Super yachts με... παράσημα πολέμου: Τα στρατιωτικά πλοία που έγιναν πολυτελείς θαλαμηγοί

Ο κόσμος της θάλασσας και του βυθού προσφέρει πολλές και διαφορετικές απολαύσεις. Από τις πιο απλές, όπως το κολύμπι και η κατάδυση σε μικρά βάθη, μέχρι τα ταξίδια με πολυτελείς θαλαμηγούς, αλλά και η εξερεύνηση των ωκεανών με ιδιωτικά υποβρύχια. Αυτές οι τελευταίες επιλογές απευθύνονται στους εκατομμυριούχους που διαθέτουν υπέρογκα ποσά για να αποκτήσουν το δικό τους luxury yacht ή ακόμη και ένα υποβρύχιο που θα αποκαλύψει τις ομορφιές της θάλασσας για τα... μάτια τους μόνο.

Υπάρχουν όμως και λίγες περιπτώσεις billionaires που αντί να αγοράσουν ένα καινούριο σούπερ γιοτ ή να αναθέσουν το χτίσιμό του σε κάποιο διάσημο ναυπηγείο, προτιμούν να αποκτήσουν ένα πρώην πολεμικό σκάφος και να το μετατρέψουν σε πολυτελή θαλαμηγό. Κάτι που δεν οφείλεται σε λόγους οικονομίας, αφού συνήθως τέτοιες μετατροπές απαιτούν πολύχρονες σύνθετες εργασίες, ενώ κοστίζουν και πολλά εκατομμύρια.

Πρώτος ο Ωνάσης

Αυτός μάλιστα που θεωρείται ότι άνοιξε αυτό τον δρόμο δεν είναι άλλος από τον Αριστοτέλη Ωνάση με το εμβληματικό «Christina O». Το οποίο ξεκίνησε ως πολεμικό πλοίο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και στα χέρια του Ελληνα μεγιστάνα μετατράπηκε στη θρυλική θαλαμηγό, στην οποία έχουν φιλοξενηθεί μεγάλες προσωπικότητες της τέχνης, της πολιτικής και του επιχειρείν.

Το σκάφος ναυπηγήθηκε το 1943 στο Μόντρεαλ από την Canadian Vickers Ltd. ως φρεγάτα κλάσης River του Βασιλικού Καναδικού Ναυτικού με το όνομα «Stormont K327» και διέθετε βαρύ οπλισμό. Αμέσως μετά την ολοκλήρωσή του, ανέλαβε δράση στην πρώτη γραμμή και διαδραμάτισε κρίσιμο ρόλο σε αποστολές στη Μάγχη, αλλά και στη Μάχη του Ατλαντικού, προστατεύοντας εμπορικά πλοία από τα γερμανικά υποβρύχια. Εδωσε το «παρών» στην απόβαση στη Νορμανδία (D-Day) τον Ιούνιο του 1944, καθώς ήταν ένα από τα 57 καναδικά πολεμικά που συμμετείχαν στην επιχείρηση «Ποσειδών», παρέχοντας κάλυψη στις συμμαχικές δυνάμεις. Τον Δεκέμβριο του 1944 διέσχισε τον Αρκτικό Κύκλο κάτω από ακραίες καιρικές συνθήκες, συνοδεύοντας τις «Αρκτικές Νηοπομπές» προς το Μούρμανσκ της Ρωσίας. Αξίζει να αναφερθεί ότι στη διάρκεια του πολέμου κατέγραψε το ρεκόρ 63 συνεχόμενων ημερών ενεργής πλεύσης στην ανοιχτή θάλασσα.

