Τρίμηνη κράτηση του ιδιοκτήτη του μπαρ στο Κραν Μοντανά, αποφάσισαν οι τοπικές δικαστικές Αρχές

Σε τρίμηνη προληπτική κράτηση τέθηκε ο ιδιοκτήτης του ελβετικού μπαρ στο Κραν Μοντανά, που τυλίχθηκε στις φλόγες κατά τη διάρκεια των εορτασμών της Πρωτοχρονιάς, προκαλώντας δεκάδες θανάτους, σύμφωνα με πηγή προσκείμενη στην υπόθεση.

Ο Ζακ Μορέτι συνελήφθη μετά την κατάθεσή του στις εισαγγελικές Αρχές, μαζί με τη σύζυγό του Τζέσικα Μορέτι, οι οποίοι είναι συνιδιοκτήτες του μπαρ Le Constellation στο χιονοδρομικό θέρετρο Κραν Μοντανά. Οι δύο τους εξετάστηκαν την Παρασκευή από τους εισαγγελείς στο καντόνι Βαλέ, στη νοτιοδυτική Ελβετία.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Γαλλικό Πρακτορείο, το δικαστήριο του καντονιού αποφάσισε την προφυλάκιση του Ζακ Μορέτι για διάστημα τριών μηνών, στο πλαίσιο της ποινικής έρευνας που βρίσκεται σε εξέλιξη.

Στις δηλώσεις που έκανε μετά τη σημερινή εξέλιξη, η Τζέσικα Μορέτι είπε ότι το δικαστήριο «εκτίμησε σωστά την κατάσταση», δεδομένου ότι το ζευγάρι Μορέτι δεν έχει την πρόθεση να αποφύγει τον «κοινό δικαστικό έλεγχο».

Η πυρκαγιά ξέσπασε τις πρώτες πρωινές ώρες της Πρωτοχρονιάς, την ώρα που το μπαρ ήταν ασφυκτικά γεμάτο από κόσμο που γιόρταζε την αλλαγή του χρόνου. Ο απολογισμός ήταν βαρύς, με 40 νεκρούς και 116 τραυματίες, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν έφηβοι.

Οι ελβετικές Αρχές έχουν θέσει τους Ζακ και Τζέσικα Μορέτι υπό ποινική διερεύνηση, με κατηγορίες για ανθρωποκτονία από αμέλεια, πρόκληση σωματικών βλαβών από αμέλεια και εμπρησμό από αμέλεια. Όπως επισημαίνεται, σύμφωνα με το ελβετικό δίκαιο, ισχύει το τεκμήριο της αθωότητας έως την έκδοση τελεσίδικης καταδικαστικής απόφασης.

Τα πρώτα πορίσματα της έρευνας δείχνουν ότι η φωτιά προκλήθηκε όταν βεγγαλικά πυροδότησαν αφρώδες υλικό ηχομόνωσης που είχε τοποθετηθεί στην οροφή του υπόγειου χώρου του καταστήματος. Παράλληλα, οι ερευνητές εξετάζουν εάν υπήρχαν επαρκείς και προσβάσιμοι πυροσβεστήρες, καθώς και αν οι έξοδοι του μπαρ πληρούσαν τις προβλεπόμενες προδιαγραφές ασφαλείας.

Η υπόθεση της φονικής πυρκαγιάς στο Κραν Μοντανά δεν περιορίζεται πλέον μόνο στη δικαστική εξέλιξη με την προφυλάκιση του ιδιοκτήτη, αλλά ανοίγει ένα ευρύτερο πεδίο ερευνών και αποκαλύψεων γύρω από τις συνθήκες λειτουργίας του καταστήματος, τις ευθύνες των εμπλεκομένων και τα σοβαρά κενά στους ελέγχους ασφαλείας, που συνέβαλαν στον βαρύ απολογισμό της τραγωδίας.

