Γιώργος Μιχαηλίδης

Το 2005 στη χώρα γεννήθηκαν 107.545 παιδιά ενώ το 2025 οι γεννήσεις περιορίστηκαν στις 65.594. Αν μάλιστα συγκρίνουμε τη σημερινή εικόνα με το 2008, όταν είχαν καταγραφεί περισσότερες από 118.000 γεννήσεις, η πτώση πλησιάζει το 45%.

Το δημογραφικό δεν είναι πλέον μια μακρινή απειλή. Είναι μια πραγματικότητα που επηρεάζει την οικονομία, την αγορά εργασίας, το ασφαλιστικό, την περιφέρεια που ερημώνει και τελικά την ίδια τη βιωσιμότητα του Έθνους μας.

Τα τελευταία χρόνια έχουν θεσμοθετηθεί ορισμένα μέτρα: επίδομα γέννησης, ενισχυμένη προστασία της μητρότητας, φορολογικές ελαφρύνσεις για οικογένειες με παιδιά, προγράμματα φύλαξης και στήριξης της οικογένειας. Είναι χρήσιμα και αναγκαία. Είναι όμως προφανές ότι το μέγεθος του προβλήματος απαιτεί ακόμη μεγαλύτερη ένταση. Άλλωστε, καμία δημογραφική πολιτική δεν μπορεί να αποδώσει από τη μία χρονιά στην άλλη.

Η απόφαση ενός ζευγαριού να αποκτήσει παιδί δεν εξαρτάται μόνο από ένα επίδομα. Εξαρτάται από τη στέγη, την εργασία, το διαθέσιμο εισόδημα, τον χρόνο, την ασφάλεια και συνολικά από το αν η καθημερινότητα επιτρέπει τη δημιουργία οικογένειας. Κοινώς, δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά αφορά και την ίδια την ποιότητα ζωής.

Και εδώ η Αθήνα ως μεγαλούπολη αποτελεί μέρος της εξίσωσης.

Η πρωτεύουσα, η οποία φιλοξενεί σχεδόν τον μισό πληθυσμό της χώρας, είναι πλέον, πέρα από οριακά αφόρητη στην καθημερινότητά της και, μια ακριβή πόλη σε σχέση με τους ελληνικούς μισθούς.

Το κόστος κατοικίας απορροφά πολύ μεγάλο μέρος του εισοδήματος (ποσοστιαία μεγαλύτερο σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις), οι μετακινήσεις είναι για όλους μας ένα άγος και ένα μεγαλύτερο σπίτι για μια οικογένεια συχνά μοιάζει πολυτέλεια, πόσο μάλλον η απόκτηση αυτού...

Την ίδια ώρα, σε πολλές περιοχές της περιφέρειας η κατοικία παραμένει φθηνότερη, οι αποστάσεις μικρότερες και η καθημερινότητα μιας οικογένειας σαφώς ευκολότερη. Ας μην γελιόμαστε όμως, βασικός παράγοντας για να μετοικίσει ένας άνθρωπος στην περιφέρεια είναι η δουλειά.

Εν έτει 2026 υπάρχει μία πτυχή της εργασίας που δεν την είχαν καν φανταστεί οι προηγούμενες γενιές που εγκατέλειψαν την επαρχία: η τηλεργασία. Όποιος εργάζεται εξ αποστάσεως σε μια εταιρεία της Αθήνας μπορεί τεχνικά να κάνει ακριβώς την ίδια δουλειά από τη Δράμα, τις Σέρρες, την Καλαμάτα, τα Τρίκαλα ή τον Έβρο.

Εδώ υπάρχει μια ευκαιρία.

Η πολιτεία θα μπορούσε να θεσμοθετήσει ουσιαστικά φορολογικά ή ασφαλιστικά κίνητρα τόσο για τον εργαζόμενο όσο και για την εταιρεία, όταν μια θέση που μπορεί να ασκηθεί εξ αποστάσεως συνδέεται αποδεδειγμένα με μόνιμη εγκατάσταση στην περιφέρεια.

Προγράμματα δημογραφικής ενδυνάμωσης, όπως αυτό του Έβρου με την εφάπαξ ενίσχυση των 10.000 ευρώ είναι βοηθητικά, όμως το παράδειγμα των Φουρνών είναι χαρακτηριστικό. Το πρώτο πράγμα που έψαξαν όσοι ήθελαν να πάνε στο μικρό αυτό χωριό, είναι το τι δουλειά θα κάνουν.

Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, δεν είναι ρεαλιστικό να περιμένουμε από έναν άνθρωπο των υπηρεσιών, της τεχνολογίας, των πωλήσεων ή του marketing να εγκαταλείψει το επάγγελμά του για να μετακομίσει στην περιφέρεια και να ξεκινήσει από το μηδέν. Υπάρχουν πολλοί που θέλουν να κάνουν το πρώτο, αλλά όχι το δεύτερο.

Είναι πολύ πιο εύκολο να του πεις: κράτησε τη δουλειά σου, άλλαξε τον τόπο από τον οποίο την κάνεις.

Το όφελος δεν θα αφορά μόνο τον ίδιο. Ο μισθός που σήμερα καταναλώνεται στην Αθήνα θα διοχετεύεται στην τοπική κοινωνία: στη στέγη, στα καταστήματα, στις υπηρεσίες, στα σχολεία. Και με τον χρόνο ο εργαζόμενος αυτός μπορεί να δημιουργήσει εκεί νέες γνωριμίες, συνεργασίες, μια επιχείρηση ή ακόμη και μια νέα επαγγελματική διαδρομή.

Το δημογραφικό δεν θα λυθεί μόνο με επιδόματα γιατί δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά αφορά την ολότητα της καθημερινότητας ενός ανθρώπου.

Θα αρχίσει να αντιμετωπίζεται όταν η Πολιτεία δημιουργήσει συνθήκες στις οποίες περισσότεροι άνθρωποι θα πιστεύουν ότι μπορούν να ζήσουν καλύτερα, να μείνουν στην Ελλάδα και να δημιουργήσουν οικογένεια. Και η τηλεργασία μπορεί να γίνει ένα πολύ πιο ισχυρό εργαλείο προς αυτή την κατεύθυνση.