Το μπαρουτοκαπνισμένο σκάφος είχε τότε μήκος 91,9 μέτρα, πλήρωμα 141 ατόμων και ταξίδευε με ταχύτητα 19 κόμβων. Στον οπλισμό του περιλαμβάνονταν πυροβόλα διαφόρων διαστάσεων, ολμοβόλο και βόμβες βυθού. Το «Stormont» πουλήθηκε το 1947 σε αγοραστή από το Μοντεβιδέο με σκοπό τη μετατροπή του σε εμπορικό πλοίο, αλλά μεταπωλήθηκε το 1951. Από εκεί και πέρα εισήλθε στο σκηνικό ο Αριστοτέλης Ωνάσης, που το αγόρασε έναντι 34.000 δολαρίων. Στη συνέχεια ξόδεψε περί τα 4 εκατ. δολάρια (σήμερα πάνω από 45 εκατ.) για πολύμηνες εργασίες στα ναυπηγεία της HDW στο Κίελο προκειμένου να εξελιχθεί στην πιο διάσημη θαλαμηγό της εποχής, στην οποία έδωσε το όνομα «Christina» προς τιμήν της κόρης του Χριστίνας Ωνάση. Το σκάφος είχε πλέον μήκος 99 μέτρα και το όλο εγχείρημα του επανασχεδιασμού με χώρους απίστευτης χλιδής ανέλαβε ο Τσέζαρε Πινό. Τότε προστέθηκαν όλα τα εμβληματικά στοιχεία, όπως η εξωτερική πισίνα με μωσαϊκό που απεικόνιζε τον Μινώταυρο και που σε λίγα λεπτά γινόταν πίστα χορού, το Ari’s Bar με τα σκαμπό που ήταν επενδυμένα με δέρμα φάλαινας, οι σουίτες, τα σαλόνια και τα αυθεντικά έργα τέχνης.

Το 1978 δωρήθηκε στο ελληνικό κράτος που το μετονόμασε «Αργώ» και στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 βγήκε προς πώληση με τιμή 16 εκατ. δολάρια, αλλά έμεινε στα αζήτητα. Λίγα χρόνια αργότερα, σε νέα δημοπρασία αγοράστηκε από τον εφοπλιστή Ιωάννη Παύλο Παπανικολάου, οικογενειακό φίλο του Ωνάση. Εκείνος ανέλαβε το πολυέξοδο έργο της πλήρους ανακαίνισης επί έναν ολόκληρο χρόνο στα ναυπηγεία Viktor Lenac της Κροατίας ώστε να αποκτήσει την παλιά του αίγλη, που κόστισε περί τα 40 εκατ. δολάρια. Μαζί με την αίγλη επανήλθε και το όνομα «Christina», στο οποίο ο Παπανικολάου πρόσθεσε το «Ο» ως φόρο τιμής στον Ωνάση.

Το μοναδικό «Yas»

Το παράδειγμα ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια και άλλοι, με κάποια από τα luxury yachts που βλέπουμε σήμερα να έχουν στρατιωτικό παρελθόν. Ενα από αυτά είναι το megayacht «Yas», το οποίο ναυπηγήθηκε το 1978 ως φρεγάτα κλάσης Kortenaer, με τα διακριτικά F-811 Piet Hein, για το Βασιλικό Ολλανδικό Ναυτικό.

Μετά από 20 χρόνια, το 1998, πωλήθηκε στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα όπου υπηρέτησε ως στρατιωτικό σκάφος μέχρι το 2008. Στη συνέχεια ανατέθηκε στην Abu Dhabi Mar η μετατροπή του σε πολυτελές γιοτ, μια διαδικασία που κράτησε πάνω από τρία χρόνια. Ετσι, από τη φρεγάτα διατηρήθηκε μόνο το αεροδυναμικό ατσάλινο κύτος το οποίο επιμηκύνθηκε, ενώ προστέθηκε μια εντυπωσιακή κυρτή υπερκατασκευή από γυαλί που θυμίζει δελφίνι. Μετά την πλήρη ανακατασκευή του σε σχέδια του γαλλικού οίκου Pierrejean Vision Design Studio, προέκυψε το εκπληκτικό «Yas» των 141 μέτρων. Διαθέτει ελικοδρόμιο, spa, σαλόνια, γυμναστήριο, αίθουσα κινηματογράφου, ενώ μπορεί να φιλοξενήσει έως και 60 άτομα. Είναι επίσης ταχύτατο, καθώς μπορεί να ταξιδέψει μέχρι και με 26 κόμβους και αυτονομία... 3.000 ναυτικών μιλίων. Το γιοτ ανήκει στον σεΐχη Χαμντάν μπιν Ζαγιέντ μπιν Σουλτάν αλ Ναϊάν.

