Καισαριανή: Μνημεία, στρατόπεδα και προπαγανδιστικές εικόνες στη συλλογή με τις φωτογραφίες των 200 εκτελεσθέντων

Πλήθος φωτογραφιών από δημοφιλή ελληνικά μνημεία, όπως η Ακρόπολη και το Παναθηναϊκό Στάδιο καταπατημένα από Γερμανούς στρατιώτες, Έλληνες και Ελληνίδες με παραδοσιακές φορεσιές, κρατούμενους σε στρατόπεδα, εξαθλιωμένους ζητιάνους της Κατοχής και μικρά παιδιά με τον φόβο ζωγραφισμένο στο βλέμμα τους υπάρχουν, μεταξύ άλλων, στη συλλογή του Γερμανού Υπολοχαγού της Βέρμαχτ, Χέρμαν Χόιερ την οποία έχει βγάλει σε ηλεκτρονική δημοπρασία ο συλλέκτης Τιμ ντε Κρεν, στην κατοχή του οποίου βρίσκονται και οι συγκλονιστικές ιστορικές φωτογραφίες από την μαζική εκτέλεση των 200 Ελλήνων, κομμουνιστών στην συντριπτική πλειοψηφία τους, την Πρωτομαγιά του 1944, στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.

Κλείσιμο

Την απόκτηση από το ελληνικό κράτος των δώδεκα εικόνων από την Καισαριανή, οι οποίες έχουν αποσυρθεί πλέον από τη δημοπρασία, μαζί τις υπόλοιπες, πάνω από 160 συνολικά, του προσωπικού αρχείου του Γερμανού Υπολοχαγού θα διαπραγματευτούν σήμερα με τον συλλέκτη οι ειδικοί εμπειρογνώμονες του υπουργείου Πολιτισμού, σε προγραμματισμένη συνάντηση που θα πραγματοποιηθεί στο Έβεργκεμ του Βελγίου.

Σε πρώτη φάση, βεβαίως, οι Έλληνες απεσταλμένοι θα μελετήσουν το σύνολο του ελληνικού ενδιαφέροντος φωτογραφικού υλικού που διαθέτει ο συλλέκτης και θα διερευνήσουν τόσο την αυθεντικότητά τους όσο και το πώς περιήλθε αυτό στην κατοχή του.

Η αυθεντικότητα των φωτογραφιών από την Καισαριανή, πάντως, θεωρείται σχεδόν βέβαιη καθώς στην πίσω πλευρά τους αναγράφεται η λέξη Αθήνα, στα γερμανικά, και η ημερομηνία 1.5.1944. Γι΄ αυτό άλλωστε και το υπουργείο Πολιτισμού, μετά την θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων προχώρησε, ταχύτατα, προχθές, στην κήρυξη του συνόλου της συλλογής ως μνημείου εξαιτίας της ιδιαίτερης ιστορικής αξίας της ως τεκμηρίου της διαμόρφωσης αντιλήψεων και στάσεων με εργαλείο την εικόνα, από την πλευρά των προπαγανδιστικών μηχανισμών των στρατευμάτων Κατοχής, στην Ελλάδα, την περίοδο του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου.

Μνημεία, στρατόπεδα και παράδοση

Πέρα από τις ανεκτίμητης ιστορικής αξίας φωτογραφίες της Καισαριανής και οι υπόλοιπες, κάποιες από τις οποίες παρουσιάζει σήμερα το protothema.gr, σχετίζονται άμεσα με τη ζωή και τη δράση του Υπολοχαγού Χέρμαν Χόιερ ο οποίος κατά την περίοδο 1943 – 1944 υπηρετούσε στο στρατόπεδο της Μαλακάσας και είχε λάβει εντολή να παρακολουθήσει, ή και να συνδράμει στην εκτέλεση των 200 Ελλήνων κρατουμένων που μεταφέρθηκαν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944.

Στη συλλογή του βρίσκονται αρκετές φωτογραφίες που έχουν τραβηχτεί στο συγκεκριμένο στρατόπεδο ή και στην ευρύτερη περιοχή, οι οποίες απεικονίζουν Γερμανούς στρατιώτες, Έλληνες κρατούμενους και κατοίκους της περιοχής ποτ υποβάλλονται σε εξονυχιστικούς ελέγχους.

Μεγάλος αριθμός φωτογραφιών έχει τραβηχτεί και στην Κόρινθο και συγκεκριμένα στην περιοχή του Ισθμού που αποτελούσε βασικό οχηρό των Γερμανών με στόχο την αποκοπή των συμμαχικών δυνάμεων από την Πελοπόννησο.

Υπάρχουν επίσης αρκετές φωτογραφίες που απαθανατίζουν τα γερμανικά στρατεύματα μέσα σε σπουδαία ελληνικά μνημεία, όπως η Ακρόπολη και το Παναθηναϊκό Στάδιο, τα οποία χρησιμοποιούνται ως φόντο της πανίσχυρης γερμανικής κυριαρχίας.

Δεν απουσιάζουν όμως και οι κλασικές φωτογραφίες της γερμανικής προπαγάνδας με τους παραδοσιακά ενδεδυμένους κατακτημένους, και τις δήθεν αυθόρμητές λήψεις στιγμών από την «ήρεμη» καθημερινότητα των Ελλήνων, κυρίως γυναικών και παιδιών.

Αυτές ήταν οι εντολές του Γκέμπελς ο οποίος έθεσε και την τέχνη της φωτογραφίες στην υπηρεσία της επιθετικής προπαγάνδας του ναζιστικού κόμματος απαιτώντας από τους Γερμανούς στρατιώτες να κουβαλούν πάντα μαζί τους μια φωτογραφική μηχανή και να καταγράφουν με τον φακό τους μόνον όμορφες εικόνες από τις κατακτημένες χώρες οι οποίες στη συνέχεια δημοσιεύονταν στην Ευρώπη.

Παρόλα αυτά, τα απεγνωσμένα βλέμματα των πεινασμένων παιδιών και των ρακένδυτων ζητιάνων και τα σκηνοθετημένα χαμόγελα των κοριτσιών με τις ελληνικές παραδοσιακές στολές προδίδουν τις χειριστικές προπαγανδιστικές τακτικές των Γερμανών κατακτητών.

Ανάμεσα στις φωτογραφίες της συλλογής υπάρχουν και πλήθος φωτογραφιών από διάφορες ελληνικές πόλεις, κυρίως της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και του Πειραιά.