Παντελής Καψής

Η αντιπαράθεση έχει πάρει προ πολλού αμιγώς πολιτικά χαρακτηριστικά, λίγο πολύ ερήμην των πραγματικών ζητημάτων που έχουν τεθεί. Με την πόλωση στο πολιτικό μας σύστημα είναι βέβαιο πως κάποιοι θα ήθελαν να αποτύχει, να μην υπάρξει λύση και η αναστάτωση να συνεχιστεί. Φασαρία να γίνεται.

Για την πλειονότητα των πολιτών πάλι, ανεξάρτητα από πολιτική τοποθέτηση, το μείζον είναι να ανοίξουν οι δρόμοι. Να σταματήσει η ταλαιπωρία αλλά και να εξομαλυνθεί η κατάσταση στην οικονομία. Το κόστος για πολλούς τομείς της οικονομίας είναι πραγματικό κι αν συνεχιστούν οι αποκλεισμοί θα αρχίσει να φαίνεται και στην καθημερινότητα μας. Ίδωμεν.

Ότι και αν γίνει ωστόσο ένα πράγμα θα πρέπει να αποφύγουμε: να πιστέψουμε πως όλα αυτά που έγιναν είχαν την παραμικρή σχέση με την περίφημη αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου ή την προσπάθεια εκσυγχρονισμού της αγροτικής παραγωγής. Για την ακρίβεια στόχος είναι το αντίθετο, να μην αλλάξει τίποτα, να συνεχίσουμε να συντηρούμε με κάθε τρόπο τη σημερινή κατάσταση των πραγμάτων. Να μπορούν οι αγρότες με τις ίδιες ξεπερασμένες μεθόδους να εξασφαλίζουν ένα ικανοποιητικό εισόδημα έστω και αν σε μεγάλο βαθμό προέρχεται από επιδοτήσεις. Αν αναρωτιέστε σε ποιο βαθμό, τα νούμερα έχουν ενδιαφέρον. Τα χρήματα προς τον αγροτικό τομέα ξεπερνούν ίσως και το 25% της συνολικής αξίας της παραγωγής. Πράγμα που σημαίνει πως αν εξαιρέσουμε τις δραστηριότητες που δεν επιδοτούνται και υπολογίσουμε και τις έμμεσες επιδοτήσεις πχ για φτηνό ρεύμα ή πετρέλαιο, για ορισμένους αγρότες η βοήθεια μπορεί να φτάνει ή και να ξεπερνά το 50% του εισοδήματος τους.

Υπάρχουν σοβαροί λόγοι που συμβαίνει αυτό. Ας δούμε και πάλι κάποια νούμερα. Στην Ελλάδα, στη γεωργία, απασχολείται περίπου το 10% του συνόλου των εργαζομένων. Αυτό το ποσοστό είναι υπερδιπλάσιο του Ευρωπαϊκού μέσου όρου. Αν θέλαμε να πλησιάσουμε αυτό το ποσοστό τότε περίπου οι μισοί από όσους απασχολούνται σήμερα, πολλές δεκάδες χιλιάδες δηλαδή, θα έπρεπε να φύγουν από τη γεωργία και να βρουν αλλού απασχόληση, στην περιφέρεια ή στην Αθήνα. Εύκολο να το λες, δύσκολο στην πράξη.

Θεωρητικά γίνεται. Αν αναπτυσσόταν η βιομηχανία τροφίμων, αν εξάγαμε το λάδι τυποποιημένο αντί χύμα για παράδειγμα, πολλοί θα μπορούσαν να βρουν εκεί απασχόληση. Ακόμα και αυτή η απλή λύση ωστόσο είναι γεμάτη προβλήματα.

