Πάνος Λουκάκος

Ετσι, αναδύεται στις μέρες αυτές μια εντελώς νέα πραγματικότητα, με κύριο χαρακτηριστικό την επικράτηση της πολιτικής της ισχύος αντί του Δικαίου που ρύθμιζε μεταπολεμικά τις διακρατικές σχέσεις μεταξύ Αμερικής, Ευρώπης και Ρωσίας.

Οσο και αν φαίνεται περίεργο, είναι πολλά τα κοινά σημεία που ταυτίζουν τους πρωταγωνιστές όλων αυτών των εξελίξεων, τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Ακόμη πιο περίεργο είναι το γεγονός πως είναι πολλά τα κοινά σημεία, παρά τις πολλές επιμέρους διαφορές που συνδέουν τις δύο χώρες οι οποίες δέχονται τώρα την επιβολή της πολιτικής της ισχύος και της βίας των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας. Δηλαδή του Ιράν και της Ουκρανίας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, μετά την επίθεση εναντίον του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ, και η Ρωσία, μετά τις επιθέσεις στις περιοχές του Καυκάσου, έδειχναν να έχουν αντιληφθεί ότι αυτές οι περιπέτειες δεν έχουν ποτέ αίσιο τέλος. Ωστόσο, επρόκειτο για επιχειρήσεις περιορισμένου βεληνεκούς, χωρίς παγκόσμιο αντίκτυπο. Τώρα τα πράγματα είναι διαφορετικά. Η Ρωσία, εισβάλλοντας στην Ουκρανία, έχει ξεκινήσει έναν πόλεμο που διαρκεί ήδη τέσσερα ολόκληρα χρόνια χωρίς να διαγράφεται στον ορίζοντα το τέλος της σύγκρουσης, στην οποία εκ των πραγμάτων εμπλέκονται και οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Και η Αμερική ξεκίνησε μαζί με το Ισραήλ έναν πόλεμο βομβαρδίζοντας ανηλεώς το Ιράν, στον οποίο εκ των πραγμάτων εμπλέκονται όλες οι χώρες της Μέσης Ανατολής, χωρίς επίσης να διαγράφεται στον ορίζοντα ποιο θα είναι το τέλος αυτής της νέας περιπέτειας.

Προφανώς και είναι μεγάλες οι διαφορές μεταξύ των δύο χωρών που δέχονται επίθεση. Η Ουκρανία είναι μια χώρα, η οποία παρά τα μεγάλα εσωτερικά της προβλήματα, επεδίωκε να ενταχθεί στο ευρωπαϊκό οικονομικό και αμυντικό σύστημα. Το Ιράν, από την άλλη πλευρά, είναι ένα κράτος με θεοκρατικό καθεστώς που αποτελούσε παράγοντα ανωμαλίας στη Μέση Ανατολή, καθώς ενίσχυε και χρηματοδοτούσε τρομοκρατικές δυνάμεις τις περιοχής, μεταξύ αυτών τη Χεζμπολάχ, τη Χαμάς και τους Χούθι, και παράλληλα ετοιμαζόταν να καταστεί πυρηνική δύναμη και να αναπτύξει βαλλιστικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς.

Ποιο είναι όμως το αποτέλεσμα όλων αυτών των εξελίξεων; Η Ρωσία δεν μπορεί να πετύχει τους αντικειμενικούς στόχους που είχε θέσει όταν ξεκίνησε την επίθεση εναντίον της Ουκρανίας, να αποσπάσει δηλαδή ένα μεγάλο τμήμα της επικράτειάς της και, κυρίως, να φτάσει σε λίγες μέρες στο Κίεβο, να ανατρέψει τον Ζελένσκι και να διορίσει κυβέρνηση ανδρείκελων της επιλογής και της αρεσκείας της. Η Αμερική, από την άλλη πλευρά, βομβαρδίζοντας ανηλεώς το Ιράν δεν έχει επιτύχει -και ούτε πρόκειται- τους στόχους που έχει θέσει ο Ντόναλντ Τράμπ: να ανατρέψει το θεοκρατικό καθεστώς και να το υποκαταστήσει με κυβέρνηση ανδρείκελων τύπου Βενεζουέλας, να καταστρέψει το πυρηνικό πρόγραμμά του και να πλήξει καίρια τα εξοπλιστικά του προγράμματα. Οπως ο Πούτιν δίνει απέλπιδα μάχη στους λασπότοπους της Ουκρανίας, έτσι και ο Τραμπ, παγιδευμένος στα νερά του Περσικού Κόλπου, με τα Στενά του Ορμούζ κλειστά κατά τις επιθυμίες των Ιρανών, στέλνει διαδοχικά αυτοαναιρούμενα τελεσίγραφα στην Τεχεράνη προκειμένου να απεμπλακεί ευπρόσωπα από την περιπέτεια στην οποία απερισκέπτως και ανοήτως έμπλεξε. Ο Πούτιν έχει προκαλέσει με τις ενέργειές του ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πρόβλημα. Και ο Τραμπ οδηγεί την παγκόσμια οικονομία στη μεγαλύτερη ίσως ενεργειακή της κρίση σε συνθήκες μείζονος στασιμοπληθωρισμού που πλήττουν και τη χώρα του και τους ψηφοφόρους της, οι οποίοι ψήφισαν ως πρόεδρο ένα εμφανώς διαταραγμένο άτομο.

Οι ομοιότητες των καταστάσεων που προαναφέρονται αποτελούν ταυτόχρονα και ομοιότητες στις προσωπικότητες των πρωταγωνιστών τους, αλλά και των μεθόδων με τις οποίες ασκούν την εξουσία. Και οι δύο περιστοιχίζονται από ομάδες ανειδίκευτων, τυχάρπαστων αυλοκολάκων που χειροκροτούν ενθουσιωδώς ακόμη και τις εμφανώς λάθος αποφάσεις τους. Αυλοκολάκων που δεν έφεραν και εξακολουθούν να μη φέρνουν αντιρρήσεις όταν στο πεδίο των μαχών διαψεύδονται όλες οι προβλέψεις, οι πληροφορίες και τα σχέδια που εκ των υστέρων τούς ανακοίνωναν οι ηγέτες τους. Οσοι διατύπωναν αντιρρήσεις, στη μεν Αμερική έχαναν τις θέσεις τους, αντιμετώπιζαν ποινικές διώξεις, απειλές, ακόμη και οικονομικές κυρώσεις από τον Τραμπ, στη δε Ρωσία τα πράγματα ήταν πιο απλά: ο Πούτιν τους πέταγε από τα παράθυρα ή τους ανατίναζε την ώρα που έμπαιναν στα αυτοκίνητά τους. Ξεκίνησαν και οι δύο λάθος πολέμους προβλέποντας λανθασμένα τις δυνατότητες και τις δυνάμεις των αμυνομένων, τις ανθρώπινες απώλειες, αλλά και τους διεθνείς συσχετισμούς και τις διεθνείς αντιδράσεις. Και τώρα τα συγκλίνοντα καθεστώτα και οι συγκλίνουσες προσωπικότητες Τραμπ και Πούτιν προσπαθούν να διασώσουν ό,τι μπορεί ακόμη να διασωθεί, ψευδόμενοι και αντιμετωπίζοντας εκδικητικά όσους εντός και εκτός των χωρών τους τούς είχαν προειδοποιήσει για τα αποτελέσματα των εγκληματικών λαθών τους.