Ανια Ρούμπικ: Το σούπερ μόντελ που κάνει τον κόσμο καλύτερο
Μούσα του Λάγκερφελντ και αγαπημένη του Βακαρέλο, μετέτρεψε την πασαρέλα της haute cοuture σε βήμα κοινωνικής αλλαγής και έχτισε έναν πυλώνα ενημέρωσης για τη σεξουαλική αγωγή στην Πολωνία
Συνέντευξη στον Ομηρο Παπαθεοφάνους
H Ανια Ρούμπικ συγκαταλέγεται στα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα της διεθνούς μόδας εδώ και περισσότερο από 20 χρόνια. Είναι η Πολωνή καλλονή που ξεκίνησε την καριέρα της ως έφηβη από το Παρίσι και τη Νέα Υόρκη, συνεργάστηκε με κορυφαίους οίκους όπως οι Saint Laurent, Gucci, Fendi και Chloé, περπάτησε στις μεγαλύτερες πασαρέλες του κόσμου και φωτογραφήθηκε για αμέτρητα εξώφυλλα κορυφαίων περιοδικών. Ο Καρλ Λάγκερφελντ τη χαρακτήριζε ως μία από τις αγαπημένες του μούσες, ενώ ο Αντονι Βακαρέλο εξακολουθεί να τη θεωρεί ιδανική έκφραση της σύγχρονης γυναίκας.
Ομως, η ιστορία της δεν περιορίζεται στις πασαρέλες. Το 2016, όταν οι λεγόμενες «Μαύρες Διαδηλώσεις» συγκλόνισαν την Πολωνία ως αντίδραση στην προσπάθεια αυστηροποίησης της νομοθεσίας για τις αμβλώσεις, η Ρούμπικ πήρε για πρώτη φορά ξεκάθαρη δημόσια θέση. Εκείνη η περίοδος αποτέλεσε σημείο καμπής: η δημοσιότητα που μέχρι τότε συνόδευε την καριέρα της ως μοντέλο μετατράπηκε σε εργαλείο παρέμβασης στον δημόσιο διάλογο.
Εγκατάσταση με 1.600 ασπρόμαυρα πορτρέτα Πολωνών που υπέγραψαν το μανιφέστο sexed.pl, έξω από το Παλάτι του Πολιτισμού και της Επιστήμης στη Βαρσοβία (2021)
Λίγο αργότερα δημιούργησε το sexed.pl, μια πρωτοβουλία που γεννήθηκε για να καλύψει το μεγάλο κενό ενημέρωσης γύρω από τη σεξουαλική αγωγή στην Πολωνία. Το συνοδευτικό βιβλίο της πούλησε περισσότερα από 200.000 αντίτυπα, προκαλώντας όμως και έντονες αντιδράσεις, καθώς αρκετά σχολεία αρνήθηκαν να το εντάξουν στις βιβλιοθήκες τους. Σήμερα, η Ρούμπικ έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο δυνατές φωνές υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών, της ισότητας και της ενημέρωσης των νέων. Μιλώντας μαζί της, καταλαβαίνεις ότι εξακολουθεί να αγαπά τη μόδα, αλλά μιλά με το ίδιο πάθος για την κοινωνία, την πολιτική και τη νέα γενιά. Η πρώτη της σκέψη αφορά τις τεράστιες αλλαγές που έχει γνωρίσει η βιομηχανία της μόδας. «Η ταχύτητα έχει αλλάξει τα πάντα. Οταν ξεκινούσα, η μόδα είχε τον χρόνο να αναπνεύσει και να δημιουργήσει μια αφήγηση. Υπήρχε περισσότερος χώρος για αληθινή δημιουργικότητα.
Σήμερα, η βιομηχανία καθοδηγείται σε μεγάλο βαθμό από τα social media και τα trends. Παρ’ όλα αυτά, είναι πολύ πιο συμπεριληπτική και ποικιλόμορφη απ’ ό,τι ήταν πριν από 20 χρόνια. Το ζητούμενο είναι να ξαναβρούμε την ισορροπία ανάμεσα στην τέχνη και το εμπόριο», λέει.
Η Ρούμπικ με μέλη της LGBTQ+ κοινότητας της πατρίδας της
Από όλους όσοι σημάδεψαν την πορεία της, ξεχωρίζει δύο. «Ο Καρλ Λάγκερφελντ μου δίδαξε τι σημαίνει πειθαρχία, περιέργεια και αφοσίωση στη δουλειά. Από τον Αντονι Βακαρέλο έμαθα ότι η σύγχρονη γυναίκα μπορεί να είναι δυνατή, ανεξάρτητη και αισθησιακή χωρίς να απολογείται γι’ αυτό». Θεωρεί, όμως, ότι η σημαντικότερη καμπή της ζωής της δεν ήταν επαγγελματική, αλλά πολιτική. Οπως εξηγεί, «όταν οι εξελίξεις στην Πολωνία άρχισαν να απειλούν τα δικαιώματα των γυναικών, συνειδητοποίησα ότι η δημοσιότητα αποκτούσε διαφορετική σημασία.