Το σοβιετικό παγοθραυστικό

Κατασκευάστηκε το 1974 ως σοβιετικό παγοθραυστικό για αποστολές καθαρισμού ναρκών και ωκεανογραφικό, σχεδιασμένο να αντέχει στους πιο σκληρούς πάγους του πλανήτη. Το 2016 μετατράπηκε από τα ναυπηγεία Icon Yachts σε ένα υπερπολυτελές γιοτ εξερευνήσεων, μήκους 77,4 μέτρων, με το όνομα «Legend». Διατηρεί την ικανότητα να σπάει πάγους, αλλά πλέον διαθέτει για τους επιβάτες του ελικοδρόμιο, γυμναστήριο, κινηματογράφο, τζακούζι και ένα ιδιωτικό υποβρύχιο. Με αυτονομία 7.640 ναυτικών μιλίων μπορεί να ταξιδέψει σε όποιο μέρος του πλανήτη θέλει. Πολύχρονη θητεία ως σκάφος προστασίας της αλιείας είχε το «Seefalke», μετέπειτα «Falkor» και πλέον «Gaia Blu» που κατασκευάστηκε από την Orenstein & Koppell στη Γερμανία το 1981. Η μετατροπή και τεχνολογική αναβάθμιση του σκάφους διήρκεσε τρία χρόνια και ολοκληρώθηκε το 2023. Εκτοτε το «Gaia Blu» έγινε ερευνητικό σκάφος που διεξάγει επιστημονικές αποστολές τόσο στη Μεσόγειο όσο και στους ωκεανούς. Στο πλαίσιο αυτό, έχει συμβάλει καθοριστικά σε σημαντικές ανακαλύψεις, όπως ο εντοπισμός κοραλλιογενούς υφάλου ύψους 500 μέτρων στην Αυστραλία.

Το «RMAS Lodestone» (A115) ήταν πλοίο κλάσης Magnet του Βασιλικού Ναυτικού της Μεγάλης Βρετανίας. Η ναυπήγησή του ολοκληρώθηκε τον Απρίλιο του 1980 από την εταιρεία Clelands Shipbuilding Company. Κύρια αποστολή του ήταν ο απομαγνητισμός πολεμικών πλοίων και υποβρυχίων, μια διαδικασία που μειώνει το μαγνητικό τους ίχνος ώστε να μην πυροδοτούν μαγνητικές θαλάσσιες νάρκες. Το πλοίο αποσύρθηκε από τη στρατιωτική υπηρεσία και πουλήθηκε σε ιδιώτη το 1996, ο οποίος το μετασκεύασε σε υπερπολυτελή θαλαμηγό. Οι εταιρείες που ανέλαβαν το εγχείρημα, οι Admiralty και Penta Ned, διατήρησαν τις αρχικές εξωτερικές γραμμές, ενώ ο Pier Vittorio Cerruti σχεδίασε τους εσωτερικούς χώρους. Μετά την αναμόρφωση, το «Bleu de Nimes» επιμηκύνθηκε στα 72,24 μέτρα και απέκτησε όλες τις ανέσεις (γυμναστήριο, σάουνα,αίθουσες μασάζ-τζακούζι, κινηματογράφο κ.λπ.) ώστε να μπορεί να φιλοξενήσει έως και 28 άτομα σε 13 καμπίνες. Σήμερα θεωρείται high-end yacht εξερεύνησης, που ναυλώνεται έναντι 490.000 ευρώ την εβδομάδα.

