Μηχανισμό τύπου ΝΑΤΟ σκέφτονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση για να απαντούν «επώδυνα» στις δολιοφθορές της Ρωσίας

Νέους συλλογικούς τρόπους αντίδρασης στις ρωσικές επιθετικές ενέργειες, οι οποίες για την ώρα κινούνται κάτω από το όριο μιας ένοπλης επιχείρησης, έχουν ξεκινήσει να συζητούν οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς αυξάνονται οι ανησυχίες ότι οι υφιστάμενοι μηχανισμοί δεν επαρκούν για να αποτρέψουν την «υβριδική στρατηγική» της Μόσχας.

Στους κύκλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπάρχει διχασμός ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης των επιχειρήσεων δολιοφθοράς, εμπρησμών και αποσταθεροποίησης που αποδίδονται στο Κρεμλίνο. Ωστόσο, ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις αρχίζουν σιγά - σιγά να αναζητούν κοινές διαδικασίες για την επιβολή κυρώσεων και την απάντηση σε επιθέσεις, οι οποίες δεν έχουν φτάσει ακόμα στο επίπεδο που θα ενεργοποιούσε το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ για τη συλλογική άμυνα.

«Αν αντιμετωπίζουμε υβριδικό πόλεμο, πρέπει να έχουμε υβριδική άμυνα», δήλωσε στους Financial Times ο επίτροπος Άμυνας της ΕΕ, Άντριους Κουμπίλιους. «Αυτό είναι απολύτως ξεκάθαρο. Πρέπει να εξετάσουμε ποια μέσα πρέπει να ορίσουμε και να είμαστε έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε».

Νέο ευρωπαϊκό πρωτόκολλο ασφαλείας

Οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ αναμένεται να συζητήσουν στις Βρυξέλλες πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία ενός νέου Πρωτοκόλλου Έκτακτης Ασφάλειας, το οποίο θα μπορεί να ενεργοποιείται όταν μια χώρα δέχεται τέτοιου είδους επιθέσεις, με στόχο τον καλύτερο συντονισμό της ευρωπαϊκής αντίδρασης.

Ο μηχανισμός θα θυμίζει τις διαδικασίες που προβλέπει το άρθρο 4 του ΝΑΤΟ, το οποίο ενεργοποιείται όταν ένα κράτος-μέλος θεωρεί ότι «απειλείται η ασφάλειά του». Το άρθρο 4 έχει χρησιμοποιηθεί εννέα φορές στην ιστορία της Συμμαχίας, μεταξύ άλλων δύο φορές την περασμένη χρονιά.

Ωστόσο, αρκετοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκφράζουν αβεβαιότητα για το τι ακριβώς θα προσφέρει το νέο πρωτόκολλο, ενώ εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι σε έναν μηχανισμό που θα μπορούσε να ανταγωνιστεί τις διαδικασίες του ΝΑΤΟ και να δημιουργήσει παράλληλους δρόμους λήψης αποφάσεων.

«Δεν είμαι βέβαιος ότι κάποιος πιστεύει πως ο τρόπος για να αντιμετωπίσουμε τους Ρώσους είναι να κάνουμε περισσότερες συσκέψεις», δήλωσε χαρακτηριστικά Ευρωπαίος διπλωμάτης.

Παρά τις επιφυλάξεις, η πλειονότητα των χωρών τάσσεται υπέρ της επανεξέτασης του τρόπου με τον οποίο συντονίζεται η συλλογική απάντηση στις ρωσικές ενέργειες αποσταθεροποίησης.

Κυβερνοεπιθέσεις, drones και δολιοφθορές

Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν κατηγορήσει τη Μόσχα για σειρά επιθέσεων, όπως κυβερνοεπιθέσεις, την απόπειρα ένοπλης επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε, την ανατίναξη σιδηροδρομικής γραμμής στην Πολωνία, αλλά και εμπρησμούς σε αποθήκες και εργοστάσια.

Οι ενέργειες αυτές έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, χωρίς όμως να έχουν οδηγήσει μέχρι σήμερα σε μια σαφή κοινή ευρωπαϊκή απάντηση. «Με πολύ απλά λόγια, αν αντιμετωπίζουμε επώδυνες υβριδικές απειλές ή ενέργειες, η απάντησή μας θα πρέπει να είναι αντίστοιχα επώδυνη», δήλωσε ο Κουμπίλιους στους Financial Times. «Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα είναι ίδιας μορφής, αλλά ο πόνος πρέπει να βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο». «Η Ρωσία πρέπει να γνωρίζει ότι θα υπάρξουν απαντήσεις και ότι αυτές μπορεί να είναι επώδυνες», πρόσθεσε.

