Yolande Milan Batteau: Τοίχοι με χειροποίητες ιστορίες

Η Γιολάντ Μιλάν Μπατό, ή ΥΜΒ όπως είναι γνωστή στον καλλιτεχνικό κόσμο, δεν αντιμετωπίζει τον τοίχο ως φόντο. Τον βλέπει ως ζωντανό οργανισμό, ως πεδίο μνήμης, αφής και συναισθήματος. Με έδρα το Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης, η δημιουργός έχει καταφέρει να μετατρέψει την τέχνη της επιφάνειας σε μια μορφή σύγχρονης αφήγησης, όπου η χειροτεχνία συναντά τον χώρο και η ύλη αποκτά σχεδόν ποιητική υπόσταση.

Η ίδια περιγράφει τη δουλειά της ως τη δημιουργία «τοίχων που μοιάζουν ζωντανοί, φωτεινοί, απτικοί και φορτισμένοι με ιστορία, τεχνική και ποίηση». Δεν πρόκειται για διακόσμηση με τη συμβατική έννοια, αλλά για μια διαδικασία που ακουμπά τα όρια της τέχνης, της αρχιτεκτονικής και της συναισθηματικής εμπειρίας. Κάθε επιφάνεια λειτουργεί σαν ένα ήσυχο τοπίο που αποκαλύπτεται σταδιακά, καθώς το φως αλλάζει και ο χώρος αναπνέει.

Αυτή η φιλοσοφία πήρε θεσμική μορφή μέσα από το Callidus Guild, το στούντιο που ίδρυσε και διευθύνει και το οποίο έχει εξελιχθεί σε σημείο αναφοράς για bespoke wallcoverings και χειροποίητες επιφάνειες υψηλής αισθητικής. Κάθε έργο ξεκινά από το χέρι και τη σκέψη της ΥΜΒ και καταλήγει σε μοναδικά αποτελέσματα που δεν επαναλαμβάνονται ποτέ με τον ίδιο τρόπο.

Το Callidus Guild δεν μοιάζει με ένα κλασικό ατελιέ. Είναι περισσότερο ένας χώρος έρευνας, δοκιμής και συνεχούς εξέλιξης. «Το στούντιό μου λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό σαν εργαστήριο, δοκιμάζουμε συνεχώς νέα πράγματα», επισημαίνει η YMB. Αυτή η πειραματική προσέγγιση διαπερνά κάθε στάδιο της δημιουργικής διαδικασίας, από την επιλογή των υλικών έως την τελική εφαρμογή στον χώρο.

Η ομάδα της δουλεύει με τεχνικές που αντλούν από την αρχαιότητα, αλλά επανερμηνεύονται με σύγχρονο βλέμμα: στρώσεις γύψου με σκόνη μαρμάρου, υδατοχρύσωση, ενθέσεις από φίλντισι και κοχύλια, καθώς και πολύπλοκα παιχνίδια φωτός και υφής. Η γνώση αυτών των τεχνικών δεν μεταφέρεται εύκολα. «Πολλοί από τους τεχνίτες μας βρίσκονται μαζί μας εδώ και χρόνια. Συχνά χρειάζεται ένα ή και δύο χρόνια μέχρι ένας καλλιτέχνης να μπορέσει να μάθει πραγματικά τη δουλειά μας». Σε μια εποχή όπου η μαζική παραγωγή κυριαρχεί, αυτή η αφοσίωση στον χρόνο και στη δεξιοτεχνία μοιάζει σχεδόν με πράξη αντίστασης. Κάθε επιφάνεια απαιτεί υπομονή, ακρίβεια και βαθιά κατανόηση της ύλης, όλα στοιχεία που δεν επιδέχονται βιασύνη.

Η πορεία της YMB απέκτησε διεθνή διάσταση όταν μεγάλοι οίκοι μόδας και σχεδιασμού αναγνώρισαν τη μοναδικότητα της δουλειάς της. Η πρώτη μεγάλη συνεργασία ήρθε όταν η Chanel τής ανέθεσε τη δημιουργία χειροποίητων επιφανειών για τις μπουτίκ κοσμημάτων της. Από εκεί και πέρα, ακολούθησαν συνεργασίες με Louis Vuitton, Tiffany & Co. και άλλα κορυφαία ονόματα του διεθνούς luxury, καθιερώνοντας το Callidus Guild ως σημείο αναφοράς στον κόσμο του high design.

Κάθε project ξεκινά με μια ζωγραφισμένη πρόταση μοτίβου και εξελίσσεται μέσα από διαφορετικούς τρόπους παραγωγής και χρωματικές αφηγήσεις. «Στη συνέχεια, εγώ και η ομάδα μου προσεγγίζουμε διαφορετικές μεθόδους παραγωγής και ιστορίες χρωμάτων, ώστε να δημιουργούμε συλλογές με ποικιλία σε επιφάνειες και εφέ», σημειώνει. Το αποτέλεσμα δεν είναι ποτέ απλώς εντυπωσιακό, αλλά πάντα βαθιά προσαρμοσμένο στον χώρο και στον άνθρωπο που θα τον κατοικήσει.

Ομως, παράλληλα με τα μεγάλα εμπορικά projects, η YMB συνεχίζει να εξερευνά πιο προσωπικές καλλιτεχνικές διαδρομές. Η σειρά Fleurs du Bien, εμπνευσμένη από τον κήπο της, αποτυπώνει τη βαθιά της σχέση με τη φύση και τον κύκλο της μεταμόρφωσης. Σε αυτά τα έργα, η χειρονομία γίνεται πιο ελεύθερη και το συναίσθημα πιο άμεσο.

Οπως η ίδια λέει, «αυτό το νέο έργο διοχετεύει τη χαρά, τη μνήμη και τη μεταμόρφωση σε κάθε πτυχή και μας επανασυνδέει με τον φυσικό κόσμο». Οι επιφάνειες λειτουργούν σχεδόν σαν ζωγραφικά ημερολόγια, όπου κάθε στρώση χρώματος αφηγείται μια μικρή προσωπική ιστορία. Σε μια εποχή όπου ο χώρος συχνά αντιμετωπίζεται ως εικόνα για κατανάλωση, η δουλειά της YMB επιμένει στη σιωπηλή δύναμη της διάρκειας. Οι επιφάνειές της δεν αποκαλύπτονται αμέσως αφού χρειάζονται χρόνο, φως και κίνηση για να «διαβαστούν».

Είναι έργα που συνομιλούν με την αρχιτεκτονική αλλά και με τον ψυχισμό εκείνων που ζουν μαζί τους, επιβεβαιώνοντας ότι η πραγματική πολυτέλεια δεν βρίσκεται στην υπερβολή, αλλά στη λεπτομέρεια, στη χειρονομία και στην αίσθηση ότι κάθε χώρος μπορεί να αφηγηθεί κάτι μοναδικό. Για τη Γιολάντ Μιλάν Μπατό ο σχεδιασμός δεν είναι εικόνα ούτε επιφάνεια.

Είναι ένας διάλογος ανάμεσα στον καλλιτέχνη, στον χώρο και τον άνθρωπο που κινείται μέσα σε αυτόν. Σε έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα, η δική της δουλειά είναι ένας ύμνος στη διαχρονικότητα που χαρίζει ο χρόνος, η γνώση και η ανθρώπινη αφή. Και κάπως έτσι, οι τοίχοι της δεν μένουν ποτέ απλώς τοίχοι, αλλά γίνονται εμπειρίες ◆