O Ερντογάν στις ΗΠΑ πήρε... αγάπη, αλλά F-35 γιοκ

Χαμηλές πτήσεις και ηπιότεροι τόνοι κυριάρχησαν στη φετινή παρουσία του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, που δεν θύμιζε σε τίποτα τον αέρα αυτοπεποίθησης που ενέπνεε η Αγκυρα τα προηγούμενα χρόνια.

Μπορεί ο Τούρκος πρόεδρος να εισέπραξε για άλλη μία φορά την επίθεση φιλίας του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο ο υπουργός Εξωτερικών της γειτονικής χώρας παραδέχτηκε -για πρώτη φορά δημόσια- ότι τα F-35 αργούν για την Αγκυρα, η οποία κινδυνεύει τώρα να ξεμείνει και από... ανταλλακτικά.

Τριπλή ψυχρολουσία

Σε μια προσφιλή του τακτική, ο πρόεδρος των ΗΠΑ έσπευσε να εκφράσει ηχηρά την αμέριστη φιλία του προς τον ισχυρό άνδρα της Τουρκίας, αλλά το κρεσέντο φιλοφρονήσεων άφησε για τρίτη συνεχόμενη φορά τον Ταγίπ Ερντογάν χωρίς... παραδοτέα.

«Ο φίλος μου από την Τουρκία είναι σκληρό καρύδι. Μην μπλέκετε μαζί του, είναι σκληρός. Είναι ένας φανταστικός τύπος», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρόεδρος, στο περιθώριο της συνάντησής του με τους ηγέτες της Μέσης Ανατολής, εξυμνώντας τον ηγέτη της Τουρκίας.

Ωστόσο, ούτε η επίσκεψη του Ταγίπ Ερντογάν στην Ουάσινγκτον ούτε η διοργάνωση της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα τον περασμένο Ιούλιο κατάφεραν να ξεπαγώσουν την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, από το οποίο είχε αποβληθεί στη διάρκεια της πρώτης θητείας του προέδρου Τραμπ.

Στον αντίποδα, για πρώτη φορά τους τελευταίους μήνες, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, παραδέχτηκε δημόσια πως ο δρόμος της επιστροφής στο πρόγραμμα των F-35 είναι μακρύς και στρωμένος με αγκάθια για τη γειτονική χώρα.

Με εμφανή τη δυσκολία, «παίρνει λίγο περισσότερο χρόνο απ’ ό,τι περιμέναμε», εξήγησε από πλευράς του ο κ. Φιντάν, την ώρα που κάθε πρόοδος στο ζήτημα για τη γειτονική χώρα προσκρούει στο αμερικανικό Κογκρέσο.

Με το Ισραήλ και την Ελλάδα να αποτελούν ιδρυτικές «εθνοτικές ομάδες», δηλαδή μεταναστευτικούς πληθυσμούς που οικοδόμησαν το σύγχρονο αμερικανικό κράτος, το ενδεχόμενο να περάσει τόσο από τη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και από τη Γερουσία των ΗΠΑ οποιαδήποτε νομοθετική πρωτοβουλία για ξεπάγωμα του αιτήματος της Αγκυρας πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου φαντάζει μάλλον ουτοπία, καθώς οι σθεναρές αντιστάσεις μεταξύ των Αμερικανών νομοθετών είναι κάτι περισσότερο από διακομματικές.

Υπό αυτή την έννοια, ο Ερντογάν επιχείρησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις στη διαδρομή της επιστροφής του από τη Νέα Υόρκη στην Αγκυρα, λέγοντας πως o πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ «εξέφρασε θετική προθυμία όσον αφορά την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35», για να καταλήξει πως «αναμένουμε ότι αυτή η προθυμία θα μεταφραστεί τώρα σε συγκεκριμένα βήματα».

