Νίκος Φελέκης

Στο ΠΑΣΟΚ η Διαμαντοπούλου κοιτάζει δεξιά, ο Δούκας αριστερά και ο Ανδρουλάκης πάσχει από υπερμετρωπία. Η αξιωματική αντιπολίτευση αν δεν σταματήσει να μπαινοβγαίνει στο οφθαλμιατρείο δεν πρόκειται να έχει εκλογικό μέλλον. Δυστυχώς, οι προκαθήμενοι της Χαριλάου Τρικούπη, εκτός των προβλημάτων πολιτικού στραβισμού, στερούνται και ηγετικών προσόντων. Και όσοι δεν έχουν δικά τους προσόντα, καταφεύγουν -όπως έγραφε και ο Μένανδρος- στους ένδοξους προγόνους και παππούδες τους, με άλλα λόγια, σε τάφους και μνήματα. Για πόσο καιρό η επίκληση του ηρωικού παρελθόντος και οι αναφορές στον Ανδρέα Παπανδρέου, στον Κώστα Σημίτη, στον Γιώργο Γεννηματά, στη Μελίνα Μερκούρη μπορούν να αιμοδοτούν το σημερινό ΠΑΣΟΚ; Δυστυχώς, για τους σημερινούς ενοίκους της Χαριλάου Τρικούπη δεν αρκούν οι μνήμες για να κρατηθεί ένα κόμμα, όσο θαυμαστή ιστορία κι αν έχει, στη ζωή.

Βραχυκύκλωμα

Ξεκινήσαμε το σημερινό μας άρθρο για την Κεντροαριστερά από το ΠΑΣΟΚ επειδή, ως αξιωματική αντιπολίτευση, αυτό θα έπρεπε να έχει τον πρώτο λόγο στη συγκρότηση των κοινωνικών και πολιτικών συμμαχιών που θα μετατρέψει τη δυσαρέσκεια των πολιτών σε κοινοβουλευτική και κυβερνητική πλειοψηφία. Βέβαια, στους περίεργους καιρούς που ζούμε αποδεικνύεται ότι το πλεονέκτημα της αξιωματικής αντιπολίτευσης όχι μόνο δεν είναι σημαντικό στη δρομολόγηση των πολιτικών εξελίξεων στο κυβερνητικό παιχνίδι, αλλά και βραχυκυκλώνει δραματικά την Κεντροαριστερά στην προσπάθειά της να αμφισβητήσει την πρωτοκαθεδρία της συντηρητικής παράταξης.

Για πρώτη φορά στη Μεταπολίτευση, σε μια βουλευτική περίοδο, έχουμε όχι μία, αλλά τέσσερις αξιωματικές αντιπολιτεύσεις. Μία εκλογική, τον ΣΥΡΙΖΑ, αφού αυτός ήρθε δεύτερος, με 47 βουλευτές, στις εκλογές του 2023. Μία θεσμική, το ΠΑΣΟΚ, αφού μετά την εξάχνωση της Κουμουνδούρου αυτό έγινε, με 32 βουλευτές, αξιωματική αντιπολίτευση. Μία δημοσκοπική, αφού η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, χωρίς κανέναν βουλευτή, δείχνει, σύμφωνα με όλες τις έρευνες, να έχει καπαρώσει τη δεύτερη θέση αφήνοντας το ΠΑΣΟΚ στην τρίτη και μάλιστα με τον Νίκο Ανδρουλάκη να νιώθει καυτή την ανάσα της Μαρίας Καρυστιανού.

