Λιγκιάδες 1943: 83 χρόνια από τη σφαγή αμάχων από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής

Ογδόντα τρία χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τη σφαγή των Λιγκιάδων Ιωαννίνων, ένα από τα σημαντικότερα εγκλήματα που διέπραξαν οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής στην Ήπειρο κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Στις 3 Οκτωβρίου 1943 μονάδες της 1ης Ορεινής Μεραρχίας «Έντελβαϊς» έφτασαν στο χωριό, στις πλαγιές του Μιτσικελίου, απέναντι από τα Ιωάννινα. Οι Γερμανοί συγκέντρωσαν κατοίκους, προχώρησαν σε εκτελέσεις αμάχων και στη συνέχεια πυρπόλησαν το μεγαλύτερο μέρος του οικισμού.

Τα θύματα ήταν κυρίως γυναίκες, ηλικιωμένοι και παιδιά, καθώς πολλοί από τους άνδρες του χωριού απουσίαζαν εκείνη την ημέρα. Οι ιστορικές καταγραφές διαφέρουν ως προς τον ακριβή αριθμό των νεκρών, ο οποίος τοποθετείται σε περισσότερους από 80, ενώ ορισμένες πηγές κάνουν λόγο για έως και 92 θύματα.

Τα αντίποινα για τον θάνατο Γερμανού αξιωματικού

Η επίθεση στους Λιγκιάδες πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες μετά τον θάνατο του Γερμανού αντισυνταγματάρχη Γιόζεφ Ζάλμινγκερ.
Ο Ζάλμινγκερ, αξιωματικός της ίδιας μεραρχίας, είχε σκοτωθεί στις 29 Σεπτεμβρίου 1943 σε ενέδρα ανταρτών του ΕΔΕΣ στον δρόμο Ιωαννίνων–Πρέβεζας. Μετά τον θάνατό του, οι γερμανικές δυνάμεις αποφάσισαν να προχωρήσουν σε επιχειρήσεις αντιποίνων σε χωριά της περιοχής.
Δεν υπάρχουν στοιχεία που να συνδέουν τους κατοίκους των Λιγκιάδων με την ενέδρα κατά την οποία σκοτώθηκε ο Γερμανός αξιωματικός. Το χωριό βρέθηκε, ωστόσο, ανάμεσα στους οικισμούς που επιλέχθηκαν στο πλαίσιο της πολιτικής αντιποίνων που εφάρμοζαν οι δυνάμεις κατοχής.

Οι εκτελέσεις και η καταστροφή του χωριού

Οι γερμανικές δυνάμεις περικύκλωσαν τους Λιγκιάδες και συγκέντρωσαν τους κατοίκους σε ομάδες. Ακολούθησαν εκτελέσεις μέσα και έξω από σπίτια, ενώ στη συνέχεια τα κτίρια πυρπολήθηκαν.

Σύμφωνα με ιστορικές καταγραφές, περισσότερα από 100 σπίτια καταστράφηκαν. Ουσιαστικά το μεγαλύτερο μέρος του χωριού κάηκε κατά τη διάρκεια της επιχείρησης.

Από τη σφαγή επέζησαν ελάχιστοι κάτοικοι. Μαρτυρίες που καταγράφηκαν μεταπολεμικά περιγράφουν ανθρώπους που βρέθηκαν τραυματισμένοι ανάμεσα στους νεκρούς, καθώς και μικρά παιδιά που επέζησαν από τις εκτελέσεις.
Η επίθεση στους Λιγκιάδες δεν αποτέλεσε μεμονωμένο περιστατικό. Την ίδια περίοδο οι γερμανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν σειρά επιχειρήσεων στην Ήπειρο, με εκτελέσεις αμάχων και καταστροφές οικισμών. Μεταξύ των περιοχών που υπέστησαν αντίστοιχα αντίποινα ήταν η Μουσιωτίτσα, το Κομμένο της Άρτας και χωριά της ευρύτερης περιοχής της Πίνδου.

Η επίσκεψη του Γερμανού προέδρου το 2014

Τον Μάρτιο του 2014 οι Λιγκιάδες βρέθηκαν ξανά στο επίκεντρο της δημοσιότητας, όταν το χωριό επισκέφθηκε ο τότε πρόεδρος της Γερμανίας Γιόαχιμ Γκάουκ, μαζί με τον τότε Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας Κάρολο Παπούλια.
Ο Γκάουκ απέτισε φόρο τιμής στα θύματα και ζήτησε συγγνώμη από τις οικογένειες των νεκρών για τα εγκλήματα που είχαν διαπράξει οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής.

Σήμερα, στον οικισμό υπάρχει μνημείο αφιερωμένο στα θύματα της 3ης Οκτωβρίου 1943, στο οποίο αναγράφονται τα ονόματα και οι ηλικίες των κατοίκων που σκοτώθηκαν.