Πάνος Λουκάκος

Το ερώτημα όμως που παραμένει είναι κατά πόσο μαζί με τον Τραμπ έχει συντριβεί και ο τραμπισμός. Οχι μόνο στην Αμερική, αλλά και σε όλη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης ασφαλώς της Ελλάδας, όπου πρόλαβε και άφησε εποχή στους λίγους μήνες της εδώ παρουσίας της η ανεκδιήγητη πρέσβης που έστειλε στην Αθήνα.

Αφήνει πίσω του πολλά ορφανά ο Τραμπ. Πρώτα απ’ όλα στην Αμερική τους υπουργούς, τους επικεφαλής μεγάλων τομέων του Δημοσίου, τους διάφορους στενούς συνεργάτες του, τους δισεκατομμυριούχους χρηματοδότες του και όλους αυτούς που τον εκθείαζαν και τον ακολουθούσαν τυφλά στις αλλοπρόσαλλες αποφάσεις του. Αλλά και στην Ευρώπη: τη Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία, την Αλις Βάιντελ του ΑfD στη Γερμανία, εν μέρει την Τζόρτζια Μελόνι στην Ιταλία, τον Νάιτζελ Φάρατζ στη Βρετανία, τον Σαντιάγο Αμπασκάλ του Vox στην Ισπανία και πολλούς άλλους στην Κεντρική και τη Βόρεια Ευρώπη. Ορφανά αφήνει και στην Ελλάδα: από τον Κυριάκο Βελόπουλο έως τους άλλους επικεφαλής κομματιδίων της Ακροδεξιάς, που είχαν σπεύσει να δηλώσουν οπαδοί του Τραμπ και κήρυκες των ιδεών του στην Ελλάδα. Ισως μάλιστα θα πρέπει να αναφέρουμε και τουλάχιστον δύο πρόσωπα από τον χώρο της Νέας Δημοκρατίας για δηλώσεις τους από το πρόσφατο παρελθόν: τον Μάκη Βορίδη, που έχει υποστηρίξει σχετικά με την απαγωγή Μαδούρο από τη Βενεζουέλα πως «στον δυτικό κόσμο υπάρχει πλέον ένας ηγέτης που υπερασπίζεται έμπρακτα τα συμφέροντα του δυτικού ημισφαιρίου: ο Ντόναλντ Τραμπ». Και τον Αδωνη Γεωργιάδη, που έχει υποστηρίξει ότι «η πολιτική Τραμπ δεν είναι απειλή, είναι ίσως η τελευταία ευκαιρία της Ευρώπης» και ακόμη ότι «από τη μοναδική του νίκη στην πολιτική Ιστορία, πολιτικοί σε όλο τον κόσμο θα προσπαθήσουν να τη μελετήσουν και να αντλήσουν διδάγματα». Και ας μην αναφερθούμε σε όλους αυτούς τους κυβερνητικούς, αντιπολιτευόμενους και οικονομικούς παράγοντες που στριμώχνονταν γύρω από την Κίμπερλι Γκιλφόιλ σχηματίζοντας ομάδες αυλοκολάκων.

Τώρα όλοι αυτοί προσπαθούν να πάρουν αποστάσεις από τον Τραμπ και τους θερμούς εναγκαλισμούς που επεφύλασσαν στους κατά καιρούς απεσταλμένους του. Παντού στην Ευρώπη - και βεβαίως και στην Ελλάδα. Διότι το εκλογικό αποτέλεσμα στην Αμερική αποδεικνύει τους λόγους της κατάρρευσης του ίδιου και του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Αντιγράφοντας από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης ανάμεσα στους πολλούς αυτούς λόγους περιλαμβάνονται και οι ακόλουθοι:

■ Οι υψηλές τιμές των τροφίμων και το κόστος της ενέργειας που επιβάρυναν καθοριστικά τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς των μεσαίων και κατώτερων οικονομικών στρωμάτων.

■ Οι ακατανόητοι δασμοί που διαδοχικά επέβαλε στα εισαγόμενα προϊόντα, επιβαρύνοντας υπέρμετρα επιχειρήσεις και καταναλωτές.

