Γραμμή 4: Πώς θα γίνει η επανεκκίνηση του μετροπόντικα στην Κυψέλη, ο Βρετανός εμπειρογνώμονας που προστίθεται στην ομάδα για το restart

Τέσσερις φορές είχε σταματήσει ο μετροπόντικας της Γραμμής 4 από τον περασμένο Μάρτιο έως τον Μάιο, πριν ακινητοποιηθεί στην Κυψέλη, καθώς κατά την πορεία της διάνοιξης είχαν καταγραφεί καθιζήσεις μεγαλύτερες από εκείνες που προέβλεπε ο σχεδιασμός.

Η αποκάλυψη έγινε κατά τη χθεσινή συνέντευξη Τύπου στο υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, παρουσία εκπροσώπων της Ελληνικό Μετρό, της αναδόχου κοινοπραξίας, του ΤΕΕ και κατοίκων της Κυψέλης, και προσθέτει ένα κρίσιμο κομμάτι στο χρονικό των προβλημάτων που οδήγησαν τελικά στην αναστολή των εργασιών του έργου. Οι καθιζήσεις δεν αποτελούν άγνωστο φαινόμενο σε έργα μετρό, όμως στην περίπτωση της Κυψέλης η έκτασή τους και οι βλάβες που προκλήθηκαν σε κτίρια έχουν κρατήσει τη διάνοιξη της σήραγγας παγωμένη για περισσότερο από πέντε μήνες, χωρίς μέχρι σήμερα να υπάρχει συγκεκριμένη ημερομηνία επανεκκίνησης αλλά και απόδοσης ευθυνών.

Η επιστροφή του μετροπόντικα σε λειτουργία περνά πλέον μέσα από μια αυστηρή διαδικασία τεχνικής αξιολόγησης. Όπως ξεκαθάρισε ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας, η επανεκκίνηση θα γίνει μόνο εφόσον η ανεξάρτητη αξιολόγηση επιβεβαιώσει ότι τα μέτρα που έχουν σχεδιαστεί επαρκούν, δίνοντας προτεραιότητα στην ασφάλεια των κατοίκων. Αυτή η παραδοχή εγκυμονεί νέες καθυστερήσεις στο έργο που προβλέπεται να αποτιμηθούν μετά την συνέχιση των εργασιών του μετροπόντικα.

Ενισχύεται η ομάδα εμπειρογνωμόνων

Στο πλαίσιο αυτό το υπουργείο και η Ελληνικό Μετρό διευρύνουν το πλέγμα των ειδικών που έχουν επιστρατευθεί για την ασφαλή συνέχιση της διάνοιξης στο οποίο όπως ανακοινώθηκε χθες προστίθεται τώρα και ο Βρετανός Lord Robert Mair, ένας από τους πλέον αναγνωρισμένους διεθνώς ειδικούς στις σήραγγες και στα υπόγεια έργα σε πυκνό αστικό περιβάλλον. Η συμμετοχή του προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο τεχνικής αξιολόγησης πριν δοθεί το «πράσινο φως» για την ασφαλή επανεκκίνηση.

Με περισσότερα από 50 χρόνια εμπειρίας, ο ομότιμος Καθηγητής Πολιτικού Μηχανικού στο University of Cambridge έχει συμμετάσχει σε μεγάλα έργα όπως το Jubilee Line Extension και το Crossrail του Λονδίνου, ενώ συνέβαλε στην εισαγωγή της τεχνικής των ελεγχόμενων ενέσεων για τον περιορισμό των καθιζήσεων, η οποία χρησιμοποιήθηκε μεταξύ άλλων για την προστασία του Big Ben κατά την κατασκευή σηράγγων του μετρό.

Στο τεχνικό επιτελείο βρίσκεται ήδη ο καθηγητής Βασίλης Μαρίνος του ΕΜΠ ως σύμβουλος της Ελληνικό Μετρό, ενώ το ΤΕΕ, έχει αναλάβει τις πραγματογνωμοσύνες των κτιρίων, από τις οποίες έχουν ήδη παραδοθεί στην Ελληνικό Μετρό οι ενδιάμεσες για 14 κτίρια.

Από την πλευρά της αναδόχου κοινοπραξίας έχουν κινητοποιηθεί ο ομότιμος καθηγητής του ΕΜΠ Μιχάλης Καββαδάς και ο Lars Babendererde, αντιπρόεδρος της International Tunnelling and Underground Space Association (ITA) και ειδικός στα μηχανήματα διάνοιξης.

