Hugo Toro: «Η ζωγραφική είναι σαν να στέκεσαι γυμνός μπροστά στον θεατή»

Μέχρι σήμερα, το όνομά του ήταν συνώνυμο με μερικά από τα πιο πολυσυζητημένα ξενοδοχεία, εστιατόρια και ιδιωτικά projects της διεθνούς σκηνής. Ο Ούγκο Τόρο, ο Γαλλομεξικανός αρχιτέκτονας και designer που υπογράφει την αναγέννηση του ιστορικού ξενοδοχείου «Orient Express La Minerva» στη Ρώμη, το rooftop εστιατόριο «JP at Louis Vuitton» στη Σεούλ, το ανακαινισμένο «Mas Candille» στη Γαλλική Ριβιέρα, αλλά και χώρους όπως το «PUR'» στο «Park Hyatt Paris-Vendôme», έχει χτίσει μια αισθητική που συνδυάζει την ιστορική μνήμη με τον σύγχρονο σχεδιασμό. Αυτή τη φορά, όμως, αφήνει πίσω τα σχέδια και τα αρχιτεκτονικά briefs για να αποκαλύψει μια πιο προσωπική πλευρά του. Με την πρώτη του έκθεση στην γκαλερί «Perrotin» στη Νέα Υόρκη, με τίτλο «Ojo de Agua» (ελληνιστί, Πηγή Νερού), παρουσιάζει μια σειρά ζωγραφικών έργων και μια γλυπτική εγκατάσταση που εξερευνούν τη μνήμη, την ταυτότητα και τις ρίζες του. Είναι ίσως η πρώτη φορά που ο Τόρο εκτίθεται τόσο άμεσα στο βλέμμα του θεατή. «Η αρχιτεκτονική και η ζωγραφική είναι βαθιά συνδεδεμένες, αλλά ταυτόχρονα πολύ διαφορετικές μεταξύ τους», λέει. «Η ζωγραφική είναι η πιο άμεση μορφή έκφρασης που έχω. Τα συναισθήματά μου περνούν κατευθείαν στον καμβά». Παρότι έχει σχεδιάσει πολυτελή ξενοδοχεία και εστιατόρια σε ολόκληρο τον κόσμο, παραδέχεται ότι η ζωγραφική τον εκθέτει περισσότερο από οποιοδήποτε αρχιτεκτονικό έργο. «Στην αρχιτεκτονική υπάρχει πάντα ένα brief, μια δομή που λειτουργεί ως προστασία. Στη ζωγραφική δεν υπάρχει τίποτα από αυτά. Είναι σαν να στέκεσαι εντελώς γυμνός μπροστά στον θεατή».

Παρότι ο κόσμος της τέχνης τον ανακαλύπτει τώρα ως ζωγράφο, ο ίδιος δεν βλέπει καμία αντίφαση ανάμεσα στις διαφορετικές δημιουργικές του ταυτότητες. Αντίθετα, θεωρεί ότι όλες αποτελούν διαφορετικές εκφάνσεις της ίδιας ανάγκης: να αφηγείται ιστορίες. Εξάλλου ποτέ δεν ήθελε να περιοριστεί σε μία μόνο δημιουργική ιδιότητα. Γι' αυτό και επέλεξε να σπουδάσει αρχικά interior design και στη συνέχεια αρχιτεκτονική. «Ηθελα πάντα να κινούμαι ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό ενός χώρου. Στην πραγματικότητα, όλες αυτές οι πρακτικές λειτουργούν συμπληρωματικά. Η ζωγραφική προσθέτει ακόμη ένα αφηγηματικό επίπεδο σε έναν κόσμο που ήδη υπήρχε».

Για τον Τόρο, κάθε δημιουργία ξεκινά από το συναίσθημα και όχι από μια θεωρητική ιδέα. «Σκέφτομαι πρώτα με εικόνες και χρώματα και μετά με λέξεις», εξηγεί. «Είναι σαν να κοιτάζεις την επιφάνεια του νερού. Στην αρχή όλα είναι θολά, αλλά σιγά-σιγά η αντανάκλαση γίνεται καθαρή». Το νερό, άλλωστε, αποτελεί τον κεντρικό συμβολισμό της έκθεσης.
Από παιδί τον γοήτευαν η θάλασσα, οι πισίνες και τα μεξικανικά cenotes, ενώ σήμερα το αντιμετωπίζει ως έναν χώρο μετάβασης ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη μνήμη. «Το νερό συμβολίζει την κάθαρση αλλά και τη μεταμόρφωση. Είναι ένα πεδίο όπου μπορούμε να προβάλλουμε τις αναμνήσεις και τις σκέψεις μας». Το πρότζεκτ «Ojo de Agua» αποτελεί ουσιαστικά ένα ταξίδι στις οικογενειακές του ρίζες. Γεννημένος στη Γαλλία, αλλά μεγαλωμένος με τις ιστορίες της Μεξικανής μητέρας του, αισθάνεται ότι ζει διαρκώς ανάμεσα σε δύο κόσμους. «Νιώθω Γάλλος, αλλά οι ρίζες μου παραμένουν βαθιά συνδεδεμένες με το Μεξικό. Ισως να μην μπορέσω ποτέ να ορίσω απόλυτα αυτή την ενδιάμεση κατάσταση - και ίσως αυτό ακριβώς να της δίνει νόημα». Η έκθεση περιστρέφεται γύρω από τη μνήμη, την καταγωγή και την αίσθηση του ανήκειν. Στο κέντρο της βρίσκεται μια κεραμική εγκατάσταση με δύο καρέκλες που ανήκαν στις δύο γιαγιάδες του, τη Γαλλίδα και τη Μεξικανή. «Ηθελα να δώσω υλική υπόσταση στις ρίζες μου. Τα κεραμικά παραπέμπουν σε οστά, σε ρίζες, σε ίχνη του παρελθόντος και συνδέουν όλα τα έργα σε μια ενιαία αφήγηση».

Πλέον, νιώθει πιο ελεύθερος από ποτέ. «Ισως τώρα να καταλαβαίνω καλύτερα ποιος είμαι και αυτό μου επιτρέπει να δημιουργώ χωρίς να επηρεάζομαι τόσο από τις προσδοκίες των άλλων». Και τι θα ήθελε να πάρει μαζί του ο επισκέπτης φεύγοντας από την έκθεση; «Δεν θέλω να σκεφτούν εμένα. Θέλω να αναρωτηθούν από πού προέρχονται οι ίδιοι, ποιες είναι οι δικές τους ρίζες και ποιες ιστορίες έχουν διαμορφώσει την ταυτότητά τους». Αλλωστε, όπως ομολογεί, αυτή η αναζήτηση δεν τελειώνει ποτέ. «Εξακολουθώ να αναζητώ μια μορφή αλήθειας. Και ελπίζω να μη σταματήσω ποτέ να την αναζητώ, γιατί αυτή η διαδρομή είναι που με κρατά δημιουργικό» ◆

Photographer: Guillaume Ziccarelli. Courtesy of the artist and Perrotin