Νίκος Φελέκης

Η κατάσταση στην αντιπολίτευση -κοινοβουλευτική και εξωκοινοβουλευτική- και ιδιαίτερα στην Κεντροαριστερά θυμίζει την (ημιτελή) όπερα μπούφα του Μότσαρτ «η χήνα του Καΐρου». Ας μου επιτραπεί μια σύντομη περιγραφή της πλοκής και είμαι σίγουρος πως οι συνειρμοί με τον Τσίπρα, τον Ανδρουλάκη, τον Φάμελο, την Ζωή, την Καρυστιανού, την Αχτσιόγλου, τον Βαρουφάκη, τον Γαβριήλ, τον Κόκκαλη, την Κουφονικολάου θα γίνουν αυτόματα.

…Ο Ντον Πίππο, ένας Ισπανός μαρκήσιος έχει κλειδώσει τη μοναχοκόρη του Σελιντόρα σε έναν πύργο. Είναι αρραβωνιασμένη με τον κόμη Λιονέτο ωστόσο η νεαρή γυναίκα είναι ερωτευμένη με τον Μπιοντέλο, ο οποίος έχει βάλει στοίχημα με τον Nτον Πίππο: αν καταφέρει να ελευθερώσει τη Σελιντόρα μέσα σε ένα χρόνο, οι δυο τους μπορούν να παντρευτούν. Στον πύργο είναι επίσης κλειδωμένη η Λαβίνια, φίλη της Σελιντόρα, η οποία είναι ερωτευμένη με τον Καλαντρίνο, φίλο του Μπιοντέλο. Ο μαρκήσιος, ωστόσο, έχει ερωτευτεί τη Λαβίνια και θέλει να την παντρευτεί αφού η νόμιμη σύζυγός του, η Ντόνα Παντέα, θεωρείται νεκρή. Στο τέλος του προκαθορισμένου έτους, μετά από πολλές περιπέτειες, ο Μπιοντέλο καταφέρνει να εισέλθει στον κήπο και να μπει στον πύργο, κρυμμένος μέσα σε μια μεγάλη μηχανική χήνα με οδηγό την Ντόνα Παντέα, έτσι αφού ο Ντον Πίππο ανακαλύπτει ότι η γυναίκα του είναι ζωντανή και υγιής, το αποδέχεται και επιτρέπει στα δύο νεαρά ζευγάρια να παντρευτούν…

Μπερδευτήκατε λίγο; Λογικό. Κάπως έτσι όμως δεν είναι και τα πράγματα στην αντιπολίτευση. Υποσχέσεις, προτιμήσεις, εγκλωβισμοί, απαγορεύσεις, αρραβωνιάσματα, πιθανολογήσεις για χαμένους, ζωντανούς, «πεθαμένους» και κρυφές ελπίδες από ορισμένους, όπως ο Δούκας (ο δήμαρχος Αθηναίων, όχι ο μαρκήσιος του Μότσαρτ) για γάμο της ΕΛΑΣ με το ΠΑΣΟΚ, μέσω της εκλογικής κάλπης και όχι της μηχανικής χήνας. Η αλήθεια είναι πως η συσχέτιση της αντιπολίτευσης με την «χήνα του Καΐρου» μου προεκλήθη, σχεδόν αυτομάτως όταν συνομιλητής μου, από τα εξέχοντα στελέχη της Κεντροαριστεράς, χαρακτήρισε τα διαδραματιζόμενα σε ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά, ΠΑΣΟΚ και ..λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις ως «όπερα μπούφα». Και έτσι είναι. Κι ας το αρνούνται οι κομματικές ηγεσίες. Με την εμφάνιση της ΕΛΑΣ του Τσίπρα ο εκνευρισμός χτύπησε κόκκινο. Και ακολούθησαν πρωτοφανείς άμα και κωμικοτραγικές καταστάσεις.

