Νίκος Μελέτης

Το επεισόδιο της Βενεζουέλας δείχνει ότι οι διακηρύξεις περί μη παραβίασης των συνόρων καθίστανται κενές περιεχομένου όταν αντίστοιχες ενέργειες μένουν ατιμώρητες ή γίνονται σιωπηρά αποδεκτές. Οι μεγάλες δυνάμεις δείχνουν να υιοθετούν τον εδαφικό αναθεωρητισμό η Ρωσία στην Ουκρανία η Κίνα στην Ασία και στην Ταϊβάν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο δυτικό ημισφαίριο και αυτό ανοίγει την όρεξη σε μικρότερες περιφερειακές δυνάμεις να προβάλουν τον δικό τους αναθεωρητισμό όπως διαπιστώνουμε στην περιοχή μας με την Τουρκία. Όλα αυτά βεβαίως οδηγούν σε μια δυσάρεστη κατάσταση όπου για τα μικρότερα κράτη αποτελεί μάλλον ουτοπία το να βασίζονται στην ασπίδα προστασίας που υποτίθεται συγκροτεί η διεθνής έννομη τάξη και το διεθνές δίκαιο. Συγχρόνως όμως η πολυμέρεια στο διεθνές σύστημα συμπιέζεται τελικά και περιορίζεται ,από την κυριαρχία του ισχυρού και αυτού που είναι αποφασισμένος να χρησιμοποιήσει την ισχύ του.Περαν των αντιδράσεων των άλλων μεγάλων δυνάμεων που καταγράφηκαν με δηλώσεις αλλά και τις επίσημες τοποθετήσεις στο ΣΑ του ΟΗΕ εχει ενδιαφέρον το πως αντέδρασαν οι χώρες της περιοχής.

Στη Λατινική Αμερική οι αντιδράσεις ήταν διχασμένες καθώς αρκετές χώρες έχουν ηγεσίες οι οποίες ιδεολογικά κινούνται κοντά στο λαϊκίστικό νεοδεξιο ιδεολόγημα Τραμπ και έτσι αισθάνθηκαν ικανοποίηση από την ανατροπή του Μαδουρο που αποτελούσε την ατμομηχανή για τις αριστερόστροφες αυταρχικές κυβερνήσεις στη Λατινική Αμερική. Από την άλλη ,ηγέτες όπως ο Λούλα της Βραζιλίας προειδοποίησε ότι ο βομβαρδισμός του εδάφους της Βενεζουέλας και η σύλληψη του προέδρου της ξεπερνούν μια κόκκινη γραμμή και ότι η επιχείρηση αυτή θυμίζει τις χειρότερες στιγμές παρεμβάσεων στην πολιτική ζωή της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής και απειλή την ειρήνη στην περιοχή.

Για πολλές χώρες όμως μεγάλο ερωτηματικό παραμένει το πως θα επηρεάσει αυτή η επιχείρηση το μέλλον των διεθνών σχέσεων καθώς εκ των πραγμάτων η αμερικανική παρέμβαση αντιβαίνει στην αρχή της μη χρήσης βίας και του σεβασμού της κυριαρχιας , που αποτελεί θεμέλιο του διεθνούς δικαίου.

Γιατί η αποκατάσταση της δημοκρατίας σε μια χώρα είναι σημαντική αλλά τίθενται κρίσιμα ερωτήματα για το αν ο σκοπός αγιάζει τα μέσα και κυρίως το ποιος είναι αυτός που θα κρίνει τελικά ότι η δημοκρατία παραβιάζεται σε μια χώρα και νομιμοποιείται η ανάληψη δράσης που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο προκειμένου να αποκατασταθεί η δημοκρατία.

Διαφορετικά θα άνοιγε ο ασκός του Αιόλου μετατρέποντας τη διεθνή κοινότητα σε μια ανοιχτή αρένα όπου ο ισχυρότερος γείτονας θα μπορούσε να δικαιολογήσει τις αναθεωρητικές ορέξεις του, με επιχειρήματα περί αποκατάστασης της δημοκρατίας σε γειτονικές χώρες τις οποίες επιβουλεύεται. Στην περίπτωση της Βενεζουέλας φυσικά επιστρατεύτηκε και το επιχείρημα της κρατικής συμμετοχής στη διακίνηση ναρκωτικών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής όμως ούτε ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος έκρυψε ότι ο στόχος πίσω από τα συνθήματα περί δημοκρατίας και διακίνησης ναρκωτικών ήταν ο πετρελαϊκός πλούτος της Βενεζουέλας. Κάτι που σε ένα βαθμό υπονομεύει την όποια νομιμοποίηση επιδιώκει η Ουάσιγκτον για αυτή την επιχείρηση.

