Καταπατημένες εκτάσεις: Χαμηλό ενδιαφέρον για εξαγορά με έκπτωση έως 80%

Χαμηλό παραμένει το ενδιαφέρον για την εξαγορά καταπατημένων ακινήτων του Δημοσίου, λίγες μόλις ημέρες πριν εκπνεύσει η προθεσμία της 11ης Σεπτεμβρίου. Παρά τις εκπτώσεις που φθάνουν έως το 80% και τη δυνατότητα εξόφλησης σε έως 60 άτοκες δόσεις, στην ψηφιακή πλατφόρμα βρίσκονται περίπου 12.000 αιτήσεις για περίπου 90.000 καταπατημένες εκτάσεις, δηλαδή ποσοστό που δεν φθάνει ούτε στο 13%, ενώ πολλές από τις αιτήσεις δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.

Η εικόνα αυτή έχει ήδη προκαλέσει αιτήματα προς το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για νέα παράταση της προθεσμίας, αλλά και για αλλαγές στο ισχύον πλαίσιο. Ωστόσο, η 11η Σεπτεμβρίου είχε οριστεί από το ΥΠΕΘΟΟ ως καταληκτική ημερομηνία, χωρίς να προβλέπεται από το ισχύον πλαίσιο δυνατότητα νέας παράτασης.

Οι αυστηρές προϋποθέσεις, ο μεγάλος αριθμός των απαιτούμενων δικαιολογητικών και το κόστος εξαγοράς, το οποίο σε αρκετές περιπτώσεις παραμένει υψηλό ακόμη και μετά τις προβλεπόμενες εκπτώσεις, φαίνεται ότι λειτουργούν ανασταλτικά.

Υπάρχει όμως και ένας ακόμη λόγος για τη χαμηλή συμμετοχή. Αρκετοί ιδιώτες έχουν ήδη δηλώσει τις εκτάσεις στο Ελληνικό Κτηματολόγιο και προτιμούν να διεκδικήσουν δικαστικά την κυριότητά τους, αντί να προχωρήσουν στην εξαγορά τους από το Δημόσιο.

Για να αποκτήσει κάποιος δικαίωμα εξαγοράς πρέπει να αποδεικνύει αδιάλειπτη κατοχή του δημοσίου ακινήτου για τουλάχιστον 30 χρόνια με τίτλο ή για τουλάχιστον 40 χρόνια χωρίς τίτλο. Στη δεύτερη περίπτωση απαιτείται το ακίνητο να χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία ή βοηθητικός χώρος αυτής ή για τουριστική, βιοτεχνική, βιομηχανική, εμπορική ή αγροτική δραστηριότητα.

Το ακίνητο πρέπει επίσης να έχει δηλωθεί στο Ε9 για τουλάχιστον πέντε χρόνια πριν από την αίτηση, ώστε να προκύπτει ότι ο ενδιαφερόμενος το αντιμετώπιζε ως περιουσιακό του στοιχείο. Με το ισχύον πλαίσιο έχει καταργηθεί η προϋπόθεση ύπαρξης κτίσματος για την υποβολή αίτησης εξαγοράς, ενώ δεν επιτρέπεται η εξαγορά ακινήτου με αυθαίρετο κτίσμα.

Η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά με κωδικούς Taxisnet και μπορεί να γίνει και από εξουσιοδοτημένο πρόσωπο. Απαιτείται παράβολο 300 ευρώ, το οποίο συμψηφίζεται με το τίμημα εξαγοράς ή επιστρέφεται εφόσον η αίτηση απορριφθεί.

Ο φάκελος συνοδεύεται από σειρά δικαιολογητικών, μεταξύ των οποίων τοπογραφικό διάγραμμα με δήλωση μηχανικού, φύλλο προσδιορισμού της αντικειμενικής αξίας, βεβαίωση όρων δόμησης, οικοδομική άδεια εφόσον υπάρχει, τίτλοι ή άλλα στοιχεία από τα οποία προκύπτει η κατοχή, υπεύθυνη δήλωση για την έκταση, έγγραφο για τη χρήση του ακινήτου και αντίγραφα των εντύπων Ε1 και Ε9.

Το τίμημα εξαγοράς ξεκινά από το 100% της αντικειμενικής αξίας του οικοπέδου ή του γηπέδου και στη συνέχεια εφαρμόζονται οι προβλεπόμενες μειώσεις.

Έκπτωση 50% προβλέπεται όταν ο ιδιώτης έχει αναγνωριστεί με πρωτόδικη δικαστική απόφαση ως κύριος του ακινήτου. Η ίδια μείωση εφαρμόζεται όταν έχει αναγραφεί ως κύριος στις πρώτες κτηματολογικές εγγραφές και έχει ασκηθεί αγωγή από το Δημόσιο ή δεν έχει παρέλθει η προθεσμία για την άσκησή της.

Η έκπτωση ανεβαίνει στο 70% για όσους έχουν ασκήσει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022 ένδικο μέσο κατά δικαστικής απόφασης σχετικά με την αναγνώριση της κυριότητας.

Το μεγαλύτερο «κούρεμα», κατά 80%, προβλέπεται για ακίνητα που καλύπτουν τις στεγαστικές ανάγκες του αιτούντος ή του αρχικού δικαιοπαρόχου και συνδέονται με μαζική εγκατάσταση πληθυσμιακών ομάδων πριν από το 1964. Παράλληλα, προβλέπονται μειώσεις με βάση κοινωνικά κριτήρια, μεταξύ άλλων για πολύτεκνους και άτομα με αναπηρία.

Μετά την έγκριση της αίτησης εκδίδεται πιστοποιητικό αποδοχής, στο οποίο αναγράφονται η περιγραφή, η έκταση και τα όρια του ακινήτου, τα στοιχεία του δικαιούχου και το τελικό τίμημα.

Η εξόφληση μπορεί να γίνει εφάπαξ με πρόσθετη έκπτωση 10% ή σε έως 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις, με την κάθε δόση να μην μπορεί να είναι μικρότερη από 100 ευρώ.

Την ίδια ώρα, εντείνονται τα αιτήματα για περισσότερο χρόνο. Η Ένωση Ιδιοκτητών Ακινήτων Δωδεκανήσου ζητά νέα ουσιαστική παράταση αλλά και αλλαγές στο πλαίσιο, υποστηρίζοντας ότι οι ιδιαίτερες ιδιοκτησιακές και κτηματολογικές συνθήκες της περιοχής καθιστούν σε αρκετές περιπτώσεις δύσκολη ή ακόμη και αδύνατη την εφαρμογή της ρύθμισης.

Μεταξύ των προβλημάτων που επισημαίνονται είναι η απαίτηση προηγούμενης δήλωσης του ακινήτου στο Ε9 όταν δεν υπάρχει ΚΑΕΚ, αυτοτελής κτηματολογική μερίδα ή άλλα αναγκαία στοιχεία για την ταυτοποίησή του. Για τον λόγο αυτό ζητείται ειδική μεταβατική ρύθμιση για τα Δωδεκάνησα, εξαίρεση από την υποχρέωση προηγούμενης δήλωσης στο Ε9 όταν υπάρχει αντικειμενική αδυναμία και δυνατότητα απόδειξης της μακροχρόνιας κατοχής με κάθε πρόσφορο μέσο.

Μέχρι να υπάρξει διαφορετική νομοθετική παρέμβαση, πάντως, η προθεσμία παραμένει η 11η Σεπτεμβρίου 2026, αφήνοντας πλέον ελάχιστες ημέρες στους ενδιαφερόμενους για να ολοκληρώσουν τις αιτήσεις τους.