Ιωάννης Κ. Καλαβρουζιώτης

Είναι ένα γεγονός που τα τελευταία χρόνια έχει λάβει διαστάσεις και που συνδικαλιστικά δεν έχει πλήρως επισημανθεί. Από την άλλη πλευρά Ευρωπαϊκές Χώρες όπως η Γαλλία, η Πορτογαλία και το Βέλγιο έχουν ήδη προχωρήσει στην θέσπιση αυστηρών νόμων που στην πραγματικότητα κατοχυρώνουν εργασιακά το δικαίωμα της αποσύνδεσης για τους υπαλλήλους του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.

Πρώτα η Γαλλία από τον Γενάρη του 2017, προχώρησε στην κατάρτιση Νόμου που δίδει το δικαίωμα της αποσύνδεσης για εργασία εκτός ωραρίου, γεγονός που πρακτικά σημαίνει, ότι σέβεται όχι μόνον το δικαίωμα του εργαζόμενου στην εργασία αλλά αντίστοιχα και στην υγεία του και την προσωπική του ζωή.

Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι η ευρωπαϊκή Οδηγία για τον χρόνο εργασίας επιβάλλει 11 ελάχιστες ώρες συνεχούς ανάπαυσης το 24ωρο, τις οποίες η αποστολή μηνυμάτων μέσω e-mail διακόπτει και μηδενίζει.

Άλλες Χώρες όπως στην Γερμανία για παράδειγμα εχω παρατηρήσει το φαινόμενο οι ίδιοι οι εργαζόμενοι να κάνουν εν πολλοίς shut down τα σαββατοκύριακια και αργίες μη δεχόμενοι να απαντούν σε οποιοδήποτε μήνυμα λαμβάνουν.

Στην Χώρα μας αν και ο Νόμος 4808/2021 κατοχυρώνει το δικαίωμα της αποσύνδεσης εν τούτοις διαδικτυακά μηνύματα διακινούνται εκτός ωραρίου και αργιών πολλές φορές μάλιστα και με μαζικές αποστολές. Ο αντίλογος των αποστολέων είναι, ότι δύναται ο λαμβάνων το μήνυμα δύναται να μην το ανοίξει καν αν επιθυμεί. Και όμως μια τέτοια άποψη προσβάλλει τον εργαζόμενο μια και γνωρίζουμε πολύ καλά, ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των μηνυμάτων προοιωνίζουν επιπλέον ώρες εργασίας και σε κάθε περίπτωση λειτουργούν αρνητικά στην διάθεση των ίδιων των εργαζόμενων.

Η χρήση των e-mails εκτός υπηρεσιακού ωραρίου θα πρέπει αποκλειστικά να γίνεται για εξαιρετικούς επείγοντες λόγους κυρίως που έχουν σχέση με την ασφάλεια των εγκαταστάσεων και οτιδήποτε σχετικό με την προστασία της ανθρώπινης ζωής, ενδεχόμενα όμως και με ανακοινώσεις για διευκόλυνση εργαζομένων.

Το να εξακολουθούν ακόμα και σήμερα Φορείς του Δημόσιου και Ιδιωτικού τομέα να μην εφαρμόζουν την αποσύνδεση και να την εναποθέτουν στην διακριτική ευχέρεια του εργαζόμενου αποτελεί στην πραγματικότητα μια πρακτική αντίθετη με το πνεύμα του νομοθέτη που σκοπός του ήταν να προστατεύσει τα επαγγελματικά δικαιώματα του εργαζόμενου.

Ασφαλώς και κάποιος ειδικός επί της νομικής επιστήμης θα μπορούσε να δώσει ισχυρότατα επιχειρήματα αλλά και ενδεχόμενες διεκδικήσεις των εργαζομένων σε μη συμμόρφωση των εργοδοτών επί του προκειμένου. Προσωπικά και με την εμπειρία της δημόσιας διοίκησης περιορίζομαι να αναφερθώ σε κάποια συγκεκριμένα επακόλουθα της μη εφαρμογής της αποσύνδεσης όπως:

Αύξηση της εκτός ωραρίου εργασίας

Θέματα σχετιζόμενα με την υγεία των εργαζομένων και κυρίως την ψυχική τους διάθεση
Περιορισμός της ιδιωτικής ζωής των εργαζομένων

Σε μια εποχή που όλο και περισσότερο συζητιέται η εφαρμογή τηλεργασίας όχι μόνον στον ιδιωτικό τομέα που ήδη υπάρχει αλλά και στον δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα, είναι σαφές, ότι θα πρέπει οι εργοδότες να προχωρήσουν σε συγκεκριμένες οδηγίες για την αποσύνδεση και να αναγράφονται οι ισχύοντες κανόνες στις συμβάσεις των εργαζόμενων.

Η αποσύνδεση δεν μπορεί και δεν δύναται να είναι μια εφαρμογή του ίδιου του εργαζόμενου προκειμένου να προστατευθεί από όσα αρνητικά επιφέρει η αλόγιστη και εκτός ωραρίου χρήση των ηλεκτρονικών επαγγελματικών μηνυμάτων, αλλά μια επείγουσα υποχρέωση εκ του νόμου των ίδιων των Φορέων να την εφαρμόζουν στην πράξη.
Τέλος θα πρέπει και οι συνδικαλιστικές ηγεσίες να αναδείξουν το ζήτημα για τον λόγο, ότι δεν αρκεί μόνον η διεκδίκηση υψηλότερων υπερωριακών αποδοχών για τους εργαζόμενους αλλά στις μέρες μας η εξασφάλιση καλύτερων συνθηκών εργασίας μέσα και έξω από τους χώρους δουλειάς.

* Ιωάννης Κ. Καλαβρουζιώτης, Καθηγητής-τ. Πρόεδρος Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου