Hotspot για ... αγριόχοιρους ο Νέος Βουτζάς, οι κάτοικοι ζητούν λύσεις, οι αρμόδιες αρχές ομολογούν αδυναμία

Η ολοένα συχνότερη παρουσία αγριόχοιρων μέσα σε κατοικημένες περιοχές της Ανατολικής Αττικής εξελίσσεται σε σοβαρό πρόβλημα για την καθημερινότητα των κατοίκων, αναδεικνύοντας παράλληλα τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Πολιτεία στη διαχείριση της άγριας πανίδας στα όρια του αστικού ιστού. Ζητήματα ασφάλειας, δημόσιας υγείας, προστασίας των περιουσιών και περιβαλλοντικής ισορροπίας συνθέτουν μια πραγματικότητα, στην οποία οι υφιστάμενοι μηχανισμοί παρέμβασης εμφανίζονται ανεπαρκείς για την άμεση και αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Νέου Βουτζά, όπου η αυξανόμενη παρουσία αγριόχοιρων τον τελευταίο χρόνο έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία, οδηγώντας κατοίκους, εκπροσώπους της κυβέρνησης, της τοπικής αυτοδιοίκησης και των δασικών υπηρεσιών στο ίδιο τραπέζι, προκειμένου να αναζητηθούν εφαρμόσιμες λύσεις.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην εμφάνιση άγριων ζώων κοντά σε κατοικίες. Αγγίζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η συνύπαρξη ανθρώπινης δραστηριότητας και άγριας ζωής, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου ο οικιστικός ιστός γειτνιάζει με δασικές εκτάσεις. Ταυτόχρονα, αναδεικνύει ένα κρίσιμο διοικητικό ζήτημα, δηλαδή την ανάγκη σαφούς κατανομής αρμοδιοτήτων, επαρκούς στελέχωσης των υπηρεσιών και συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, ώστε οι διαπιστώσεις να μετατρέπονται σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις.

Αυτές ακριβώς οι διαστάσεις βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε το πρωί της Κυριακής 11 Οκτωβρίου, στην κατάμεστη αίθουσα της Βιβλιοθήκης του Αθλητικού Κέντρου Νέου Βουτζά, με πρωτοβουλία του Εξωραϊστικού Συλλόγου «Η Πρόοδος». Η μεγάλη συμμετοχή των κατοίκων αποτύπωσε το ενδιαφέρον αλλά και την ανησυχία που έχει προκαλέσει η κατάσταση, ενώ η παρουσία εκπροσώπων της Πολιτείας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και του Δασαρχείου έδωσε τη δυνατότητα να συζητηθούν τόσο οι υφιστάμενες δυνατότητες παρέμβασης όσο και τα εμπόδια που δυσχεραίνουν την αντιμετώπιση του φαινομένου.

Από τις τοποθετήσεις των αρμόδιων παραγόντων προέκυψε ότι το πρόβλημα δεν προσφέρεται για εύκολες ή άμεσες λύσεις. Αντίθετα, η διαχείρισή του απαιτεί επιστημονική επάρκεια, θεσμικές παρεμβάσεις, ανθρώπινο δυναμικό και κατάλληλο τεχνικό εξοπλισμό. Ο γενικός γραμματέας Δασών, Ευστάθιος Σταθόπουλος, περιέγραψε χαρακτηριστικά τις δυσκολίες, επισημαίνοντας ότι «δεν υπάρχει μαγικό ραβδί» για την αντιμετώπιση της κατάστασης, ενώ εξέφρασε την πρόθεση να αξιοποιηθεί κάθε διαθέσιμο επιστημονικό και θεσμικό εργαλείο, να εξεταστούν νέα συστήματα διαχείρισης των αγριόχοιρων, από τα οποία αναμένονται καλύτερα αποτελέσματα, και να ενισχυθεί ο συντονισμός μεταξύ των συναρμόδιων φορέων.

Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και ο δασάρχης Πεντέλης, Θεόδωρος Κολοβός, ο οποίος υπογράμμισε ότι δεν υπάρχουν εύκολες, άμεσες και οριστικές λύσεις, ιδιαίτερα υπό τις σημερινές συνθήκες λειτουργίας των δασικών υπηρεσιών. Ο περιορισμένος αριθμός προσωπικού και η ανεπάρκεια τεχνικού εξοπλισμού αποτελούν, σύμφωνα με όσα επισημάνθηκαν, ουσιαστικούς περιορισμούς στην προσπάθεια αποτελεσματικής διαχείρισης του φαινομένου. Η συζήτηση ανέδειξε επίσης τις θεσμικές δυσκολίες που προκύπτουν από την επικάλυψη  αρμοδιοτήτων, αλλά και τις αντικειμενικές δυσχέρειες εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας. Πρόκειται για παράγοντες που, όταν λειτουργούν συνδυαστικά, μπορούν να δημιουργήσουν ένα διαρκές διοικητικό αδιέξοδο, στο οποίο οι  αρμόδιες υπηρεσίες αναγνωρίζουν το πρόβλημα, οι κάτοικοι ζητούν άμεσες παρεμβάσεις, αλλά η μετάβαση από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή αποδεικνύεται δύσκολη.

Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε και στη συμπεριφορά των πολιτών, καθώς ορισμένες πρακτικές μπορούν να δυσχεράνουν τις προσπάθειες περιορισμού της παρουσίας των αγριόχοιρων σε κατοικημένες περιοχές. Οι εκπρόσωποι του Δασαρχείου υπογράμμισαν ότι η αντιμετώπιση των άγριων ζώων ως οικόσιτων δεν συνιστά υπεύθυνη φιλοζωική συμπεριφορά.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκαν στις απαγορευτικές διατάξεις που ισχύουν για τη σίτιση των αγριόχοιρων, επισημαίνοντας την ανάγκη συμμόρφωσης των κατοίκων. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην καταστροφή των παγίδων που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο των προβλεπόμενων διαδικασιών διαχείρισης, πρακτική την οποία οι εκπρόσωποι των δασικών υπηρεσιών επίσης χαρακτήρισαν ασύμβατη με την ορθή φιλοζωική συμπεριφορά.

Παράλληλα, επισημάνθηκαν οι κίνδυνοι για την υγεία των οικόσιτων ζώων από τη διάδοση παρασιτικών νόσων, γεγονός που προσθέτει μια ακόμη διάσταση στο ζήτημα της ανεξέλεγκτης παρουσίας άγριας πανίδας κοντά σε κατοικίες. Το θέμα της πρόληψης τέθηκε και από τους εκπροσώπους των Δήμων Μαραθώνα και Ραφήνας-Πικερμίου, οι οποίοι ζήτησαν την ενεργό συνεργασία των κατοίκων. Συγκεκριμένα, υπογράμμισαν ότι τα οικιακά απορρίμματα δεν πρέπει να αφήνονται εκτός κάδων, καθώς αποτελούν παράγοντα προσέλκυσης των αγριόχοιρων. Επισήμαναν επίσης την ανάγκη οι κάδοι απορριμμάτων να παραμένουν κλειστοί. Η διαχείριση των απορριμμάτων αναδεικνύεται έτσι σε ένα από τα πρακτικά πεδία στα οποία η συνεργασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με τους κατοίκους μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό των παραγόντων που προσελκύουν άγρια ζώα μέσα στους οικισμούς.

Πέρα από τις τοποθετήσεις των θεσμικών εκπροσώπων, ιδιαίτερη σημασία είχαν οι παρεμβάσεις των ίδιων των κατοίκων του Νέου Βουτζά. Μέσα από τη συζήτηση αναδείχθηκε ότι το πρόβλημα δεν αποτελεί μια αφηρημένη περιβαλλοντική ή διοικητική υπόθεση, αλλά επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα στον οικισμό. Η ασφάλεια των μετακινήσεων, η προστασία της υγείας και των περιουσιών, αλλά και η δυνατότητα των κατοίκων να αισθάνονται ασφαλείς στον τόπο όπου ζουν, βρέθηκαν στον πυρήνα των προβληματισμών που διατυπώθηκαν. Ταυτόχρονα, η ανάγκη προστασίας της ανθρώπινης δραστηριότητας πρέπει να συνδυαστεί με τον σεβασμό στην άγρια ζωή και τη διατήρηση της ισορροπίας στο περιβάλλον. Αυτή η διπλή απαίτηση καθιστά αναγκαία μια προσέγγιση που δεν θα περιορίζεται σε αποσπασματικές ενέργειες, αλλά θα στηρίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένο σχεδιασμό, πρόληψη και συστηματική συνεργασία των υπηρεσιών.