Και μία δυνητική, αφού για πρώτη φορά στα μεταπολιτευτικά χρονικά υπάρχουν 40 ανεξάρτητοι βουλευτές, οι οποίοι σε περίπτωση που αποφάσιζαν να συγκροτήσουν Κοινοβουλευτική Ομάδα, θα έπαιρναν αυτοί τον τίτλο -και τα σχετικά προνόμια- της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Να σημειώσουμε ότι θα μπορούσε να υπάρξει και μια πέμπτη αξιωματική αντιπολίτευση, η οποία μάλιστα θα είχε αλλάξει άρδην τις κομματικές εξελίξεις και ίσως να είχε καταστήσει απαγορευτική την επιστροφή Τσίπρα. Εάν είχε γίνει δεκτή από τη Νέα Αριστερά η πρόταση του Αλέξη Χαρίτση για ένωση με τον ΣΥΡΙΖΑ, θα είχαμε αλλαγή στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, καθώς το νέο σχήμα θα είχε 37 βουλευτές, έναντι 32 του ΠΑΣΟΚ.

Τα αναφέρουμε όλα αυτά επειδή συνιστούν την πρώτη πληγή στο σώμα της Κεντροαριστεράς. Η ρευστότητα ακόμη και για τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης καθιστά σχεδόν αδύνατο τον συντονισμό μεταξύ των αντιδεξιών κομμάτων προκειμένου στις κάλπες να αμφισβητηθεί η πρωτοκαθεδρία της Ν.Δ. και να υπάρξει η πολιτική αλλαγή στην οποία ομνύουν. Η δεύτερη πληγή, η οποία κρατά καθηλωμένη στο πολιτικό σανατόριο την Κεντροαριστερά, είναι η αδυναμία των κομμάτων της να δώσουν καθαρή και πειστική απάντηση σχετικά με τον σχηματισμό κυβέρνησης. Χωρίς το πρώτο κόμμα δεν υπάρχει κυβερνητική πλειοψηφία.

Καθίσταται δε και αριθμητικά αδύνατη, αφενός επειδή υπάρχει η απορριπτική στάση του ΚΚΕ και αφετέρου επειδή κανένα κόμμα δεν θέλει για εταίρο τον Βελόπουλο. Κατά συνέπεια, ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ τσακώνονται χωρίς λόγο για τις πιθανές κυβερνητικές συμμαχίες. Για να μπορέσουν να σχηματίσουν κυβέρνηση, θα πρέπει ένα από τα δύο κόμματα -η ΕΛΑΣ ή το ΠΑΣΟΚ- να έρθει πρώτο, με ποσοστό πάνω από 25% ώστε να πάρει το μπόνους και αθροιστικά το σύνολο των εδρών τους να φτάνει τις 151. Κάτι που, τουλάχιστον προσώρας, δεν φαίνεται πιθανό.

Η απουσία σχεδίου συνεργασιών για μία ρεαλιστική προοδευτική διακυβέρνηση εκ των πραγμάτων ευνοεί τον Μητσοτάκη, αφού θα μπορεί να υποστηρίζει, λογικοφανώς, πως μετά από αυτόν το «χάος». Συναφής είναι και η τρίτη πληγή. Αν το ΠΑΣΟΚ έρθει, όπως υποστηρίζει, πρώτο κόμμα με μία ψήφο διαφορά, τότε τον πρώτο λόγο θα τον έχει η Χαριλάου Τρικούπη και το πρόβλημα θα το έχει η Ν.Δ. Θα έχουμε ανεστραμμένο το 2012. Τους όρους διακυβέρνησης και τις θεσμικές, οικονομικές και κοινωνικές προτεραιότητες θα τις θέσει το ΠΑΣΟΚ.

Αν δεν σχηματίζεται κυβερνητική πλειοψηφία με την ΕΛΑΣ, θα επιλέξει να σχηματίσει -εφόσον, βεβαίως, είναι εφικτό- κυβέρνηση «κουρελού» ή θα συνεργαστεί με τη Ν.Δ., όπως έκανε και το 2012-2015, αλλά σε ρόλο μηχανοδηγού το ίδιο; Κάτι αντίστοιχο ισχύει και στην περίπτωση που έρθει πρώτο κόμμα η ΕΛΑΣ, όπως υποστηρίζουν, εσχάτως, ο Αλέξης Τσίπρας και οι εξέχοντες ΕΛΑΣίτες του. Με το ΠΑΣΟΚ ή την ΕΛΑΣ πρώτο κόμμα δεν θα σχηματιστεί κυβέρνηση, αλλά θα πάμε σε δεύτερες εκλογές. Σε αυτό συνίσταται και η υπεροχή της Ν.Δ. Υπόσχεται στο εκλογικό σώμα κυβέρνηση από τις πρώτες κάλπες, με εταίρο το ΠΑΣΟΚ. Σε αντίθεση με τα κόμματα της Κεντροαριστεράς, η Δεξιά εμφορείται από πραγματισμό.