Κατάλαβα ότι το να έχεις εκατομμύρια ακόλουθους και να ανεβάζεις μόνο όμορφες φωτογραφίες ενώ η χώρα σου κάνει βήματα προς τα πίσω, είναι μια μορφή σιωπής. Η αναγνωρισιμότητα έπαψε να είναι αυτοσκοπός. Εγινε το μικρόφωνο που χρειαζόμουν για να ακουστεί ένα μήνυμα». Από αυτή τη σκέψη γεννήθηκε το sexed.pl, που ξεκίνησε με μικρά βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους οργανισμούς ενημέρωσης για τη σεξουαλική αγωγή στην Πολωνία. «Δεν περίμενα ποτέ αυτή την ανταπόκριση», παραδέχεται. «Ηθελα απλώς να σπάσω τη σιωπή. Πολύ γρήγορα καταλάβαμε ότι υπήρχε τεράστια ανάγκη για επιστημονική γνώση χωρίς φόβο και προκαταλήψεις. Το κράτος είχε αφήσει ένα μεγάλο κενό και προσπαθήσαμε να το καλύψουμε».
Το sexed.pl, που δημιούργησε η Ρούμπικ, είναι ένας από τους σημαντικότερους οργανισμούς ενημέρωσης για τη σεξουαλική αγωγή στην Πολωνία
Παρά την αλλαγή κυβέρνησης, η Ανια Ρούμπικ θεωρεί ότι η μάχη απέχει πολύ από το να έχει κερδηθεί. «Είμαι αισιόδοξη για την κοινωνία, αλλά πιο επιφυλακτική απέναντι στην πολιτική», σημειώνει. «Οι νέοι έχουν ήδη αλλάξει. Είναι πιο ανοιχτόμυαλοι και περισσότερο ενημερωμένοι. Οι πολιτικοί, όμως, συχνά φοβούνται το πολιτικό κόστος. Αυτή η μάχη είναι μαραθώνιος, όχι σπριντ». Η απογοήτευσή της είναι εμφανής όταν η συζήτηση φτάνει στην απόφαση να μην καταστεί υποχρεωτική η εκπαίδευση γύρω από την υγεία και τη σεξουαλικότητα. «Οι πιο ευάλωτοι νέοι είναι αυτοί που πληρώνουν το τίμημα.
Οταν μιλάμε για την ψυχική υγεία και την ασφάλεια των παιδιών, ο συμβιβασμός δεν είναι λύση». Πιστεύει πως το μεγαλύτερο εμπόδιο παραμένει η παρανόηση γύρω από τη σεξουαλική αγωγή. «Πολλοί νομίζουν ότι αφορά μόνο το σεξ. Στην πραγματικότητα αφορά τον σεβασμό, τη συναίνεση, την προστασία από την κακοποίηση και την οικοδόμηση υγιών σχέσεων. Χωρίς αυτά τα θεμέλια δεν μπορείς να χτίσεις μια πραγματικά υγιή κοινωνία».
Με την ομάδα των συνεργατών της στο sexed.pl και με υποστηρίκτριές του
Νιώθει ότι βιώνει μια εποχή έντονης πόλωσης διεθνώς. «Κανένα δικαίωμα δεν χαρίζεται για πάντα. Πρέπει να το υπερασπίζεσαι καθημερινά», σημειώνει. Το ίδιο ρεαλιστική εμφανίζεται όταν μιλά για τη βιωσιμότητα στη μόδα. «Γίνονται προσπάθειες, όμως υπάρχει ακόμη πολύ greenwashing (σ.σ.: παραπλανητική τακτική μάρκετινγκ). Το βασικό πρόβλημα είναι ότι το σημερινό επιχειρηματικό μοντέλο βασίζεται στην υπερκατανάλωση.
Αν δεν αλλάξει αυτό, οι υπόλοιπες πρωτοβουλίες λειτουργούν σαν προσωρινές λύσεις». Παράλληλα, πιστεύει ότι όσοι διαθέτουν μεγάλη επιρροή στα social media οφείλουν να λειτουργούν με μεγαλύτερη υπευθυνότητα. «Δεν χρειάζεται να έχουμε άποψη για τα πάντα μέσα σε λίγα λεπτά. Υπευθυνότητα σημαίνει να διασταυρώνεις πληροφορίες και να προβάλλεις πρόσωπα που γνωρίζουν πραγματικά το αντικείμενο».
Στο τέλος της συζήτησής μας, η απάντησή της για το τι θεωρεί μεγαλύτερη επιτυχία στη ζωή της έρχεται αβίαστα. «Μια μεγάλη καμπάνια μόδας προσφέρει δημιουργική ικανοποίηση. Οταν, όμως, ένα νέο παιδί μού γράφει ότι το sexed.pl το βοήθησε να συνεχίσει να ζει, τότε καταλαβαίνω ποιο είναι το πραγματικό νόημα όλων αυτών» ◆