Οι ευθύνες

Ανύποπτοι έφηβοι, σε μία από τις πρώτες νυχτερινές εξόδους της ζωής τους, που όπως και κάθε άλλο θύμα της πυρκαγιάς στο κλαμπ «Le Constellation», διέπραξαν ένα και μόνο σφάλμα: Εν αγνοία τους βρέθηκαν σε μια παγίδα θανάτου, μασκαρεμένη σαν trendy στέκι για τους χειμερινούς επισκέπτες του Κραν-Μοντανά. Δεν είχαν και δεν θα μπορούσαν να έχουν την παραμικρή ιδέα για το ποιοι ήταν οι ιδιοκτήτες του κλαμπ, εάν ήταν αξιόπιστοι και συνεπείς με τις θεμελιώδεις απαιτήσεις για την ασφαλή φιλοξενία στο «Le Constellation» εκατοντάδων ανθρώπων σε ασφυκτικό συνωστισμό και σε υπόγεια αίθουσα, εάν οι αρμόδιες ελβετικές αρχές είχαν διεξαγάγει τους προβλεπόμενους ελέγχους για την ασφάλεια των εγκαταστάσεων - κάτι που, εντέλει, δεν είχε συμβεί από το 2019.

Κι όμως, στην καρδιά της Ελβετίας και σε έναν από τους πλέον δημοφιλείς προορισμούς της χώρας, η φήμη της υποτιθέμενης «υστερικής» τήρησης των κανόνων και των νόμων, χωρίς εκπτώσεις και χωρίς εξαιρέσεις, έγινε μονομιάς στάχτη το βράδυ της Πρωτοχρονιάς. Μάλιστα, αμαυρώνοντας για πάντα την υπόληψη των Ελβετών και διαλύοντας το αιώνιο στερεότυπο της Ελβετίας ως κράτος-υπόδειγμα ομαλής και υποδειγματικής λειτουργίας σε οποιονδήποτε τομέα, στο Κραν-Μοντανά ό,τι μπορούσε να πάει στραβά πήγε. Τώρα όμως φαίνεται πως αυτό δεν ήταν τυχαίο, αντιθέτως, προς τον όλεθρο συνέτεινε πλήθος επιμέρους παραγόντων και εγκληματικών παραλείψεων.

Επιπλέον, όπως αποκαλύφθηκε τις τελευταίες ημέρες, ο ιδιοκτήτης του «Le Constellation», ο 50χρονος Γάλλος (Κορσικανός, για την ακρίβεια) Ζακ Μορέτι, ο οποίος διερρήγνυε τα ιμάτιά του προτάσσοντας το επιχείρημα πως είχε επιμεληθεί ο ίδιος προσωπικά τις παρεμβάσεις στο κλαμπ προκειμένου να γίνει πιο άνετο και πιο ασφαλές, έχει παρελθόν συμμετοχής σε ακραίες εθνικιστικές και βίαιες οργανώσεις στην Κορσική, καθώς και ένα ιδιαιτέρως βεβαρυμένο ποινικό μητρώο, συμπεριλαμβανομένης μιας ποινής φυλάκισης για σοβαρά αδικήματα, όπως η μαστροπεία, η απαγωγή και η απάτη.

Αλλά και για τη σύντροφο και συνέταιρό του, την Τζέσικα Μορέτι, υποτίθεται πως υπάρχει βιντεοσκοπημένο υλικό από τη νύχτα της καταστροφής που καταρρίπτει την εντύπωση της πανικόβλητης και βαθύτατα θλιμμένης επιχειρηματία - ένα βίντεο που καίει τη Μορέτι, με άλλα λόγια. Στο υλικό αυτό, η Τζέσικα Μορέτι φέρεται να απομακρύνεται τρέχοντας από το φλεγόμενο κλαμπ αμέσως μόλις ξέσπασε η φωτιά, αδιαφορώντας πλήρως για το τι θα απογίνουν οι θαμώνες, αλλά αφού προηγουμένως είχε εξασφαλίσει πως έπαιρνε μαζί της το ταμείο με τις εισπράξεις της ημέρας.