Το τελευταίο διάστημα ζούμε σκηνές απείρου κάλλους. Το ΠΑΣΟΚ αρχικά επετέθη σε όσους εκ των δημοσιογράφων γράφαμε για το ντέρμπι της δεύτερης θέσης. Όχι μόνον αμφισβητούσε την πιθανολογούμενη δύναμη των υπό ίδρυση κομμάτων (Τσίπρα και Καρυστιανού) αλλά και υποστήριζε ότι αυτό είναι κάποιο καταχθόνιο σχέδιο συμφερόντων για να μην βγει πρώτο κόμμα με μια ψήφο διαφορά το ΠΑΣΟΚ. Επειδή δεν ήθελαν να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα μετέτρεψαν τη φαντασίωσή τους σε Δουλτσινέα της αυταπάτης. Μετά τα έβαλε με τους δημοσκόπους αμφισβητώντας τα ευρήματά τους. Ανακάλυψε συμφέροντα που θέλουν να το απαξιώσουν υπέρ του Μητσοτάκη, που έχει του χεριού του τον Τσίπρα. Παρότι στη Χαριλάου Τρικούπη υπάρχουν και κάποιοι που γνωρίζουν γράμματα ξέχασαν να πουν στον Ανδρουλάκη πως οι δύο χειρότερες προϋποθέσεις για να πάρει κάποιος μια σωστή απόφαση είναι, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, η βιασύνη και η οργή. Η πρώτη συνυπάρχει συνήθως με την ανοησία και η δεύτερη με την αμάθεια και τη στενοκεφαλιά.

Ευτυχώς, τις τελευταίες ημέρες το ξανασκέφτηκαν και το πήραν αλλοιώς. Θα περιμένουμε να καθήσει ο κουρνιαχτός, είπαν -και ορθώς- να φύγουν τα «μέλια» από τα γεννητούρια και τότε θα δούμε την πραγματική δύναμη των κομμάτων. Αντί την απλή αυτή θέση, που είναι και η αλήθεια, να την λένε από την πρώτη στιγμή ο Ανδρουλάκης και οι σύντροφοί του κατέφυγαν σε ανεμώλια έπη, ζημιώνοντας έτσι το κόμμα τους και πριμοδοτώντας τον Τσίπρα και την …αστυνομία του. Συγγνώμη, τον …στρατό του ήθελα να πω. Και πάλι συγγνώμη, το κόμμα του, εννοούσα. Αμάν κι αυτός ο Τσίπρας με την ΕΛΑΣ μας έχει μπερδέψει. Είναι σαν τον Αταμάν και την τακτική του Παναθηναϊκού στο μπάσκετ.

Στη συνέχει είχαμε την Καρυστιανού να ζητά ντιμπέιτ με τον πρωθυπουργό για να της πει πόση είναι η μισθοδοσία του Μαξίμου και γιατί δεν έχει η Ελλάδα βαριά βιομηχανία. Μάλιστα! Μετά ήταν η Διαμαντοπούλου, η οποία εκτός από τον δεξιό -μέχρι τις εκλογές-Κυριάκο πολεμά και τον λαϊκιστή Αλέξη, τον «προξενητή» Χάρη, αλλά και όποιον αρνείται να υποκύψει στην -κατά τον Μπουνιουέλ, για να μην παρεξηγηθούμε- κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας. Έπειτα, ήλθε η σειρά της Αχτσιόγλου, η οποία έφυγε μαζί με άλλους έξι βουλευτές από τη Νέα Αριστερά, αλλά ταυτοχρόνως, παραιτούμενη από την βουλευτική της έδρα, «άδειασε» τον Χαρίτση, τον Ηλιόπουλο, τη Φωτίου, την Τζούφη, τον Ζεϊμπέκ, αλλά και τον σύζυγό της Τζανακόπουλο, που επέλεξαν να παραμείνουν μέλη του «μαυσωλείου», όπως κάποιοι χαρακτηρίζουν το Κοινοβούλιο. Η σκυτάλη πέρασε στον Φάμελο, ο οποίος κατάφερε να «σκάσει» στα χέρια του η διάλυση και ο εξευτελισμός του ΣΥΡΙΖΑ, του μεγαλύτερου, μην το ξεχνάμε, αριστερού κόμματος στην Ευρώπη από το 2012 και μέχρι τις ευρωεκλογές του 2024. Τα όσα συνέβησαν στην Κεντρική Επιτροπή και όσα θα ακολουθήσουν μέχρι να μπει και το τελευταίο καρφί στο φέρετρο της Κουμουνδούρου μόνον αισθήματα θλίψης προκαλούν.