Σε διαφορετικούς ρόλους

Το «Mojo» είναι πλέον ένα πολυτελές ερευνητικό γιοτ 49 μέτρων. Ωστόσο, έχει μια ενδιαφέρουσα προϊστορία. Χτίστηκε στα ναυπηγεία της Harland and Wolff στο Μπέλφαστ της Βόρειας Ιρλανδίας και έπεσε στο νερό το 1958 ως ναρκοθηρευτικό του Βρετανικού Βασιλικού Ναυτικού με το όνομα «HMS Packington». Στη συνέχεια παραχωρήθηκε στο Ναυτικό της Νότιας Αφρικής και μετονομάστηκε σε «SAS Walvisbaai». Το 2003 αγοράστηκε από τη Walt Disney Pictures και μετατράπηκε στο πλοίο «R/V Belafonte» για τις ανάγκες της ταινίας του Γουές Αντερσον «The Life Aquatic with Steve Zissou». Το 2006 άλλαξε πάλι χέρια, καθώς αποκτήθηκε από έναν εκατομμυριούχο -τα στοιχεία του οποίου δεν έχουν αποκαλυφθεί- και μεταφέρθηκε στο Ντουμπάι όπου έγιναν πολυετείς εργασίες ριζικής ανακατασκευής. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι διαθέτει εξοπλισμό πλοήγησης τελευταίας τεχνολογίας, ανεξάρτητο σύστημα ισχύος, αλλά δεν προσφέρεται για ναύλωση.

Το «Olivia» ήταν σκάφος υδρογραφικών ερευνών και χαρτογράφησης του Ρωσικού Πολεμικού Ναυτικού, κατασκευασμένο το 1972 (από τη φινλανδική Laivateollisuus), με ενισχυμένο κύτος για πλεύση σε πάγους. Πολλά χρόνια αργότερα αγοράστηκε από ιδιώτη και το 2011 μετατράπηκε σε πολυτελές yacht που διαθέτει, μεταξύ άλλων, και... τζακούζι 12 ατόμων. Παράλληλα, εξακολουθεί να διατηρεί όλες τις δυνατότητες ώστε να ταξιδεύει για τεράστιες αποστάσεις σε δύσκολες θάλασσες, καθώς έχει εμβέλεια 15.000 ναυτικών μιλίων. Μοιάζει με μεγάλο ρυμουλκό γιατί πράγματι το «Prometej »των 45 μέτρων ήταν στο παρελθόν ρυμουλκό του Ρωσικού Πολεμικού Ναυτικού που ναυπηγήθηκε το 1956. Στο επόμενο επεισόδιο της ζωής του αγοράστηκε και ανακατασκευάστηκε από τη διάσημη Ιταλίδα σχεδιάστρια Αλμπέρτα Φερέτι. Το 2024 πουλήθηκε στον Ελβετό επενδυτή Τομπάιας Ράιχμουθ. Παρά την παράξενη όψη του, το «Prometej» προσφέρει πολυτελή διαμονή για έως και 12 άτομα σε 7 καμπίνες, ενώ ναυλώνεται έναντι 98.000 ευρώ την εβδομάδα.

Σε... αντίθετη ρότα

Υπάρχει τουλάχιστον μία περίπτωση σκάφους που ακολούθησε την... αντίθετη ρότα και συνεχίζει να ταξιδεύει. Το μεγάλο ιστιοφόρο «Sea Cloud» ξεκίνησε ως πολυτελής θαλαμηγός, στη συνέχεια έγινε πολεμικό σκάφος και τελικά επέστρεψε στον αρχικό χαρακτήρα του, ενώ σήμερα κάνει κρουαζιέρες. Ναυπηγήθηκε το 1931 στο Κίελο ως «Hussar» κατόπιν παραγγελίας του χρηματιστή της Wall Street, Εντ Χάτον, ενώ ξεχώριζε για την ομορφιά του και τα εντυπωσιακά 30 πανιά του. Είχε μήκος 109 μέτρων και ύψος κεντρικού καταρτιού 54 μέτρα. Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο εντάχθηκε στο δυναμικό του Αμερικανικού Ναυτικού, οπότε αφαιρέθηκαν τα κατάρτια και βάφτηκε γκρι. Μετά τη μεγάλη περιπέτεια του πολέμου, διασώθηκε, και μάλιστα ήταν το μόνο από τα πολυτελή γιοτ που είχαν επιταχθεί και δεν καταστράφηκε. Το 1949 ολοκληρώθηκε η ριζική ανακατασκευή του, ανακτώντας τα ιστία, τα πανιά και την παλιά του αίγλη.