Ενοχα «γιατί;»

Αύριο, Δευτέρα 12 Ιανουαρίου, θα τελεστεί η κηδεία της Αλίκης Καλλέργη, της 15χρονης Ελληνοελβετίδας, η οποία παρέμεινε αρχικώς αγνοούμενη, προτού η σορός της ταυτοποιηθεί. Το όνομά της δόθηκε σε ένα αστέρι, καθώς με αυτό τον τρόπο η οικογένειά της θέλησε να τιμήσει τη μνήμη της Αλίκης. Οι Αλίσια και Νταϊάνα Γκονσέτ, περίπου συνομήλικες με την Αλίκη Καλλέργη, είναι δύο ακόμη κορίτσια που δεν βγήκαν ποτέ από την πύρινη κόλαση του «Le Constellation», Ελβετίδες, αλλά με ελληνικές ρίζες.
Οι οικογένειες των θυμάτων, ανήκοντας σε 19 διαφορετικές εθνικότητες, ανάμεσα στις οποίες και η ελληνική, θρηνούν τους δικούς τους ανθρώπους, τα παιδιά και τα αδέλφια τους που χάθηκαν στο ελβετικό inferno.

Η Ελβετία ολόκληρη πενθεί επισήμως. Παρ’ όλα αυτά, στον ανείπωτο πόνο των συγγενών προστέθηκαν σε δεύτερο χρόνο η αγανάκτηση και η απέραντη οργή, αφότου έγιναν γνωστές περισσότερες λεπτομέρειες γύρω από το πώς είχε ελεγχθεί -από πλημμελώς έως καθόλου- η καταλληλότητα του «Le Constellation» και το κατά πόσον η διαρρύθμιση και η διακόσμησή του παρουσίαζαν την εικόνα που προβλέπεται από την ελβετική νομοθεσία.

Σε συνέντευξη Τύπου πριν από μερικές ημέρες, ο Νικολά Φερό, πρόεδρος της δημοτικής αρχής όπου υπάγεται το Κραν-Μοντανά στο καντόνι Βαλέ της Ελβετίας, αναγκάστηκε να παραδεχτεί ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες που τελούν υπό τη δική του ευθύνη δεν είχαν διενεργήσει κανέναν έλεγχο επάρκειας πυρασφάλειας στο κλαμπ τα τελευταία πέντε χρόνια. Ομως ακόμη και στο πλαίσιο των τριών τελευταίων επιθεωρήσεων, στο διάστημα 2015-2019, δεν είχε δοθεί καμία προσοχή στην αφρώδη ηχομόνωση της οροφής - από την οποία ξεκίνησε η φονική πυρκαγιά.

Ο Φερό αποπειράθηκε να δικαιολογηθεί, επικαλούμενος ένα κενό στη νομοθεσία, βάσει της οποίας ο έλεγχος της σύστασης του υλικού ηχομόνωσης δεν επιβάλλεται ως υποχρεωτικός. Ωστόσο, πέραν της επίμαχης ηχομόνωσης, που λαμπάδιασε από τις σπίθες των sparklers (μίνι βεγγαλικά), μια κρίσιμη παράλειψη ελέγχου εντοπίζεται στην όδευση διαφυγής: Η σκάλα που συνέδεε το υπόγειο με την ισόγεια σάλα του κλαμπ είχε περιοριστεί δραματικά σε πλάτος. Οταν οι Μορέτι ανακαίνισαν το «Le Constellation» μείωσαν το μέγεθος των σκαλοπατιών στο λιγότερο από το μισό, αφήνοντας ένα πέρασμα μικρότερο του 1,5 μέτρου, σε έναν χώρο όπου κυκλοφορούσαν, όπως το μοιραίο βράδυ της καταστροφής, κυριολεκτικά εκατοντάδες άτομα.

Ο νόμος στην Ελβετία, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, υποχρέωνε τους υπεύθυνους για τη λειτουργία κλαμπ όπως το «Le Constellation» να έχουν εξασφαλίσει πιστοποιητικό συμμόρφωσης με τις προβλεπόμενες προδιαγραφές μόνο για τις εργασίες αναδιαμόρφωσης των εξωτερικών χώρων.

