Όχι από την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού στη μετατροπή των ιστορικών ανεμόμυλων στην Ύδρα σε καταλύματα

Αντίθετη στην αλλαγή χρήσης των  ανεμόμυλων Α και Β στο δυτικό ύψωμα του λιμένα της Ύδρας είναι η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού. Μέσω επιστολής που απέστειλε προς τη Γενική Γραμματέα του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ), Ολυμπία Βικάτου, και τα μέλη του Συμβουλίου απέστειλε η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΕΤ), εξέφρασε την έντονη αντίθεσή της στην πρόταση του Δήμου Ύδρας για τη μετατροπή των συγκεκριμένων ανεμόμυλων από εκθεσιακούς χώρους σε χώρους προσωρινής διαμονής.

Όπως επισημαίνεται, οι εν λόγω ανεμόμυλοι έχουν χαρακτηρισθεί ως αρχαία μνημεία και η προτεινόμενη μετατροπή τους σε καταλύματα έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την εγκεκριμένη μελέτη αποκατάστασης και την οικοδομική άδεια που έχει προεγκριθεί. Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι η χρήση διαμονής αντιβαίνει στο άρθρο 46 του ν. 3028/2002, το οποίο ορίζει ότι τα ακίνητα μνημεία προορίζονται αποκλειστικά για επίσκεψη του κοινού και πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Επιπλέον, η ΕΛΕΤ προειδοποιεί για τον κίνδυνο επιστροφής κονδυλίων, καθώς η αποκατάσταση των μνημείων χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» του Υπουργείου Εσωτερικών αποκλειστικά για σκοπούς αποκατάστασης χωρίς πρόβλεψη αλλαγής χρήσης. Τέλος, καταγγέλλεται ότι βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη αυθαίρετες εργασίες κατασκευής λουτρών, κουζινών και τοποθέτησης αντλίας θερμότητας στα μνημεία, με την ΕΛΕΤ να αιτείται την άμεση απόρριψη της αλλαγής χρήσης από το ΚΑΣ και την επείγουσα παρέμβαση της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων για την έκδοση σήματος διακοπής των εργασιών.

Η επιστολή

Με έγγραφο (γ) της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων διαβιβάσθηκε προς τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού η πρόταση του Δήμου Ύδρας για την αλλαγή χρήσης δύο εκ των τριών ανεμόμυλων που βρίσκονται στο δυτικό ύψωμα του λιμένα Ύδρας (ανεμόμυλοι Α και Β), από χώρο πολιτιστικής ανάδειξης-εκθεσιακό χώρο σε χώρο προσωρινής διαμονής. Η υπόθεση πρόκειται να παραπεμφθεί στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο προς τελική απόφαση. Οι ανεμόμυλοι αυτοί έχουν χαρακτηρισθεί ως αρχαία μνημεία με την υπό στοιχείο (α) Διαπιστωτική Πράξη.

Με την παρούσα επιστολή καταθέτουμε αιτιολογημένα τις αντιρρήσεις μας, προκειμένου να ληφθούν υπόψη από σας και από τα μέλη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου πριν από οποιαδήποτε απόφασή του.

Α. Η αλλαγή χρήσης έρχεται σε αντίθεση με την εγκεκριμένη μελέτη αποκατάστασης, η οποία εγκρίθηκε με Απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού (β) και αποτελεί τη βάση με την οποία εκδόθηκε η Προέγκριση Οικοδομικής Αδείας (δ).

Συγκεκριμένα, η εγκεκριμένη μελέτη αποκατάστασης δεν αναφερεται σε χρήση διαμονής, αλλά εγκρίνει την αποκατάσταση του πλήρους μηχανισμού λειτουργίας και των τριών ανεμόμυλων, ήτοι: του κινητικού μηχανισμού (φτερωτή, άξονας, αντίξονο, φαλάγγια), του μηχανισμού μεταφοράς κίνησης, του αλεστικού μηχανισμού (ρόδα, μυλόπετρες, μολωσιά), καθώς και του μηχανισμού προσανατολισμού της φτερωτής (κινητή τρούλα).