Αναγνωρίζει ότι η αυτοδυναμία, με τα σημερινά δεδομένα, είναι απίθανη και καλεί το ΠΑΣΟΚ σε συγκυβέρνηση. Για τους ψηφοφόρους που δεν θέλουν μπλεξίματα και δεν τους ενδιαφέρουν οι ιδεολογικές διαφορές, η πρόταση της σταθερότητας ακούγεται πιο ελκυστική σε σχέση με τους αποκλεισμούς και τους αφορισμούς της Κεντροαριστεράς πριν ακόμη στηθούν οι κάλπες.

Περι τοξικότητας

Η τέταρτη πληγή σχετίζεται με τη γενικευμένη εντύπωση ότι οι ηγεσίες της ΕΛΑΣ και του ΠΑΣΟΚ θέτουν τις προσωπικές τους φιλοδοξίες υπεράνω των κοινωνικών αναγκών. Εχει δίκιο ο Τσίπρας όταν υποστηρίζει πως είναι η ανημπόρια του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ που άνοιξαν τον δρόμο για τη δική του επιστροφή. Αν ο Ανδρουλάκης είχε καταφέρει να μετατρέψει την κυβερνητική φθορά και την εξαέρωση του ΣΥΡΙΖΑ σε ψήφο εμπιστοσύνης στο ΠΑΣΟΚ, το rebranding του πρώην πρωθυπουργού δεν θα είχε ευδοκιμήσει. Η αντιπαράθεση για τη δεύτερη θέση συνεχώς παροξύνεται και μάλιστα κυριαρχεί η εντύπωση ότι και η μία και η άλλη πλευρά υπερτονίζουν τις μεταξύ τους διαφορές προκειμένου να κερδίσουν όχι τον Μητσοτάκη, αλλά τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Πάντως η πλευρά της ΕΛΑΣ είναι αυτή που ρίχνει το περισσότερο νερό στον μύλο της τοξικότητας.
Μετά το «δεν είναι όμορος χώρος το ΠΑΣΟΚ» της Κουφονικολάκου, ήρθε ο Σιακαντάρης για να υπερθεματίσει χαρακτηρίζοντας «τοξικά κόμματα το ΠΑΣΟΚ και τον ΣΥΡΙΖΑ με τα οποία η ΕΛΑΣ του Τσίπρα δεν θέλει να έχει καμία σχέση». Χαρακτηρισμοί που είναι βούτυρο στη φρυγανιά της Διαμαντοπούλου, η οποία συνεχίζει να σταυροκοπιέται και να μονολογεί «απεταξάμην τον Σατανά» κάθε φορά που ακούει τις λέξεις Τσίπρας, ΣΥΡΙΖΑ και Αριστερά.

Η πέμπτη πληγή σχετίζεται με τα όσα τραγελαφικά συμβαίνουν στην Κουμουνδούρου μετά την ίδρυση της ΕΛΑΣ. Αυτή τη στιγμή ο Σωκράτης Φάμελλος με τη συμπεριφορά του βλάπτει τους πάντες: τον ΣΥΡΙΖΑ, τον εαυτό του, όλους τους βουλευτές -τσιπρικούς και πολακιστές- και κυρίως τον Τσίπρα και την ΕΛΑΣ. Ολη η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το αν τηλεφωνήθηκε με τον Τσίπρα, τι του είπε, ποτέ και ποιους θα πάρει στο κόμμα του ο Αλέξης, πόσο θα περιμένουν στον προθάλαμο της Αμαλίας. Δίνεται η εντύπωση ότι ο Τσίπρας, εκτός από το δικό του rebranding, έχει αναλάβει και το ρεκτιφιέ της Κουμουνδούρου και την αξιοποίηση των «ασημικών» της. Κάτι που δεν ισχύει, αλλά όσο κυριαρχεί στον δημόσιο διάλογο αυτή η εικόνα, ζημιωμένος είναι ο Τσίπρας και όχι ο Φάμελλος. Στην Αμαλίας το έχουν κατανοήσει και, όπως λένε, λίαν συντόμως «αυτή η διασύνδεση θα κοπεί μαχαίρι». Δεν αποκλείεται να το κάνει και ο ίδιος ο Τσίπρας, αν όχι νωρίτερα, σίγουρα στις 27 Ιουνίου όταν θα συνέλθει, σε επίσημη πρώτη, το Εθνικό Συμβούλιο της ΕΛΑΣ.