Η περιπετειώδης ιστορία του «Sea Cloud» συνεχίστηκε καθώς το 1955 πέρασε στην ιδιοκτησία του Δομινικανού δικτάτορα Ραφαέλ Τρουχίγιο Μολίνα, ο οποίος το μετονόμασε σε «Angelita». Το 1961 βγήκε στο σφυρί με το όνομα «Patria» και αγοράστηκε από την Operation Sea Cruises Inc. επιστρέφοντας στην Αμερική. Εκτοτε χρησιμοποιείται για πολυτελείς κρουαζιέρες, στο πλαίσιο των οποίων έχει επισκεφθεί και την Ελλάδα.

Τα υποβρύχια

Σε αντίθεση με τα πολεμικά πλοία που μετά την «αποστρατεία» τους μπορούν να μετατραπούν σε πολυτελείς θαλαμηγούς, στα υποβρύχια ισχύουν άλλοι κανόνες. Στρατιωτικά υποβρύχια δεν μπορούν να αποκτηθούν από ιδιώτες. Δεδομένου ότι η παραγγελία ενός τέτοιου υποβρυχίου γίνεται μόνο μέσω διακρατικών συμφωνιών, ακόμη και οι billionaires δεν δύνανται να το έχουν. Για εκείνους, όμως, υπάρχουν άλλες επιλογές.

Η πρώτη αφορά την απόκτηση παροπλισμένου στρατιωτικού υποβρυχίου, συνήθως της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, που αφού έχουν αφαιρεθεί όλα τα οπλικά συστήματα, στις περισσότερες περιπτώσεις πωλείται για σκραπ, αλλά και για τη μετατροπή του σε μουσείο. Η δεύτερη και πιο συνηθισμένη στους κύκλους των εκατομμυριούχων είναι η απόκτηση ενός καινούριου ή μεταχειρισμένου προσωπικού υποβρυχίου. Αυτά κατασκευάζονται από μεγάλες εξειδικευμένες εταιρείες και είναι πιστοποιημένα για την ικανότητά τους να ταξιδεύουν στα βάθη των θαλασσών με δύο, τρεις ή και περισσότερους επιβάτες. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τέτοια υποβρύχια προσαρμόζονται στον εξοπλισμό των superyachts, προσφέροντας στους ιδιοκτήτες τους μοναδικές εμπειρίες.

Ασφάλεια και μοντέλα

Μετά την τραγωδία με το ιδιωτικό υποβρύχιο «Titan» τον Ιούνιο του 2023, τέθηκαν αρκετά ερωτήματα γι' αυτά τα σκάφη. Υπενθυμίζεται ότι το «Titan» που είχε καταδυθεί στον Ατλαντικό για να επισκεφθεί το ναυάγιο του «Τιτανικού» υπέστη ακαριαία ενδόρρηξη, δηλαδή διαλύθηκε, με αποτέλεσμα να βρουν τραγικό θάνατο οι 5 επιβαίνοντες, μεταξύ αυτών ο ιδρυτής της εταιρείας OceanGate. Από τις έρευνες των Αρχών προέκυψε ότι υπήρχαν προειδοποιήσεις σχετικά με την ασφάλεια του σκάφους, το οποίο είχε κατασκευαστεί από ανθρακονήματα, ένα υλικό που δεν είχε δοκιμαστεί ποτέ ξανά σε τέτοια βάθη, σε αντίθεση με τα άλλα υποβρύχια βαθιάς κατάδυσης που κατασκευάζονται από τιτάνιο ή χάλυβα. Επίσης, το σκάφος δεν διέθετε επίσημη πιστοποίηση...