■ Οι εμπλοκές στους πολέμους της Μέσης Ανατολής, με αποκορύφωμα την παράλογη επίθεση στο Ιράν, που έχουν προκαλέσει παγκόσμια ενεργειακή και οικονομική κρίση.

■ Η υπερσυγκέντρωση εξουσιών στο πρόσωπό του και η αντίληψη ότι τα πάντα περιστρέφονται γύρω από αυτόν, η περιφρόνηση, ακόμη και η εξόντωση των θεσμικών αντιβάρων του αμερικανικού πολιτικού και πολιτειακού συστήματος, η επιθετική ρητορική του και οι εξυβρίσεις των αντιπάλων του με χυδαίο ύφος.

■ Το μέγεθος της προσωπικής και οικογενειακής του διαφθοράς -ο ίδιος και μέλη της οικογένειάς του χρησιμοποίησαν τα αξιώματά τους για ίδιον, ανεξέλεγκτο πλουτισμό εντός και εκτός Αμερικής-, καθώς και οι περίεργες σχέσεις αμοιβαίας εξάρτησης με τους δισεκατομμυριούχους επιχειρηματίες φίλους του.

Φυσικό λοιπόν είναι να μην επιδιώκει κανένας πολιτικός και κανένα κόμμα στην Αμερική ή στην Ευρώπη να ταυτιστεί με έναν ηγέτη που εκπίπτει πολιτικά γι' αυτούς τους λόγους και με αυτή συνολικά την εικόνα από τη μεγάλη πλειοψηφία του λαού του. Ετσι, οι ανά την Ευρώπη πολιτικοί οπαδοί του αρχίζουν τώρα να παίρνουν αποστάσεις και πλέον έχει καταστεί ακραίο παράδειγμα προς αποφυγήν. Αποστάσεις από τον Τραμπ ναι. Αλλά και από τον τραμπισμό που έχει μολύνει μεγάλο μέρος της Ευρώπης, κυρίως στον χώρο των κομμάτων της λαϊκιστικής Ακροδεξιάς; Στο ερώτημα αυτό δεν υπάρχει βέβαια απάντηση προτού ανοίξουν και στην Ευρώπη οι κάλπες στη σειρά των εκλογών του 2027, στις οποίες περιλαμβάνεται και η Ελλάδα.

Διότι η ατζέντα Τραμπ, ο τραμπισμός, έχει ήδη καταλάβει εξέχουσα θέση στα προγράμματα των λαϊκιστικών ακροδεξιών κομμάτων. Πρόκειται για τα θέματα που αφορούν τη μετανάστευση, την, κατ’ αυτά, «λαϊκή κυριαρχία», τη φιλελεύθερη δημοκρατία, τον αντιευρωπαϊσμό και την κατεδαφιστική κριτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης των ιδεών και της κουλτούρας στις οποίες στηρίχτηκε στα μεταπολεμικά χρόνια, αλλά και την ολοκληρωτική αντίθεση στα ζητήματα που αφορούν την επίθεση στην Ουκρανία και τις κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας του Πούτιν. Απόψεις που έχουμε δει ήδη να περιλαμβάνονται στη ρητορική των ακροδεξιών κομμάτων και σχηματισμών και στη Ελλάδα.

Είναι κατά τούτο ο τραμπισμός ένα εξαιρετικά σύνθετο πολιτικό φαινόμενο που περιλαμβάνει την κρίση εμπιστοσύνης στην πολιτική τάξη πραγμάτων και τους θεσμούς, την εθνική ταυτότητα, τον ρατσισμό, την οικονομική ανασφάλεια, τις κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες, την πολιτική ακρότητα και τον αυταρχισμό στη διακυβέρνηση, τον λαϊκισμό, τη βία, τον συντηρητικό ριζοσπαστισμό, την αντιπαράθεση με τις φιλελεύθερες ελίτ. Και όσο σύνθετο είναι το φαινόμενο αυτό, τόσο σύνθετη πρέπει να είναι και η αντιμετώπισή του σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα χωριστά και στην Ευρωπαϊκή Ενωση συνολικά. Προτού να είναι πολύ αργά.