Κάτι που αποτελεί χαρακτηριστικό και κραυγαλέο δείγμα επιπολαιότητας και αφέλειας εκ μέρους των ελβετικών αρχών. Κι ακόμη χειρότερα: Βίντεο που τραβήχτηκε το 2020 μέσα στο κλαμπ αποδεικνύει ότι οι κίνδυνοι ανάφλεξης της επένδυσης στην οροφή της υπόγειας αίθουσας ήταν γνωστοί από τότε. Ενας από τους σερβιτόρους εμφανίζεται να προειδοποιεί, σε έντονο ύφος, τους θαμώνες να προσέξουν τα μίνι βεγγαλικά και να μην τα υψώνουν - όπως έγινε στο πάρτυ του ρεβεγιόν 2025-2026.
Τέλος, η μελέτη πυρασφάλειας του «Le Constellation» προέβλεπε έναν και μόνο πυροσβεστήρα - σε χώρο συνάθροισης 400 ατόμων. Υστερα από τον καταιγισμό ερωτήσεων και επισημάνσεων για την καταφανή ανεπάρκεια των προδιαγραφών πυρασφάλειας, ο Νικολά Φερό βρέθηκε σε εξαιρετικά δύσκολη θέση.
Οι επανειλημμένες διαβεβαιώσεις του ότι δεν υπάρχει η παραμικρή υπόνοια παράτυπης αδειοδότησης, ενδεχομένως επειδή οι Μορέτι φρόντισαν να «λαδώσουν» κάποιον αρμόδιο, ακούστηκαν υπερβολικά απέλπιδες για να πείσουν οποιονδήποτε.

Τι λέει ο Μπριατόρε

Δοθείσης της τραγικής αφορμής, στο προσκήνιο ήρθαν, όπως είναι εύλογο, οι επιχειρηματίες πίσω από το «Le Constellation», ο Ζακ και η Τζέσικα Μορέτι. Για τους οποίους αποκαλύπτεται ότι διήγαν πολυτελή και επιδεικτικά χλιδάτο βίο, κυκλοφορώντας π.χ. με λιμουζίνα Bentley αξίας εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ και γενικότερα με πλούτο προκλητικά αναντίστοιχο των εσόδων που θα μπορούσε ένα κλαμπ να τους αποφέρει.

Ερωτηματικά τίθενται επίσης για το πώς ο Ζακ Μορέτι αγόρασε διάφορα ακίνητα στην Ελβετία, ιδιαίτερα αφού είχε αποτύχει με διάφορα επιχειρηματικά εγχειρήματα στην Κορσική. Ισως το όνειρο του Μορέτι και της συμβίας του ήταν να μιμηθούν τον Φλάβιο Μπριατόρε, έναν από τους πιο διάσημους Ιταλούς επιχειρηματίες και κοσμοπολίτες, πρωτοπόρο σε διάφορους τομείς, από τη Φόρμουλα 1 έως τη δημιουργία κλαμπ για τη ζάπλουτη ελίτ - ή όσους θα ήθελαν να συγχρωτίζονται με τα μέλη της.

Παρ’ όλα αυτά, ο αληθινός Φλάβιο Μπριατόρε θεωρεί πως η τραγωδία στο «Le Constellation» θα μπορούσε να μην έχει συμβεί ποτέ: «Πιστεύω πως ό,τι έγινε στο Κραν-Μοντανά την Παραμονή της Πρωτοχρονιάς θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. Αρκεί να είχαν τηρηθεί οι προδιαγραφές ασφαλείας - κι αυτό το λέω από προσωπική εμπειρία.
Οταν ανοίγεις π.χ. ένα εστιατόριο, μία από τις πρώτες παραμέτρους που κοιτάς, είναι η ασφάλεια. Στο συγκεκριμένο κλαμπ, το “Le Constellation’’, φαίνεται πως υπήρχαν πολλά αδύναμα σημεία. Καταρχάς, το αφρώδες ηχομονωτικό στην οροφή, ένα υλικό εξαιρετικά εύφλεκτο. Η χαμηλοτάβανη αίθουσα. Και, πιθανότατα, ένα σύστημα πυρόσβεσης που δεν δούλεψε ποτέ».

Στα 75 του χρόνια, πλέον, ο Μπριατόρε δικαιούται να επικαλείται την πείρα του από πρώτο χέρι σε ό,τι αφορά την αποτροπή κινδύνων για τους θαμώνες ενός χώρου διασκέδασης. Γι’ αυτό και εξέφρασε μια σειρά από αμφιβολίες και ενστάσεις μετά την τραγωδία του Κραν-Μοντανά.