Σειρά είχαν τα «μπουμπούκια» του Αλέξη. Την αρχή έκανε η Κουφονικολάου, η οποία όχι μόνον δεν θεωρεί όμορο κόμμα της ΕΛΑΣ το ΠΑΣΟΚ, αλλά και δεν θέλει καμμία συνεργασία με τα κόμματα που ξεπήδησαν από την μήτρα του ΣΥΡΙΖΑ, τον οποίον, ειρήσθω εν παρόδω, ουσιαστικά ίδρυσε ο αχηγός της. Ακολούθησε ο Μπαλατσούκας, αναπληρωτής της Κουφονικολάου, που δεν ήθελε να ονοματίσει ως «εγκληματία πολέμου» τον Νετανιάχου, προφανώς για μην τον κακοκαρδίσει. Και μετά χτύπησε ο Νυφούδης, ο άλλος αναπληρωτής της Κουφονικολάου, ο οποίος τα έβαλε με την κυβέρνηση επειδή, όπως είπε, τον αναγκάζει να έχει τους υπαλλήλους του με μισθούς πείνας και μακαρονάδας. Ευτυχώς, για τον Αλέξη, υπάρχουν ο Τεμπονέρας, η Φωτονιάτα, ο Λιάκος, κάποιοι βουλευτές του συριζα που βρίσκονται στον προθάλαμο της ΕΛΑΣ, και σώζουν την αριστερή του τιμή. Σε αυτούς θα πρέπει να προσθέσουμε και ορισμένους από τους επιστήμονες του Ινστιτούτου Τσίπρα, οι οποίοι με την γνώση και την τεχνοκρατική τους επάρκεια εκπονούν, σύμφωνα με τις πληροφορίες, ένα ρεαλιστικό εναλλακτικό κυβερνητικό πρόγραμμα της ΕΛΑΣ, το οποίο θα ανακοινώσει τον Σεπτέμβριο ο Τσίπρας έχοντας στο πλευρό του και τους «υπουργούς» του, τα πρόσωπα δηλαδή που θα αναλάβουν να το υλοποιήσουν, σε περίπτωση που τα εκλογικά αποτελέσματα ευνοήσουν τον σχηματισμό συνεργατικής κυβέρνησης.

Το «υπουργικό του συμβούλιο» ανακοίνωσε πάντως πρώτος, προ ημερών, ο Ανδρουλάκης. Μάλιστα, δεν θα πρέπει να αποκλείσουμε την πιθανότητα από τον Σεπτέμβριο και μετά να δούμε να κυκλοφορούν αφίσες του ΠΑΣΟΚ και της ΕΛΑΣ με τις «σκιώδεις κυβερνήσεις» τους. Οι παλαιότεροι θα θυμούνται ότι πρώτος το είχε κάνει ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης με τον ίδιον στο κέντρο και δίπλα του τον Έβερτ, τον Τζανεττάκη, τον Σουφλιά, τον Βαρβιτσιώτη, τον Σαμαρά, τον Ανδριανόπουλο, τον Κούβελα, την Τσουδερού, τον Δήμα. Εκτός από τη μάχη των δημοσκοπήσεων για την κατάληψη της δεύτερης θέσης θα έχουμε και τη μάχη της μαρκίζας. Ποιος έχει καλύτερο «υπουργικό συμβούλιο» κι ας μην έχουν την κυβέρνηση. Έχουν όμως τη «σκιώδη» τους. Οπότε μπορεί και να φαντασιώνονται.

Θα μου πείτε «έτσι κάνουν όλες». Στις κομματικές παρατάξεις αναφέρομαι και όχι στην άλλη -σαφώς πιο δημοφιλή από τη «χήνα του Καΐρου»- όπερα μπούφα του Μότσαρτ. Αν και τώρα που το σκέφτομαι «οι γάμοι του Φίγκαρο» -για να αναφερθούμε στην τρίτη όπερα μπούφα του Μότσαρτ- θα ταίριαζαν περισσότερο στην περίστασή μας. Με τον Ανδρουλάκη, τον Τσίπρα και την Κεντροαριστερά σε ρόλους Αλμαβίλα, Φίγκαρο και Σουζάνας, αντίστοιχα.
Επίσης, δεν θα πρέπει να αποκλείσουμε και την πιθανότητα τα (πολωτικά, διχαστικά και απαξιωτικά για τον αντίπαλο) συνθήματα, που θα επιλεγούν τόσο από την κυβέρνηση όσο και από την αντιπολίτευση, να παραπέμπουν, με τους ρόλους αναστραμμένους, στην τριπλή εκλογική αναμέτρηση του 1989-1990. Και όχι στον Μάϊο του 2012 ή τον Ιούνιο του 2023, όπως ορισμένοι προφητεύουν.