Η προτεινόμενη όμως μετατροπή σε κατάλυμα προβλέπει κατάργηση του εσωτερικού μηχανισμού στους ανεμόμυλους Α και Β, αντικατάστασή του με κουζίνα, λουτρό και χώρο ύπνου, και αφαίρεση μυλόπετρων και ρόδας, διότι ο εσωτερικός χώρος του ανεμόμυλου — ύψους έως 5,75 μ. με εσωτερική διάμετρο 3,30-3,60 μ. — δεν επιδέχεται ταυτόχρονα λειτουργικό μηχανισμό άλεσης και διαμονή. Η αλλαγή χρήσης αποτελεί ουσιαστική απόκλιση από την εγκεκριμένη μελέτη, η οποία δεν μπορεί να εγκριθεί χωρίς να αναθεωρηθεί η υφιστάμενη εγκριτική Απόφαση.

Επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 46 παρ. 1 του ν. 3028/2002, οι επιτρεπόμενες χρήσεις ακινήτων μνημείων περιορίζονται σε: (α) επίσκεψη του κοινού και (β) πολιτιστικές ή άλλες εκδηλώσεις συμβατές με τον χαρακτήρα τους ως μνημείων. Ακόμη και η παραχώρηση χρήσης επιτρέπεται μόνον στο πλαίσιο εκδηλώσεων, μετά από άδεια Υπουργού Πολιτισμού και γνώμη του Συμβουλίου. Η χρήση προσωρινής διαμονής δεν εμπίπτει σε καμία από τις κατηγορίες αυτές. Πρόκειται για αποκλειστική ιδιωτική κατοχή του μνημείου κατά τη διάρκεια της παραμονής, η οποία αντιβαίνει στον δημόσιο χαρακτήρα που η νομοθεσία αναγνωρίζει στα μνημεία.

Β. Η αλλαγή χρήσης έρχεται σε αντίθεση με τους όρους της χρηματοδότησης από το Πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης».

Θα πρεπει να ληφθεί υποψη ότι η αποκατάσταση των τριών ανεμόμυλων χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» του Υπουργείου Εσωτερικών. Με την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης ο Δήμος αιτήθηκε δημόσιους πόρους για «αποκατάσταση ανεμόμυλων», χωρίς αναφορά σε αλλαγή της χρήσης τους, γεγονός που ενεργοποιεί τον κίνδυνο επιστροφής κονδυλίων. Το ΚΑΣ θα πρέπει να λάβει υποψη του ότι θα δημιουργήσει πρόβλημα η έγκριση αλλαγής χρήσης ενώ η χρηματοδότηση δόθηκε για άλλο σκοπό.

Γ. Σημαντική πληροφορία που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.

Κατά πληροφορίες που περιήλθαν σε γνώση μας, εργασίες εκτελούνται ήδη επί των μνημείων, στο πλαίσιο των οποίων κατασκευάζονται λουτρά, κουζίνες και εγκαθίσταται εξωτερική αντλία θερμότητας — δηλαδή υποδομές αποκλειστικά συμβατές με χρήση καταλύματος και ασύμβατες με την εγκεκριμένη μελέτη αποκατάστασης και την εκδοθείσα Προέγκριση Οικοδομικής Αδείας (ΑΔΑ: 6ΗΒ646Ψ842-41Π), η οποία αφορά αποκλειστικά «αποκατάσταση τριών ερειπωμένων ανεμόμυλων».

ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΑ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΑΙΤΟΥΜΑΣΤΕ

Α. Να γνωστοποιήσετε επειγόντως στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων την ανάγκη αυτεπάγγελτου ελέγχου και έκδοσης σήματος διακοπής των εκτελουμένων εργασιών, ώστε να αποτραπεί η δημιουργία τετελεσμένων πριν από την έκδοση της απόφασης του ΚΑΣ. Σύμφωνα με το άρθρο 10 παρ. 5 του ν. 3028/2002, η αρμόδια Υπηρεσία έχει ρητή αρμοδιότητα να διακόψει εργασίες με σήμα της, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη γνώμη ή απόφαση του ΚΑΣ, όπως επιβεβαιώνεται και από τη νομολογία (ΣτΕ 1017/2020).

Β. Να απορριφθεί η πρόταση αλλαγής χρήσης των ανεμόμυλων Α και Β σε χώρους προσωρινής διαμονής, με βάση τα άρθρα 6 και 46 του ν. 3028/2002, και την εγκεκριμένη μελέτη αποκατάστασής τους, και διότι ως αρχαία μνημεία θα πρεπει να είναι επισκέψιμα από το ευρύ κοινό, και να εξυπηρετούν την πολιτιστική και εκπαιδευτική αποστολή για την οποία εγκρίθηκε και χρηματοδοτήθηκε η αποκατάστασή τους.