Όπως αναφέρθηκε χθες, η πρόταση που αξιολογείται για πάρει μπρος το ΤΒΜ, στηρίζεται σε δύο βασικές αλλαγές. Το έδαφος μπροστά από το μηχάνημα θα ενισχύεται πριν αρχίσει η εκσκαφή του, και η λειτουργία του μηχανήματος θα γίνεται με αυστηρότερες παραμέτρους σε κάθε βήμα. Παράλληλα, έχει γίνει η καταγραφή και η μελέτη προστασίας κάθε κτιρίου που θα συναντήσει στη συνέχεια ο μετροπόντικας. Η πλήρης μεθοδολογία προβλέπεται να παρουσιαστεί ανοικτά στους κατοίκους και στον Δήμο πριν από την επανεκκίνηση.

Όταν δοθεί το πράσινο φως, το TBM θα κινηθεί αρχικά με μικρά και ελεγχόμενα βήματα, υπό ενισχυμένη παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο. Εάν κάποια μέτρηση ξεπεράσει τα προβλεπόμενα όρια, το μηχάνημα θα σταματά και τα δεδομένα θα επανεξετάζονται πριν από την επόμενη κίνησή του.

Μιτζάλης: Δεν υπάρχει απόδειξη λάθους

Ο διευθύνων σύμβουλος της AVAX Κωνσταντίνος Μιτζάλης πήρε αποστάσεις χθες από την εκτίμηση ότι οι καθιζήσεις αποτελούν από μόνες τους απόδειξη λάθους ή τεχνικής αστοχίας.

Απαντώντας στο ερώτημα «τι πήγε λάθος», επικαλέστηκε την εμπειρία του από μεγάλα τεχνικά έργα, υποστηρίζοντας ότι ακόμη και όταν υπάρχουν άρτιες μελέτες μπορούν να εμφανιστούν κατά την κατασκευή συνθήκες οι οποίες δεν ήταν δυνατόν να έχουν προβλεφθεί.

«Σε όλα αυτά τα μεγάλα τεχνικά έργα που έχω κατασκευάσει, με άριστες μελέτες, πάντα υπήρχαν θέματα στην κατασκευή τα οποία δεν μπορούσαν να είχαν προβλεφθεί από τους καλύτερους μελετητές», ανέφερε, προσθέτοντας: «Υπάρχει κάτι το οποίο δεν μπορεί κανένας να το ξέρει πριν βγει στην επιφάνεια. Αυτό δεν πάει να πει ότι έγινε λάθος». Στο ερώτημα μάλιστα εάν υπήρξε λάθος ή αστοχία, απέφυγε να υιοθετήσει οποιαδήποτε από τις δύο εκδοχές ενώ διευκρινίστηκε ότι τα δύσκολα γεωτεχνικά χαρακτηριστικά της περιοχής ήταν γνωστά και είχαν ληφθεί υπόψη στις μελέτες. Για κάθε επιμέρους τμήμα της διάνοιξης εκπονείται ειδική μελέτη, με την οποία καθορίζονται τα μέτρα, οι παράμετροι κατασκευής και τα σχετικά όρια. Αυτό που μπορεί να μεταβάλλεται ακόμη και σε αποστάσεις 50 ή 100 μέτρων είναι επιμέρους χαρακτηριστικά του υπεδάφους, όπως η διαπερατότητα.

Στασινός: Οι ενδιάμεσες εκθέσεις και οι ζημιές

Την εικόνα των κτιρίων παρουσίασε ο κ. Στασινός, καθώς το Επιμελητήριο έχει αναλάβει τις πραγματογνωμοσύνες για τα ακίνητα που έχουν εμφανίσει βλάβες. Στη ζώνη επιρροής της διάνοιξης βρίσκονται συνολικά 87 κτίρια, τα οποία παρακολουθούνται, ενώ σε 20 έχουν εντοπιστεί βλάβες διαφορετικής έκτασης και μορφής. Για τα 14 κτίρια της πρώτης φάσης έχουν συνταχθεί ενδιάμεσες εκθέσεις του ΤΕΕ. Όπως ανέφερε ο κ. Ταχιάος, περίπου τέσσερα έως επτά από αυτά εμφανίζουν σοβαρότερες ζημιές, ενώ στα υπόλοιπα οι βλάβες είναι ηπιότερες.

Οι ενδιάμεσες εκθέσεις είναι κρίσιμες καθώς δεν απαιτείται να ολοκληρωθούν οι τελικές πραγματογνωμοσύνες για να αρχίσουν οι αποκαταστάσεις. Όπως διευκρινίστηκε, εργασίες μπορούν να ξεκινήσουν ήδη στα περισσότερα κτίρια, «αν όχι σε όλα».
Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων οι βλάβες αφορούν ρωγμές σε τοίχους, επιχρίσματα και αρμούς. Σε ορισμένα ακίνητα, ωστόσο, απαιτείται βαθύτερη διερεύνηση και πιο εκτεταμένες παρεμβάσεις.

