Γ. Χ. Παπαγεωργίου

Καταστροφικές πυρκαγιές και αμέσως μετά πρωτοφανείς πλημμύρες, με αποκορύφωμα τον αδιανόητο θάνατο του 36χρονου Αντώνη μέσα στο λιμάνι, όπου... έπεσε επειδή τον έσπρωξε το πλήρωμα του πλοίου, το οποίο έχει ως αποστολή να μεταφέρει τους πολίτες με ασφάλεια διά θαλάσσης!

Εάν το βλέπαμε σε κινηματογραφική ταινία θα λέγαμε ότι το παράκανε ο σεναριογράφος. Κι όμως, συνέβη στην Ελλάδα του 2023.

Δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία για την προσωπική ευθύνη των φυσικών αυτουργών. Αναμένεται η κρίση της Δικαιοσύνης, αλλά το γεγονός είναι ότι σκότωσαν έναν άνθρωπο. Από εκεί και πέρα, όμως, η τραγωδία αναδεικνύει πολλά προβλήματα σε πολλά επίπεδα.

Υποτίθεται ότι το πλήρωμα κάθε πλοίου, ειδικά στην ακτοπλοΐα, είναι επιλεγμένο και ειδικά εκπαιδευμένο σε θέματα επικοινωνίας και διαχείρισης του κοινού και κατεξοχήν σε θέματα ασφάλειας. Ειδικά μετά το πολύνεκρο τραγικό ναυάγιο του «Σάμινα» τον Σεπτέμβριο του 2000, υποτίθεται ότι η ελληνική ακτοπλοΐα είχε εξελιχθεί, είχε αλλάξει, είχε εκσυγχρονιστεί. Είχαμε και στο «Σάμινα» επιπολαιότητα, αδιαφορία και εγκληματικά λάθη που κόστισαν τη ζωή σε 81 ανθρώπους.

Η ύβρις της υπόθεσης είναι πως υποτίθεται ότι η πλοιοκτήτρια Attica Group έδινε ιδιαίτερη έμφαση σε θέματα... Επιχειρηματικής Ηθικής και Κοινωνικής Συνεισφοράς - μάλιστα είχε πάρει δύο χρυσά βραβεία στα ESG Shipping Awards 2023. Είναι φανερό, όμως, ότι πίσω από τη λαμπερή επιφάνεια του εκσυγχρονισμού και της εταιρικής επικοινωνίας δεν υπήρχε τίποτα.

Εάν πράγματι είχαν γίνει όλα όσα διαφήμιζαν ο κλάδος και η συγκεκριμένη εταιρεία, οι άνθρωποι που έσπρωξαν τον 36χρονο Αντώνη στον θάνατο δεν θα ήταν στις θέσεις αυτές, ούτε το πλοίο θα είχε φύγει χωρίς να παράσχει βοήθεια.

Υπάρχει βέβαια και η ευθύνη της Πολιτείας. Πού ήταν το Λιμενικό την ώρα του απόπλου; Υπάρχει προσωπικό ασφαλείας στο λιμάνι; Πώς διασφαλίζει το κράτος την ασφάλεια των ταξιδιωτών από την ολιγωρία, το λάθος, την αδιαφορία, ακόμα και την ψυχοπάθεια του καθενός; Ποιος επιβλέπει τους εσωτερικούς μηχανισμούς ελέγχου και ασφάλειας κάθε εταιρείας που έχει ως έργο τη μεταφορά των πολιτών;

Δεν είναι λοιπόν μόνο η ατομική ευθύνη των φυσικών αυτουργών. Είναι ένα ολόκληρο σύστημα που δεν λειτουργεί.

Το μοτίβο αυτό βέβαια δεν υπάρχει μόνο στο συγκεκριμένο κλάδο.

Κατά καιρούς συμβαίνουν διάφορα «έκτακτα» γεγονότα που αποδεικνύουν γύμνια, ανοργανωσιά ή αδιαφορία τόσο του ιδιωτικού τομέα όσο και της Πολιτείας, ανάλογα με την περίσταση. Σε κάποιον βαθμό οι αντιδράσεις όλων κυμαίνονται ανάμεσα σε δύο άκρα.

Από τη μία, συχνά αποδεχόμαστε ως κάτι δεδομένο και αναμενόμενο ότι η ελληνική Πολιτεία, αλλά και η ελληνική κοινωνία χαρακτηρίζονται από εγγενείς παθογένειες και ανοργανωσιά. Εξ ου και ο ατομισμός και η έλλειψη σεβασμού για το συλλογικό.

Από την άλλη, το ίδιο συχνά τα περιμένουμε όλα από το κράτος, ακόμα κι αν ο καθένας ατομικά κοιτάζει να βολευτεί όπως μπορεί μέσα στο χάος κι αδιαφορεί για το τι συμβαίνει στον διπλανό του.

Είδαμε επίσης με τις πυρκαγιές και την πρωτοφανή θεομηνία που έπληξε τη χώρα ότι η Πολιτεία, αλλά και συνολικά η κοινωνία, δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε έκτακτες καταστάσεις, ειδικά σε προβλήματα που θα γίνονται όλο και συχνότερα λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Ασφαλώς η εκάστοτε κυβέρνηση έχει την ευθύνη για τους χειρισμούς του κρατικού μηχανισμού, αλλά το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό.

Η χώρα συνολικά, το κράτος, αλλά και η κοινωνία έχουν πολύ χαμηλό δείκτη «ανθεκτικότητας», που είναι το κριτήριο το οποίο αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία διεθνώς.
Πόσο ανθεκτική είναι μια χώρα που χάνει κάθε χρόνο τεράστιο φυσικό πλούτο, περιουσίες, ακόμη και ανθρώπινες ζωές λόγω δασικών πυρκαγιών, πλημμυρών ή άλλων ακραίων καιρικών φαινομένων;

Πόσο ανθεκτική είναι μια οικονομία που εξαρτάται κατά κύριο λόγο από τον τουρισμό και εισάγει σχεδόν τα πάντα; Ποια είναι η ανθεκτικότητα της δημόσιας υγείας όταν δεν διαθέτει αρκετές κλίνες, ΜΕΘ ή μονάδες πρωτοβάθμιας περίθαλψης και πρόληψης;

Ή, ακόμη, η ανθεκτικότητα μιας κοινωνίας που διαθέτει μόνο βραχεία μνήμη και ασχολείται με τα κακώς κείμενα μόνο για λίγα 24ωρα ύστερα από κάποιο δράμα;