Ενδιαφέρον παρουσίασε η παρέμβαση του πρώην υπουργού και βουλευτή Ανατολικής Αττικής, Μάκη Βορίδη, ο οποίος διαβεβαίωσε ότι υπάρχει δυνατότητα κοινοβουλευτικής στήριξης των προσπαθειών για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
Η στήριξη αυτή, ωστόσο, συνδέθηκε με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και πρωτοβουλίες από την πλευρά των αρμόδιων δασικών υπηρεσιών. Ειδικότερα, ο κ. Βορίδης επισήμανε την ανάγκη το Δασαρχείο να αξιολογήσει τις δράσεις που έχει ήδη αναλάβει, να προχωρήσει στις αναγκαίες ενέργειες και να προσδιορίσει τις δυνατότητες περαιτέρω παρέμβασης. Κρίσιμο βήμα αποτελεί, σύμφωνα με την τοποθέτησή του, η κατάθεση επιστημονικά τεκμηριωμένων και επεξεργασμένων προτάσεων προς τη Γενική Γραμματεία Δασών, ώστε να μπορούν να εξεταστούν οι επόμενες θεσμικές και επιχειρησιακές κινήσεις. Με τον τρόπο αυτό, η αντιμετώπιση του προβλήματος αποκτά και κοινοβουλευτική διάσταση, χωρίς όμως να παρακάμπτεται ο ρόλος των αρμόδιων επιστημονικών και διοικητικών υπηρεσιών. Το ζητούμενο είναι πλέον να προσδιοριστούν με σαφήνεια οι παρεμβάσεις που μπορούν να υλοποιηθούν στο πλαίσιο της υφιστάμενης νομοθεσίας και εκείνες για τις οποίες ενδεχομένως απαιτούνται πρόσθετα θεσμικά εργαλεία. Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν επίσης εκπρόσωπος της υπουργού Παιδείας, Σοφίας Ζαχαράκη, καθώς και οι δημοτικοί σύμβουλοι Β. Αχλάδης, από τον Δήμο Μαραθώνα, και Γ. Δουβίτσας, από τον Δήμο Ραφήνας-Πικερμίου.

Η συνάντηση της Κυριακής δεν κατέληξε σε οριστικές απαντήσεις ούτε παρουσιάστηκε κάποιο άμεσα εφαρμόσιμο σχέδιο που θα μπορούσε να επιλύσει συνολικά το πρόβλημα. Κατέδειξε, ωστόσο, ότι η αντιμετώπιση της αυξανόμενης παρουσίας αγριόχοιρων απαιτεί συνέχεια, συντονισμό και συγκεκριμένες αποφάσεις. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι αντικειμενικοί περιορισμοί των αρμόδιων υπηρεσιών, η πολυπλοκότητα του θεσμικού πλαισίου και η ανάγκη επιστημονικά τεκμηριωμένων παρεμβάσεων. Από την άλλη, η εύλογη απαίτηση των κατοίκων να υπάρξουν αποτελέσματα σε ένα πρόβλημα που επηρεάζει την καθημερινή τους ζωή.

Ο Εξωραϊστικός Σύλλογος Νέου Βουτζά «Η Πρόοδος», που ανέλαβε την πρωτοβουλία της διοργάνωσης, ξεκαθαρίζει ότι θα συνεχίσει να παρακολουθεί την εξέλιξη του θέματος, να διεκδικεί λύσεις και να διατηρεί ανοιχτό τον διάλογο με όλους τους αρμόδιους φορείς. Στην ανακοίνωσή του υπογραμμίζει ότι η προστασία της καθημερινότητας και της ποιότητας ζωής στον Νέο Βουτζά δεν μπορεί να εξαντλείται σε διαπιστώσεις και καλές προθέσεις. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η πολυπλοκότητα του προβλήματος δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για την αδράνεια, ούτε η καταγραφή των δυσκολιών να υποκαθιστά την αναζήτηση λύσεων. Το αίτημα που διατυπώνεται είναι σαφές και αποβλέπει σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, καθαρή κατανομή αρμοδιοτήτων, συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και μετρήσιμη πρόοδος.

Η υπόθεση του Νέου Βουτζά αναδεικνύει, μια ευρύτερη πρόκληση για την Ανατολική Αττική για το πώς μπορεί να διασφαλιστεί η προστασία των κατοίκων σε περιοχές όπου η ανθρώπινη δραστηριότητα συναντά την άγρια φύση, χωρίς να διαταράσσεται η περιβαλλοντική ισορροπία. Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει μόνο από μία υπηρεσία ή έναν φορέα. Προϋποθέτει κοινό σχεδιασμό, επαρκή μέσα, εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων και ενεργό συμμετοχή των πολιτών. Η εκδήλωση αποτέλεσε ένα πρώτο βήμα συνεννόησης. Η αποτελεσματικότητά της, όμως, θα κριθεί όχι από όσα ειπώθηκαν στην κατάμεστη αίθουσα, αλλά από όσα θα γίνουν τις επόμενες εβδομάδες και τους επόμενους μήνες.