Ενεργειακός χειμώνας: Κυβέρνηση και διυλιστήρια ρίχνουν €0,40 το πετρέλαιο θέρμανσης, έρχεται «ευέλικτο» πακέτο στήριξης

Με παρεμβάσεις που θα ανασχεδιάζονται κάθε δεκαπέντε ημέρες ανάλογα με τις διεθνείς εξελίξεις ξεκινά το οικονομικό επιτελείο τη μάχη του χειμώνα, για να περιορίσει τις επιβαρύνσεις στα καύσιμα και στη θέρμανση.

«Για να μπορούν να προγραμματίσουν τον χειμώνα τους τα νοικοκυριά, θα πρέπει να μπορεί να προγραμματίσει πρώτα η κυβέρνηση», λένε στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Ωστόσο, ημέρα με την ημέρα το πετρέλαιο ανεβαίνει, το ευρώ υποχωρεί, οι τιμές στην αντλία αλλάζουν και το οικονομικό επιτελείο καλείται να λύσει ένα σύνθετο παζλ: να καθορίσει το ύψος της επιδότησης, με την οποία βάζει στόχο να ρίξει την τελική τιμή πώλησης κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο, χωρίς να γνωρίζει εκ των προτέρων σε ποιο επίπεδο θα διαμορφωθεί η τιμή διυλιστηρίου στις 15 Οκτωβρίου, πάνω στην οποία θα κουμπώσει η επιδότηση.

Καθώς τα πάντα φαντάζουν εύθραυστα διεθνώς, η τελική επιδότηση μοιάζει κινούμενος στόχος. Για τον λόγο αυτό, ο σχεδιασμός αλλάζει και οι αποφάσεις της κυβέρνησης θα ξεδιπλώνονται σε στάδια.

Οι σταθμοί

■ Στις 30 Σεπτεμβρίου αναμένεται να ανακοινωθεί νέα επέκταση της επιδότησης στο ντίζελ από 1ης Οκτωβρίου, απευθείας στην αντλία.

■ Στις 14 Οκτωβρίου θα ανακοινωθεί και η απευθείας επιδότηση της τιμής πώλησης στο πετρέλαιο θέρμανσης, η διάθεση του οποίου αρχίζει ακριβώς την επομένη, στις 15 Οκτωβρίου. Ταυτόχρονα, θα ανακοινωθεί και το νέο αυξημένο επίδομα θέρμανσης (πιθανότατα κατά 20%) για όλους, ασχέτως αν χρησιμοποιούν πετρέλαιο ή άλλο μέσο θέρμανσης.

■ Στις 30 Οκτωβρίου θα ανακοινωθεί αν η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης και στο θέρμανσης θα συνεχιστεί από την 1η Νοεμβρίου, καθώς οι προηγούμενες ανακοινώσεις θα αφορούν μόνο τον Οκτώβριο.

Ολες οι αποφάσεις έτσι θα ανακοινώνονται μόλις λίγες ώρες πριν από τα μεσάνυχτα της ημέρας που θα τίθενται σε εφαρμογή, ακριβώς επειδή οι αποφάσεις πρέπει να κλειδώνουν την τελική τιμή, που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ποια θα είναι.

Τα σίγουρα μέτρα

Η επιλογή των παρεμβάσεων ανά δεκαπενθήμερο συνδέεται με τη μεγάλη μεταβλητότητα των διεθνών τιμών. Η κυβέρνηση θέλει να διατηρεί τη δυνατότητα αναπροσαρμογής των μέτρων μέσα στον ίδιο μήνα, ανάλογα με τις συνθήκες που θα επικρατούν στην αγορά. Συγκεκριμένα:

Για το diesel κίνησης έχει ήδη προαναγγελθεί συνέχιση της στήριξης και τον Οκτώβριο, χωρίς όμως να έχει οριστικοποιηθεί το ύψος της. Τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο η κρατική επιδότηση διαμορφώθηκε στα 10 λεπτά ανά λίτρο. Τον Απρίλιο και τον Μάιο είχε φτάσει στα 20 λεπτά, ενώ τον Ιούνιο είχε διαμορφωθεί στα 15 λεπτά.

Το ύψος της νέας παρέμβασης θα εξαρτηθεί από την τιμή που θα έχει διαμορφωθεί στο τέλος Σεπτεμβρίου. Το πρόβλημα είναι ότι το diesel δεν κινείται πλέον κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο, αλλά σε αισθητά υψηλότερα επίπεδα. Η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης έχει διπλό στόχο: όχι απλώς να επιδοτήσει τα νοικοκυριά, αλλά να ανακόψει και νέο κύμα ακρίβειας, καθώς το diesel είναι μεταφορικό καύσιμο που επιβαρύνει αγαθά και υπηρεσίες.

Η τιμή «καίει» διεθνώς και όλη η Ευρώπη έχει συγκλίνει, καθώς η ανατίμηση έχει σχεδόν καταπιεί τις διαφορές που δημιουργούν οι φόροι: η μέση τιμή του diesel κίνησης στην Ελλάδα διαμορφώνεται στα 2,224 ευρώ το λίτρο, έναντι 2,226 ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ενωση και 2,262 ευρώ στην Ευρωζώνη.