Πρόσφατα είχαν μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με βουλευτή αγροτικού νομού ο οποίος παράγει λάδι. Όλο σχεδόν φεύγει χύμα, μόλις το 7% τυποποιείται. Για να αλλάξει η κατάσταση, μου εξηγούσε, το πρώτο που θα χρειαζόταν είναι να βρουν πελάτες. Αυτό όμως σημαίνει (όχι αμελητέα) έξοδα για τη συμμετοχή σε εκθέσεις αλλά και για την πρόσληψη ειδικευμένου προσωπικού που θα κάνει το μάρκετινγκ. Ποιος θα τα βάλει και πώς θα συνεννοηθούν; Το αποτέλεσμα ήταν πώς όταν ήρθε μια τέτοια παραγγελία την έχασαν επειδή δεν μπόρεσαν να τα βρουν μεταξύ τους. Την πήραν οι Ισπανοί οι οποίοι μπορεί να αγοράζουν το λάδι από την Ελλάδα και να το εξάγουν σε πολυτελή συσκευασία.

Το χειρότερο είναι πως στον ίδιο νομό έχουν δίπλα τους ένα ζωντανό παράδειγμα για πώς τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά. Πριν από αρκετά χρόνια ήρθε ένας Γερμανός, κατάλαβε την αξία του λαδιού, έκλεισε συμφωνίες στην πατρίδα του και τώρα εξάγει ένα πανάκριβο υψηλής ποιότητας λάδι που έχει αποκτήσει εξαιρετικό όνομα.

Ένας Γερμανός ωστόσο δεν φέρνει την Άνοιξη. Δεν βρέθηκαν μιμητές. Ούτε ένας ντόπιος συνεταιρισμός αλλά ούτε και επιχειρηματίες. Κι όμως ο αγροτικός τομέας θα μπορούσε να φέρει χρήματα σε έναν επενδυτή. Ζωντανό παράδειγμα η ομάδα επιχειρηματιών οι οποίοι μαζί με τον πρώην αντιπρόεδρο του ΣΕΒ Σπύρο Θεοδωρόπουλο έχουν πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις δεκάδων εκατομμυρίων σε υδροπονικά θερμοκήπια και έχουν ανάλογα υψηλούς τζίρους.

Υδροπονικό θερμοκήπιο σε πολύ μικρότερη κλίμακα έκανε και ένας γνωστός μου. Ήταν ένα θαύμα τεχνολογίας, τα πάντα ελεγχόντουσαν από κομπιούτερ, θερμοκρασία, υγρασία, λιπάσματα, ακόμα και ανακύκλωση του νερού έκανε. Ο ίδιος χρεοκόπησε, έχασε και το σπίτι του επειδή υπολόγισε τον αναπτυξιακό νόμο όχι όμως και την γραφειοκρατία. Καθυστέρησε κάποια χρόνια η επιδότηση, έτρεχαν οι υποχρεώσεις στις τράπεζες, αναγκάστηκε τελικά να πουλήσει το θερμοκήπιο σε έναν επιχειρηματία ο οποίος τώρα είναι πολύ καλά ευχαριστώ.

Γιατί δεν κάνουν το ίδιο και οι αγρότες; Γιατί δεν γίνονται επιχειρηματίες; Κι αν αυτό είναι δύσκολο, που είναι, γιατί δεν οργανώνονται σε συνεταιρισμούς; Δεν το γνωρίζω. Κάποιοι σίγουρα το κάνουν απλώς δεν τους μαθαίνουμε. Άλλοι πάλι βολεύονται με όλα τα κιλά όλα τα λεφτά και με κατάρες στη Μερκοσούρ. Έχω την εντύπωση πάντως ότι και ορισμένοι άλλοι αριθμοί έχουν μια κάποια σχέση. Σύμφωνα με τους οποίους λιγότερο από το 1% των αγροτών έχει λάβει πλήρη αγροτική εκπαίδευση. Ο ανάλογος αριθμός στην Ολλανδία την οποία πολλοί επικαλούνται, είναι 62%. Όπερ έδει δείξαι θα έλεγε ο μαθηματικός μας.