατομικής του περιουσίας και του ενεργητικού της, αφού οι επιδόσεις αυτές βασίζονταν σε ισχυρή και ελεύθερη βούλησή της να προβεί εν γνώσει της, άμεσα, στις ένδικες περιουσιακές επιδόσεις προς τον σύντροφό της από ελευθεριότητα, από χαριστική αιτία και με πρόθεση δωρεάς, η οποία, όμως, χωρίς εξάρτηση των περιουσιακών αυτών επιδόσεων από την επιδίωξη ορισμένου σκοπού για το μέλλον ή από την προσδοκία για συνέχιση ή διατήρηση σε ισχύ της συμβιώσεως, δεν μπορεί να ανατραπεί με μόνη τη λύση της ένωσης ώστε αυτές να μπορούν να αναζητηθούν μετά τη λήξη της, ούτε αίρει τη δικαιολογητική βάση της διατηρήσεως των εν λόγω παροχών στην περιουσία του για αιτία λήξασα».