Οπως, φερ’ ειπείν, σχετικά με την κατηγορία της άδειας, υπό την οποία λειτουργούσε το «Le Constellation», εάν καλυπτόταν νομικά ως χώρος διασκέδασης ή μόνο ως μπαρ-εστιατόριο. «Στην Ιταλία», τονίζει ο Μπριατόρε, «με την αυστηρή νομοθεσία που έχουμε, κανείς δεν μπορεί να σηκωθεί και να χορέψει σε έναν χώρο χωρίς τη σχετική άδεια. Οσο για τα sparklers, ειλικρινά εμένα μου φαίνονται τρομερά επικίνδυνα. Ανάβουν και για 25-30 δευτερόλεπτα δεν μπορείς να τα σβήσεις με τίποτα, δεν είναι σαν τα κεριά. Στα δικά μου μαγαζιά τα χρησιμοποιούσαμε παλαιότερα, αλλά μόνο σε εξωτερικό χώρο. Τώρα τα έχουμε απαγορεύσει εντελώς. Στο “Billionaire” του Ντουμπάι, για παράδειγμα, έχουμε αντικαταστήσει τα βεγγαλικά με ηλεκτρονικά. Αντί για φλόγες, έχουμε εντελώς ακίνδυνα, ψυχρά LED».

Αντι-sparklers

Μετά το οικουμενικό σοκ που προκάλεσε η αδιανόητη φρίκη του Κραν-Μοντανά, προβλέπεται πως θα λειτουργήσει ως καταλύτης για την αυστηροποίηση του πλαισίου κανόνων, για το τι επιτρέπεται και τι όχι στους χώρους συνάθροισης και διασκέδασης. Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, η κυβέρνηση επεξεργαζόταν ήδη ένα ολιστικό σχέδιο αναθεώρησης των προδιαγραφών ασφαλείας στον κλάδο της εστίασης και ψυχαγωγίας, όμως το συμβάν του «Le Constellation» επιταχύνει τη διαδικασία προς την ολοκλήρωση και καθιέρωση του νέου καθεστώτος. Καθώς ο ίδιος ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δείχνει παγίως ιδιαίτερη ευαισθησία σε ζητήματα δημόσιας ασφάλειας, τα συναρμόδια υπουργεία και οι εξειδικευμένες υπηρεσίες που υπάγονται σε αυτά έχουν τεθεί σε συναγερμό, όπως πληροφορείται το «Πρώτο Θέμα».

Το νέο πλαίσιο

Οπότε, στο αμέσως επόμενο διάστημα αναμένονται οι σχετικές ανακοινώσεις, η νομοθέτηση κ.λπ., ώστε να τεθεί σε ισχύ το ταχύτερο δυνατό ο καινούριος κώδικας, ο οποίος θα καλύπτει ολοκληρωμένα το ζήτημα, όχι μόνο για την αντιπυρική θωράκιση των αιθουσών του κλάδου, αλλά και το πώς θα διενεργούνται επιθεωρήσεις και έλεγχοι, πώς θα χορηγούνται οι άδειες αναλόγως της δραστηριότητας, ποιες θα είναι οι προβλεπόμενες ποινές για τους παραβάτες κ.λπ.

Αλλά ακόμη και για την απευκταία περίπτωση του ατυχήματος, βάσει του νέου πλαισίου που ετοιμάζει η κυβέρνηση, θα υπάρξει αναβάθμιση των υγειονομικών μονάδων ειδικά για εγκαυματίες, επιμόρφωση και προετοιμασία του προσωπικού για την αντιμετώπιση επειγουσών καταστάσεων ομαδικών τραυματισμών συνεπεία πυρκαγιών (εγκαύματα, καρδιοαναπνευστικά προβλήματα, ψυχολογική υποστήριξη κ.λπ.).

Θεωρείται, δε, αυτονόητο, ότι κατά τη φάση της αδειοδότησης και της αστυνόμευσης, υπό τα νέα δεδομένα θα ελέγχονται αυστηρά τα υλικά που χρησιμοποιούνται για την επένδυση και τη διακόσμηση των κέντρων εστίασης και διασκέδασης.

Και, οπωσδήποτε, η χρήση μίνι βεγγαλικών, των φαντασμαγορικών πλην επικίνδυνων sparklers που τοποθετούνται εσχάτως σε τούρτες και φιάλες σαμπάνιας, είτε θα περιοριστεί αποκλειστικά σε εξωτερικούς χώρους, είτε θα απαγορευθεί συλλήβδην.


Φωτογραφία: Getty images / Ideal image