Τελικά, όχι μπούφα, μπουφάλα με ντοματίνια και βασιλικό, θυμίζει ο πολιτικός βίος αφού εκτός του Τσίπρα και της Καρυστιανού, που ήδη με τα κόμματά τους αναδιατάσσουν το πολιτικό σκηνικό, υπάρχει και ο Αντώνης Σαμαράς που με το υπό ίδρυση κόμμα του απειλεί να μετατρέψει το κυβερνητικό παιχνίδι σε …Τέξας χόλντεμ. Αν μάλιστα τα εκλογικά αποτελέσματα δεν δίνουν σε κανένα κόμμα το μπόνους των εδρών τότε αντί για κυβερνητικά προγράμματα θα ακούμε κομματικά «τεριρέμ». Μέχρι όμως αυτό να συμβεί το πρόβλημα εντοπίζεται στην αντιπολίτευση και πρωτίστως στην Κεντροαριστερά. Η ανασυγκρότησή της, στην οποίαν όλοι δηλώνουν πίστη, είναι σαν το Φοίνικα -το μυθικό πουλί- που όλοι λένε ότι υπάρχει, αλλά κανείς δεν ξέρει που βρίσκεται. Η αδυναμία να αναζητήσουν κοινούς τόπους προκειμένου να υπάρξει η πολιτική αλλαγή, στην οποίαν όλοι ομνύουν, είναι απότοκο της μεγάλης ιδιοτέλειας της γραφειοκρατίας των κομμάτων και των λογής λογής φιλοδοξιών των ηγετικών τους εκφράσεων. Αυτά δεν επιτρέπουν να υπάρξουν οι αναγκαίες πολιτικές συμπτώσεις και ο κοινός βηματισμός προκειμένου να ανταποκριθούν στο πλειοψηφικό, σύμφωνα και με τις δημοσκοπήσεις, κοινωνικό αίτημα για αλλαγή πορείας της χώρας.

Δυστυχώς, κανείς τους δεν έχει το μεγάλο χάρισμα της σιωπής. Όλοι έχουν λογοδιάρροια. Ομιλούν ακαταπαύστως και τις περισσότερες φορές ανοήτως. Για αριθμούς, ποσοστά, κατατακτήριες θέσεις, δημοσκοπήσεις, για το εμφυλιοπολεμικό παρελθόν, το τοξικό παρόν και τις πρέπουσες κινήσεις στο μετεκλογικό τοπίο. Γι’ αυτά και άλλα «εδώδιμα και αποικιακά» που διαβάζαμε στις πινακίδες των παντοπωλείων τις δεκαετίες του ‘50 και του ‘60 του προηγούμενου αιώνα. Α, είναι και το πολιτικό σχέδιο και το κυβερνητικό πρόγραμμα. Ο ένας το έχει και ο άλλος όχι. Θαρρείς και οι πολίτες θα ψηφίσουν με βάση το καλύτερο πρόγραμμα. Με βάση τις ανάγκες τους θα ρίξουν το ψηφοδέλτιο στην κάλπη. Και αυτά που θα βαρύνουν στην ετυμηγορία τους δεν θα είναι οι θέσεις για τα ελληνοτουρκικά, τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις, την πάταξη της φοροδιαφυγής και την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, αλλά ποιός θα τους αυξήσει τον μισθό, θα μειώσει τα ενοίκια και τα τιμολόγια του ρεύματος και θα χτυπήσει την ακρίβεια στο σούπερ μάρκετ και το βενζινάδικο.