Η έκτη πληγή είναι οι αλληλοκατηγορίες. Ολοι έχουν να πουν έναν κακό λόγο για τον άλλον. Οχι μόνο για το παρελθόν ή για πολιτικές επιλογές και ιδεολογικές προτιμήσεις, αλλά και για προθέσεις σχετικά με το μέλλον και τις επιδιώξεις ενός εκάστου. Ορισμένοι κατηγορούν τον Τσίπρα για συμμαχία με συμφέροντα. Μεταξύ αυτών και ο Ανδρουλάκης, ο οποίος αποδίδει τη δημοσκοπική δεύτερη θέση της ΕΛΑΣ στα «συμφέροντα που στηρίζουν τον Τσίπρα» και όχι στην απουσία δυναμικής του ΠΑΣΟΚ και τη χαμηλή «πρωθυπουργισιμότητα» του ιδίου. Δεν είναι όμως μόνο οι πασόκοι, είναι και κάποιοι από τον ΣΥΡΙΖΑ και τη Νέα Αριστερά που διατείνονται ότι ο πρώην πρωθυπουργός προτιμά, όπως λένε, να τα έχει καλά με επιχειρηματίες και εκδότες, θαρρείς κι αυτοί δεν είναι μέρος του κοινωνικού συνόλου, αλλά απόβλητοι. Σίγουρα τα κόμματα, και ιδιαίτερα αυτά της Αριστεράς, έχουν προτεραιότητες και προτιμήσεις στις κοινωνικές ομάδες, χρειάζεται όμως να υπάρχει και ισορροπία με τα «συμφέροντα», αφού δεν πρόκειται απλώς για παράγοντες της κοινωνικοοικονομικής ζωής και του δημόσιου βίου, αλλά στις μέρες μας και σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης και γεωστρατηγικών αναδιαμορφώσεων η ισχύς τους είναι μεγαλύτερη από αυτή των λαϊκών τάξεων.

Αυτό ο Τσίπρας το γνωρίζει και είναι λογικό να το λαμβάνει υπ’ όψιν του. Εφόσον θέλει να ξανακάνει την Αριστερά κυβερνώσα δύναμη, θα πρέπει να αναδείξει τις προτεραιότητες για μείωση των ανισοτήτων και καλύτερη ζωή των αδύναμων και να σταματήσει να έχει, όπως στο παρελθόν, ως στόχο την εξόντωση του ταξικού εχθρού.