Το σημαντικό διακύβευμα τώρα είναι το εάν μια τέτοια αμερικανική επιχείρηση που είχε απόλυτη επιτυχία και πλήρη αποτελεσματικότητα σε τακτικό επίπεδο, θα μπορέσει να εξελιχθεί και σε μια επιτυχία σε στρατηγικό επίπεδο ώστε να διαψεύσει τις προβλέψεις για επανάληψη του ιστορικού των αποτυχημένων αμερικανικών παρεμβάσεων για αλλαγή καθεστώτος σε χώρες Λατινικής Αμερικής και όχι μόνο.

Και πιθανότατα η σύντομη αποκατάσταση της ομαλότητας στη Βενεζουέλα με την δρομολόγηση γνήσιων εκλογών και ανάδειξης νέας αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης που θα συμβάλει στην εθνική συμφιλίωση θα μπορούσε εκ των υστέρων να δικαιολογήσει αυτό που σήμερα αποτελεί υπέρβαση και παραβίαση του διεθνούς δικαίου.

Ο ίδιος ο Τραμπ δημιούργησε μεγάλη σύγχυση καθώς δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής θα διοικήσουν με κάποιο τρόπο τη Βενεζουέλα μέχρι να υπάρξει μετάβαση σε ένα νέο καθεστώς. Οι στενοί του συνεργάτες έσπευσαν να κάνουν διορθωτικές δηλώσεις δίνοντας κυρίως έμφαση στα αμερικανικά συμφέροντα για την αντιμετώπιση και εξουδετέρωση των εγκληματικών δικτύων εντός του κρατικού μηχανισμού στο Καράκας και κυρίως την αποκατάσταση και επιβεβαίωση του κυρίαρχου ρόλου των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής στον πετρελαϊκό τομέα της χώρας.

Βεβαιως όλα αυτά δημιουργούν σοβαρές ανησυχίες και στο εσωτερικό της Βενεζουέλας και στην δημοκρατική αντιπολίτευση διότι μια ευθεία αμερικανική παρέμβαση στα εσωτερικά της χώρας που θα αφορά και τη διακυβέρνησή της ,θα ενοχοποιήσει τις δυνάμεις εκείνες οι οποίες θα συνεργαστούν με την Ουάσιγκτον . Υπάρχει επίσης η σοβαρή ανησυχία ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα επιχειρήσει σε μια φάση μετάβασης να συνεργαστεί με τα απολειφάδια του καθεστώτος Μαδουρο κάνοντας έτσι «εκπτώσεις» στην προσπάθεια για αποκατάσταση της δημοκρατικής ομαλότητας στη χώρα της Λατινικής Αμερικής.

Ο Αμερικανός πρόεδρος πάντως δεν κάνει καμιά προσπάθεια να καλύψει ή να δικαιολογήσει αυτή την παραβίαση του διεθνούς δικαίου περιορίζοντας την μόνο στην περίπτωση της Βενεζουέλας. Κι αυτό είναι που δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία και προβληματισμό στην διεθνή κοινότητα..

Με δεδομένη την εμμονή για προσάρτηση της Γροιλανδίας ,εάν μετά τη Βενεζουέλα και τον Μαδουρο ακολουθήσει το Ιράν, η Κούβα, η Κολομβία γιατί όχι η Βραζιλία και η Νότια Αφρική κι άλλες χώρες που τα καθεστώτα τους και οι ηγέτες τους είτε ελέγχονται για αυταρχισμό και παραβίαση της δημοκρατίας είτε απλώς δεν είναι αρεστά στον Ν. Τραμπ, τότε θα κινδυνεύσει με κατάρρευση ένα παγκόσμιο σύστημα που με πολλές δυσκολίες και πολλά εμπόδια οικοδομήθηκε μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο και ο κόσμος μας θα θυμίζει πλέον περισσότερο την «Άγρια Δύση»...