Αντί λοιπόν τα κόμματα της αντιπολίτευσης να διαφημίζουν τα προγράμματά τους θα πρέπει να βρούν τρεις τέσσερεις δημοφιλείς αιχμές και σε αυτά να επιμείνουν, μέχρι και τις εκλογές, μονότονα. Να αντιγράψουν τον Μπέρνι Σάντερς. «Καλημέρα» του λες. Και πάντα σου απαντά: «Καλημέρα, αλλά όσο δεν αυξάνονται ο μισθοί και δεν μειώνονται τα νοίκια δεν θα είναι καλή». Φυσικά, υπάρχουν και τα πρόσωπα. Και δυστυχώς, για τη Χαριλάου Τρικούπη, ο Τσίπρας υπερτερεί σαφώς του Ανδρουλάκη και σε δημοφιλία και σε κυβερνησιμότητα. Τα ευρήματα των δημοσκοπήσεων είναι καταλυτικά. Όλων. Και της Marc και της Merton Analysis και της Pulse και της Alco και της GPO. Το αφεντικό της ΕΛΑΣ εμφανίζεται να ανταγωνίζεται τον Μητσοτάκη, ενώ ο επικεφαλής του ΠΑΣΟΚ τον Βελόπουλο, τον Κουτσούμπα και την Ζωή Κωνσταντοπούλου. Η ΕΛΑΣ του Τσίπρα δείχνει να καπαρώνει, τουλάχιστον προσώρας, τη δεύτερη θέση με ποσοστό στην περιοχή του 15%, ενώ το ΠΑΣΟΚ του Ανδρουλάκη θα πρέπει να ξεπεράσει το 12-13% για να μην χάσει την τρίτη θέση από την «Ελπίδα» της Καρυστιανού.

Βεβαίως, τίποτε δεν είναι οριστικό. Τον Σεπτέμβριο θα ξέρουμε με μεγαλύτερη ασφάλεια αν η ΕΛΑΣ θα έχει καταφέρει να εκπορθήσει το ΠΑΣΟΚ από τη δεύτερη θέση. Δεν είναι μόνον επειδή θα έχει καθήσει ο κουρνιαχτός από την εμφάνιση των νέων κομμάτων, αλλά επειδή δεν ξέρουμε πόση ζημιά μπορούν να κάνουν στον Τσίπρα οι παλιοί του σύντροφοι, του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστεράς, εφόσον τελικά οι «επιζήσαντες», από την λαιμαργία του Αλέξη, συμμετάσχουν στις εκλογές με ένα ή δύο κόμματα είτε αυτόνομα είτε συνεργατικά. Πάντως, αν η αντιπολίτευση συνεχίσει να πολιτεύεται έχοντας σε πρώτη μοίρα τις εσωτερικές της διευθετήσεις και όχι τις κοινωνικές ανάγκες το πιθανότερο είναι η λεγόμενη «αντισυστημική» ψήφος να είναι, σε ποσοστά, μεγαλύτερη από την «αντικυβερνητική». Στην περίπτωση αυτή θα αποδειχθεί πως ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ μαλώνανε σε ξένο αχυρώνα αφού η απήχηση και των δύο στους «εκτός πλαισίου» ψηφοφόρους είναι περιορισμένη.

Εξάλλου, όπως μάς λέει και κορυφαίος υπουργός του Μητσοτάκη, «αν το ΠΑΣΟΚ μπορεί να βγει πρώτο με μια ψήφο και ο Τσίπρας στοχεύει όχι μόνον στην πρωτιά αλλά και στην αυτοδυναμία, γιατί είναι λάθος να ισχυρίζεται η ΝΔ ότι μπορεί και να βγει αυτοδύναμη;». Τίποτε δεν είναι λάθος. Όλοι μπορεί να λένε ότι θέλουν, αλλά τον λογαριασμό στα κόμματα θα τον στείλουν οι πολίτες. Και μέχρι τώρα ούτε αυτοδυναμία υπάρχει ούτε διάθεση για συνεργατική κυβέρνηση. Αν μάλιστα η συμμετοχή, παρά τις πιθανολογήσεις, είναι μεγαλύτερη και όχι μικρότερη από των εκλογών του 2023 τότε τα πράγματα θα γίνουν περισσότερο περίπλοκα για όλους αφού αυτοί που μπορούν να σηκωθούν από τον καναπέ μπορούν να ψηφίσουν οτιδήποτε. Η ρευστότητα είναι τόσο μεγάλη που κανείς δεν ξέρει τι μηνύματα θα αποφασίσουν να στείλουν στην πολιτική τάξη της χώρας…