Η αντίδραση ΝΑΤΟ και οι νέες ανησυχίες

Για να ανταποκριθεί στις δολιοφθορές και τις άλλες επιθέσεις που χαρακτηρίζονται ευρύτερα ως «υβριδικές», το ΝΑΤΟ έχει ήδη προχωρήσει σε στρατιωτικές αποστολές περιπολίας, όπως η Baltic Sentry, μετά τις ζημιές σε υποθαλάσσια καλώδια το 2023 και το 2024, αλλά και η Eastern Sentry, που ξεκίνησε μετά την εισβολή drone στον εναέριο χώρο της Πολωνίας την περσινή χρονιά.

Παράλληλα, ευρωπαϊκές χώρες έχουν προχωρήσει σε κοινές επιχειρήσεις σε επίπεδο αστυνόμευσης και υπηρεσιών πληροφοριών για τον εντοπισμό υπόπτων σε υποθέσεις δολιοφθοράς.

Η κλιμάκωση της ρωσικής εκστρατείας εναντίον κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, με τη χρήση εκρηκτικών, εμπρησμών και άλλων δυνητικά θανατηφόρων μεθόδων, έχει οδηγήσει ορισμένους αξιωματούχους να ζητούν να σταματήσει η χρήση του όρου «υβριδικές επιθέσεις» για τέτοιες ενέργειες.

Η υπηρεσία πληροφοριών της Δανίας προειδοποίησε αυτή την εβδομάδα ότι η Ρωσία θα μπορούσε - έστω και μειωμένες πιθανότητες - να πραγματοποιήσει περιορισμένη στρατιωτική επίθεση εναντίον χώρας του ΝΑΤΟ τους επόμενους μήνες.

Φον ντερ Λάιεν: «Η Ευρώπη πρέπει να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα»

Παρουσιάζοντας την πρότασή της για το νέο πρωτόκολλο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προειδοποίησε ότι η ρωσική εκστρατεία «με κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές, εμπρησμούς και εισβολές drones εντείνεται καθημερινά». «Καθώς αυξάνεται το επίπεδο της απειλής, πρέπει να αυξάνεται και η ετοιμότητα της Ευρώπης», ανέφερε.

Η πρόεδρος της Κομισιόν τόνισε ότι «το δόγμα μας, οι θεσμοί μας και οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων δεν έχουν προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα» και έθεσε το ερώτημα εάν εξακολουθούν να είναι κατάλληλα για την αντιμετώπιση των σημερινών προκλήσεων.

Σε αυτό το πλαίσιο, πρότεινε τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού «οδηγού αντιμετώπισης υβριδικών απειλών», ώστε η Ευρώπη να μπορεί να αντιδρά συλλογικά σε περιστατικά «που βρίσκονται κάτω από το επίπεδο της ένοπλης επίθεσης, αλλά απειλούν ξεκάθαρα την εθνική μας ασφάλεια». Όπως ανέφερε, ο μηχανισμός αυτός θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς το άρθρο 4 του ΝΑΤΟ.

Ρούτε: «Η Ρωσία γνωρίζει ότι έχουμε επιλογές»

Από την πλευρά του ΝΑΤΟ, αξιωματούχος της Συμμαχίας δήλωσε ότι «η ΕΕ είναι η αρμόδια να σχολιάσει τις συζητήσεις της ΕΕ», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η συνεργασία ΝΑΤΟ-Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι «σημαντικότερη από ποτέ».

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε δήλωσε ότι η Συμμαχία είναι προετοιμασμένη για τη ρωσική υβριδική στρατηγική.

«Το ΝΑΤΟ είναι έτοιμο. Σχεδιάζουμε να είμαστε έτοιμοι. Έχουμε όλες τις επιλογές αντίδρασης», είπε και πρόσθεσε: «Το μόνο πρόβλημα είναι ότι δεν είναι πάντα δημόσιες, οπότε δεν μπορούμε πάντα να μιλάμε γι’ αυτές. Δεν είναι πάντα συμμετρικές. Δεν είναι πάντα μια απάντηση τύπου “χτύπημα με χτύπημα”. Αλλά μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι οι Ρώσοι γνωρίζουν».