Eναλλακτικό τραπέζι

Η έβδομη πληγή είναι λογικό να συνδέεται με τον αντίπαλο της Κεντροαριστεράς, τη δεξιά κυβέρνηση. Με αιχμή τα «έργα και τις ημέρες» της καθώς και τη στρατηγική Μητσοτάκη για τις εκλογές, ο Τσίπρας και ο Ανδρουλάκης θα πρέπει, εκτός από τις καταγγελίες για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τις υποκλοπές, τα Τέμπη, τις απευθείας αναθέσεις, να προσφέρουν στους πολίτες-ψηφοφόρους και ένα άλλο μενού, ενα εναλλακτικό τραπέζι. Χορταστικό και πλούσιο. Λιγότερο ακριβό. Με αιχμή αφενός τις μειώσεις στο ηλεκτρικό, στη στέγη, στις τιμές στα σούπερ μάρκετ, στις μετακινήσεις και τα βενζινάδικα και αφετέρου τις αυξήσεις μισθών και συντάξεων προκειμένου να βελτιωθεί ουσιαστικά η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και να ανασάνει η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα. Με συγκεκριμένες όμως προτάσεις, άμεσα εφαρμόσιμες και με δημοσιονομική επιβάρυνση που δεν θα εκτροχιάσει την οικονομία. Το ΠΑΣΟΚ έχει καταθέσει κάποιες. Δεν είναι όμως αρκετές και εκτός από περαιτέρω εξειδίκευση χρειάζονται και προτεραιοποίηση ώστε να μπορούν, σε περίπτωση που χρειαστεί, να αποτελέσουν και μέρος κοινού κυβερνητικού προγράμματος.

Τις επόμενες ημέρες αναμένεται να δώσει και η ΕΛΑΣ κάποιες προτάσεις που θα επιχειρούν να παντρέψουν τα όσα είπε ο Τομά Πικετί στο συνέδριο του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα (ΙΝΑΤ) στην Κύπρο για τη φορολογία του μεγάλου πλούτου με τις κατά καιρούς αναφορές του Τσίπρα στο θέμα και ειδικότερα την «πατριωτική εισφορά» των πλουσίων. Τα έσοδα δεν θα πηγαίνουν -όπως λένε αυτοί που κάνουν την προεργασία- στον κρατικό κορβανά, αλλά θα κατευθύνονται σε ειδικές κατηγορίες εργαζομένων, στην αντιμετώπιση συγκεκριμένων προβλημάτων στην εκπαίδευση, στην περίθαλψη, στην άμυνα, σε αυξήσεις μισθών γιατρών, δασκάλων και όχι γενικά για την αύξηση των πλεονασμάτων «προκειμένου να σταματήσει και ο εθισμός της κοινωνίας στα επιδόματα, υπό τύπον κυβερνητικού πουρμπουάρ». Βεβαίως, αν σταματήσουν τα επιδόματα θα πρέπει να βρουν τρόπο να μεγαλώσουν την πίτα. Δεν αρκεί να μοιραστούν καλύτερα τα κομμάτια, αλλά να έχουμε προς διανομή περισσότερα κομμάτια και μεγαλύτερη πίτα. Η «πατριωτική εισφορά» δεν φτάνει. Και ενδεχομένως η «συνταγή Πικετί» να χρειάζεται χρόνο και άλλες συνθήκες για να αποδώσει.

Δεν τους θέλει...

Η όγδοη πληγή είναι χαίνουσα. Και είναι ο ΣΥΡΙΖΑ και οι παρενέργειες που μπορούν να προκληθούν από τη μάλλον βεβαία νέα διάσπασή του. Ο Φάμελλος έχει πει στους βουλευτές και τα στελέχη να κάνουν υπομονή μέχρι τον Σεπτέμβριο. Ο Πολάκης τού έχει δώσει διορία μέχρι και το τέλος του Ιουνίου να ξεκαθαρίσει αν θα συνεχίσει να ηγείται του ΣΥΡΙΖΑ ή θα πάει «ακάλεστος στον γάμο» του Τσίπρα. Ο Αλέξης είναι σίγουρο ότι δεν τους θέλει. Τους το έχει διαμηνύσει με κάθε τρόπο. Είτε ο ίδιος είτε οι συνεργάτες του. Και θα το επαναλάβει συντόμως επειδή όσο δίνεται η εντύπωση ότι ΕΛΑΣ και ΣΥΡΙΖΑ πλένουν μαζί τα ρούχα τους τότε αυτά, όπως τραγουδάει και ο Μηλιώκας, γίνονται... ροζ. Και αυτό δεν αρέσει, μα καθόλου δεν αρέσει, στον άνθρωπο που έχει ντύσει το κόμμα του με τη φανέλα της Μπαρτσελόνα.