Ωστόσο, οι αποκλίσεις στο εσωτερικό της χώρας είναι μεγάλες, κυρίως λόγω χρονοκαθυστέρησης στην παράδοση φορτίων καυσίμων, αλλά και του κόστους μεταφοράς: στη Σαντορίνη η τιμή φτάνει στα 2,669 ευρώ το λίτρο, στη Ρόδο 2,619 ευρώ, στην Αθήνα 2,548 ευρώ, στην Κέρκυρα 2,489 ευρώ, στη Θεσσαλονίκη 2,429 ευρώ και στο Ηράκλειο τα 2,427 ευρώ.

Με βάση τη μέση πανελλαδική τιμή, ένα γέμισμα 50 λίτρων κοστίζει περίπου 111 ευρώ. Τον Φεβρουάριο το αντίστοιχο κόστος ήταν 78,50 ευρώ, δηλαδή σήμερα απαιτούνται πάνω από 32 ευρώ περισσότερα. Η επιβάρυνση είναι ακόμη μεγαλύτερη για τις μεταφορικές επιχειρήσεις, τους επαγγελματίες και τους αγρότες.

Η εξίσωση στη θέρμανση

Για το πετρέλαιο θέρμανσης, η λύση της εξίσωσης φόρων-τιμής είναι ακόμα πιο δύσκολη. Εν όψει χειμώνα, η θέρμανση είναι ζωτική ανάγκη για τα νοικοκυριά. Η κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο η τιμή εκκίνησης στις 15 Οκτωβρίου να διαμορφωθεί χαμηλότερα από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, στα οποία έκλεισε η περσινή περίοδος διάθεσης.

Το βασικό σενάριο προβλέπει διπλή επιδότηση της τιμής πώλησης, περίπου 30-40 λεπτά το λίτρο, από το κράτος και τα διυλιστήρια. Η κρατική επιδότηση θα ξεπερνά τα 20 λεπτά ανά λίτρο. Υπό συνθήκες παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης, όμως, το πετρέλαιο θέρμανσης θα ήταν απλησίαστο... ακόμα και αν ήταν αφορολόγητο! Το μεγάλο πρόβλημα είναι εάν τις επόμενες ημέρες -όπως οι τάσεις έδειξαν- η τιμή εκκίνησης κινηθεί προς τα 2,2 ή 2,3 ευρώ.

Σε τέτοια περίπτωση, παρά την επιδότηση, η τιμή θα ήταν ίδια με του Απριλίου ή και υψηλότερη! Για τελική τιμή-στόχο κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο, θα απαιτούνταν σχεδόν διπλάσια επιδότηση ή τουλάχιστον 50-60 λεπτών ανά λίτρο. Ωστόσο, όλοι οι φόροι τότε δεν θα ξεπερνούσαν τα 70-75 λεπτά ανά λίτρο. Και εντελώς αφορολόγητο δηλαδή να ήταν το πετρέλαιο, η τιμή δεν θα έπεφτε εύκολα κάτω από 1,6 ευρώ το λίτρο.

Εδώ έρχεται να κουμπώσει και η παράμετρος της συνεισφοράς από τα διυλιστήρια, κατά 10 ή και 15 λεπτά ενδεχομένως. Ακόμα κι έτσι όμως, ξεκινώντας από 1,4 ευρώ και άνω, η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης θα φάνταζε απλησίαστη για τα νοικοκυριά.

Αύξηση 20% στο επίδομα

Για τον λόγο αυτό, στις 14 Οκτωβρίου η κυβέρνηση θα ανακοινώσει ότι αυξάνει οριζόντια και το επίδομα θέρμανσης για όλους τους δικαιούχους. Το υπουργείο Οικονομικών θα αυξήσει το κονδύλι από τα 270 εκατ. στα 320 εκατ. ευρώ και όλοι οι δικαιούχοι θα λάβουν περίπου 20% περισσότερα από πέρυσι.

Ετσι η ελάχιστη επιδότηση για Αθήνα και νησιά αναμένεται να αυξηθεί από 100 σε 120 ευρώ. Η ενίσχυση δεν θα αφορά μόνο όσους χρησιμοποιούν πετρέλαιο, αλλά και νοικοκυριά που θερμαίνονται με φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια, καυσόξυλα και πέλετ. Η αύξηση αναμένεται να είναι μεγαλύτερη σε περιοχές με χαμηλότερες θερμοκρασίες, ενώ το ύψος των ποσών δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί.

Στην Ευρώπη

Στην πράξη και πριν οποιαδήποτε μείωση πέραν των 20-30 λεπτών το λίτρο, η Αθήνα πρέπει να πάρει πράσινο φως από τις Βρυξέλλες, καθώς παραβιάζεται το ετήσιο όριο αύξησης κρατικών δαπανών. Στις 15 Οκτωβρίου ο πρωθυπουργός σκοπεύει να θέσει το θέμα στη Σύνοδο Κορυφής, ενώ νωρίτερα αναμένεται να υπάρξει και έκτακτο Eurogroup υπό τον Κυριάκο Πιερρακάκη.

Φωτογραφία: Shutterstock