Πάντως, μετά το δυστύχημα επιβάλλονται πλέον πιο αυστηροί διεθνείς κανόνες ασφαλείας. Σε κάθε περίπτωση, οι περισσότεροι billionaires που έχουν τέτοια χόμπι στρέφονται στα υποβρύχια μεγάλων εταιρειών, όπως η Triton Submarines, η U-Boat Worx, η SEAmagine κ.ά. Οι τιμές τους διαφοροποιούνται ανάλογα με το βάθος κατάδυσης, την αυτονομία και τον αριθμό επιβατών. Ετσι, υπάρχουν αρκετά μοντέλα για βάθη από 100 έως 300 μέτρα, ενώ για πάνω από 1.000 μέτρα επιλέγονται εξειδικευμένα σκάφη. Για τα μικρότερα βάθη προτιμούν υποβρύχια υψηλής τεχνολογίας με μεγάλες γυάλινες επιφάνειες που προσφέρουν απαράμιλλη θέα. Οι τιμές για αυτά ξεκινούν από 590.000 ευρώ και κλιμακώνονται ανάλογα με το βάθος κατάδυσης σε 5 έως 20 εκατ. δολάρια (4,3-17,2 εκατ. ευρώ). Για τους πιο... τολμηρούς υπάρχουν ακριβότερα μοντέλα όπως το «Triton 3300/6», που χωράει 6 επιβάτες και φτάνει μέχρι 1.000 μέτρα βάθος, με τιμή 6,3 εκατ. δολ. (5,4 εκατ. ευρώ).

Για τα μεγάλα βάθη

Για τα μεγαλύτερα βάθη των ωκεανών η επιλογή είναι το «Triton 36000/2», που η τιμή του φτάνει τα 37 εκατ. δολ. (31,8 εκατ. ευρώ) και μαζί με το πλοίο υποστήριξης τα 48 εκατ. δολ. (41,2 εκατ. ευρώ). Θεωρείται θαύμα της μηχανικής και είναι το πρώτο και το μόνο ιδιωτικό υποβρύχιο στον κόσμο με πιστοποίηση «απεριόριστου βάθους» (Depth Unlimited). Είναι χαρακτηριστικό ότι έχει καταδυθεί στο βαθύτερο σημείο των ωκεανών, στην Τάφρο των Μαριανών, στα 11.000 μέτρα. Μεταφέρει δύο άτομα, ενώ είναι κατασκευασμένο από τιτάνιο 9 εκατοστών.

Και μεταχειρισμένα

Και στα υποβρύχια, ωστόσο, υπάρχει αγορά μεταχειρισμένων που λειτουργεί μέσω εξειδικευμένων εταιρειών όπως η The Arsenale και η Yatco. Ετσι, από την πρώτη λανσάρονται διάφορα μοντέλα, όπως το Aurora - 3C της SEAmagine, για 3 άτομα και κατάδυση μέχρι 460 μέτρα, στα 3,6 εκατ. ευρώ. Ακόμη, στην ίδια τιμή το Aurora 65, για 6 άτομα, που έχει χρησιμοποιηθεί από το National Geographic και το BBC για υποβρύχιες παραγωγές. Εχει ικανότητα κατάδυσης από 300 έως 1.000 μέτρα.

Το Nemo Submarine της U-Boat Worx είναι το πιο ελαφρύ που έχει κατασκευαστεί (2,5 τόνοι), χωράει δύο άτομα και φτάνει στα 100 μέτρα, ενώ μεταχειρισμένο δίνεται στα 1,63 εκατ. ευρώ. Το Super Yacht Sub 3 της U-Boat Worx για κατάδυση μέχρι 300 μέτρα δίνεται στα 4,06 εκατ. ευρώ. Για όποιον όμως που θέλει... μεγάλη παρέα, η Yatco διαθέτει μεταχειρισμένο ένα Ariel Submarine της U-Boat Worx, του 2019, το μόνο για βαθιά νερά (1.100 μέτρα) που μπορεί να φιλοξενήσει 7 επιβάτες, στα 4,5 εκατ. ευρώ.