Ο κ. Στασινός υπογράμμισε ότι στόχος δεν είναι απλώς να κλείσουν οι ρωγμές που προκάλεσε το συμβάν, αλλά μετά την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων τα κτίρια να βρίσκονται σε καλύτερη κατάσταση από εκείνη στην οποία βρίσκονταν πριν.
Η θέση αυτή ανοίγει παράλληλα το ζήτημα του κόστους και του βαθμού στον οποίο οι εργασίες καλύπτονται από τις ασφαλιστικές συμβάσεις του έργου ή θα απαιτηθούν πρόσθετες δαπάνες. Ο κ. Στασινός πάντως έσπευσε να δηλώσει ότι δεν μιλάμε για αναβάθμιση κτιρίου με προδιαγραφές 2026 αλλά για παρεμβάσεις που θα φέρουν σε καλύτερη μοίρα τις αντοχές των κτιρίων σε σχέση με την εικόνα που είχαν πριν τις μετακινήσεις που προκάλεσε το ΤΒΜ.

Σε σχέση με τα 4 έως 6 κτίρια που είναι ακριβώς πάνω από τη θέση που έχει σταματήσει το μηχάνημα, είναι η ζώνη που απαιτεί τη μεγαλύτερη προσοχή, επειδή εκεί καταγράφηκαν οι μεγαλύτερες καθιζήσεις και επειδή η σήραγγα δεν έχει ολοκληρωθεί κάτω από αυτά. Γι’ αυτό αντιμετωπίζεται με προτεραιότητα. Προϋπόθεση για την επανεκκίνηση είναι τα κτίρια αυτά να έχουν προστατευθεί, εφόσον η μεμονωμένη μελέτη που εκπονείται για καθένα από αυτά υποδείξει τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων προστασίας. Σε αυτά, εργασίες αποκατάστασης μπορούν να ξεκινήσουν αμέσως μετά την απομάκρυνση του μετροπόντικα.

Η συναίνεση των ιδιοκτητών

Ένα από τα ζητήματα που θα κρίνουν την ταχύτητα των αποκαταστάσεων είναι η συναίνεση των ιδιοκτητών.
Ο κ. Στασινός τόνισε χθες ότι οι παρεμβάσεις σε μια πολυκατοικία απαιτούν ενιαία αντιμετώπιση και δεν μπορούν να εκτελούνται αποσπασματικά από όροφο σε όροφο. Δεν είναι δυνατόν, όπως χαρακτηριστικά εξήγησε, να ξεκινούν εργασίες στον τέταρτο ή στον πέμπτο όροφο χωρίς να υπάρχει η αναγκαία συναίνεση για τις παρεμβάσεις στους χαμηλότερους ορόφους.
Από την πλευρά της AVAX, ο κ. Μιτζάλης ανέφερε ότι υπάρχουν διαθέσιμα συνεργεία για την άμεση επέκταση των εργασιών, σε συνεργασία με τους κατοίκους και την Ελληνικό Μετρό. Ιδιοκτησίες σε τρία κτίρια έχουν ήδη αποκατασταθεί, ενώ στα υπόλοιπα οι εργασίες μπορούν να προχωρούν όταν ολοκληρώνεται η καταγραφή και υπάρχει συμφωνία με τους ιδιοκτήτες για το αντικείμενο των παρεμβάσεων.

Η δυσφορία των κατοίκων

Η αναφορά στη συναίνεση προκάλεσε πάντως αντιδράσεις από εκπροσώπους κατοίκων της Κυψέλης που παραβρέθηκαν στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου. Η δυσφορία τους επικεντρώθηκε στο γεγονός ότι, μήνες μετά την εμφάνιση των προβλημάτων, δεν έχει ακόμη δοθεί σαφής απάντηση για τις πραγματικές αιτίες των καθιζήσεων και για το εάν και σε ποιον καταλογίζεται ευθύνη για τις ζημιές στα κτίρια.

Αντέδρασαν επίσης στην άποψη που διατυπώθηκε από την πλευρά της κοινοπραξίας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι αποκαταστάσεις δεν προχώρησαν ή δεν ολοκληρώθηκαν επειδή δεν υπήρξε η απαιτούμενη συναίνεση των κατοίκων.
Οι τελευταίοι αντέτειναν ότι οι επιφυλάξεις τους δεν συνιστούν άρνηση αποκατάστασης των ζημιών, αλλά συνδέονται με το εύρος των ελέγχων που έχουν πραγματοποιηθεί και με την ανάγκη να γνωρίζουν το σύνολο των παρεμβάσεων που απαιτούνται στα κτίριά τους.

Η αντιπαράθεση ανέδειξε και το έλλειμμα εμπιστοσύνης που έχει δημιουργηθεί μετά από μήνες αβεβαιότητας, την ώρα που τόσο η πολιτική ηγεσία όσο και το ΤΕΕ επισημαίνουν ότι η συνεργασία με τους ιδιοκτήτες είναι αναγκαία για να προχωρήσουν οι εργασίες.