Μπροστά σε ένα πιθανό αδιέξοδο, «συνεχίζουμε τις συζητήσεις μας επί του θέματος. Είμαι βέβαιος ότι θα επιτύχουμε αποτελέσματα», κατέληξε ο πρόεδρος Ερντογάν, με την Τουρκία να αντιμετωπίζει φαινόμενα περιφερειακής απομόνωσης στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.

Τόσο το θερμό κλίμα στη συνάντηση του Ελληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ισραηλινό ομόλογό του Μπέντζαμιν Νετανιάχου όσο και τα όσα δήλωσε ο τελευταίος από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης, χαρακτηρίζοντας τον Τούρκο πρόεδρο «τύραννο», δεν πέρασαν απαρατήρητα ούτε από τη διεθνή κοινότητα ούτε από την τουρκική αντιπροσωπεία.

Υπεραμυνόμενος των ελληνικών και κυπριακών συμφερόντων, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ εγκάλεσε την Τουρκία ότι απειλεί την Ελλάδα και κατέχει παράνομα το βόρειο τμήμα της Κύπρου, στον απόηχο και της περαιτέρω εμβάθυνσης των ελληνοϊσραηλινών σχέσεων, με φόντο την «Ασπίδα του Αχιλλέα».

Απότομη πτώση

Η πιθανότητα, άλλωστε, η Τουρκία να απομονωθεί σε μια μείζονα περιοχή για τα εθνικά της συμφέροντα, σε μια κομβική στιγμή για τη σχέση της και με τη Συρία, μάλλον έχει ωθήσει σε αναδίπλωση την επικοινωνιακή τακτική του Τούρκου προέδρου, ο οποίος έσπευσε να δηλώσει από τον «Οίκο της Τουρκίας» στη Νέα Υόρκη πως «η Τουρκία δεν είναι εχθρός της Ελλάδας, είναι γείτονάς της και σύμμαχός της κάτω από την ομπρέλα του ΝΑΤΟ». Κίνηση η οποία δεν εδράζεται μόνο στα υψηλά επίπεδα συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, αλλά και στην επαναβεβαίωση των σχέσεων Αθήνας - Καΐρου.

Αν και για την Τουρκία ο γεωπολιτικός προσεταιρισμός της Αιγύπτου δεν έπαψε ποτέ να αποτελεί διακαή πόθο, η αναβάθμιση των ελληνοαιγυπτιακών σχέσεων με την ανάπτυξη κοινής «δύναμης κρούσης» μεταξύ Αθήνας, Λευκωσίας και Καΐρου, στο πλαίσιο της Τριμερούς Συνάντησης Αμυνας, παρουσία του Νίκου Δένδια στα μέσα της εβδομάδας, ήρθε να προσθέσει άλλον έναν πονοκέφαλο στη στρατιωτική ηγεσία της Αγκυρας.

Ιδίως όταν συμφωνήθηκε «η σημασία της ενίσχυσης των πλαισίων στρατιωτικής και αμυντικής συνεργασίας για τη στήριξη της συλλογικής ικανότητας ταχείας και ενιαίας αντίδρασης σε τυχόν μελλοντικές εξελίξεις που αφορούν πηγές απειλών κάθε είδους κατά των τριών χωρών», όπως επισημαίνεται και στην κοινή δήλωση, δημιουργώντας νέα δεδομένα ως προς τα επίπεδα αλληλεπίδρασης μεταξύ των τριών χωρών, ακόμη και απέναντι σε γειτονικές χώρες.

Την ίδια στιγμή, πάντως, που η Τουρκία παραμένει έκπτωτη από το πρόγραμμα των F-35, προβλήματα αντιμετωπίζει και ως προς την αναβάθμιση των μαχητικών της αεροσκαφών F-16, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις ελληνικές επιχειρήσεις αναχαίτισης παραβιάσεων πάνω από τον Αιγαίο.

Υπό αυτό το πρίσμα, στρατιωτικές πηγές εκτιμούν ότι αν η Αγκυρα δεν ξεπαγώσει σύντομα το πρόγραμμα αναβάθμισης των μαχητικών της αεροσκαφών, δεν αποκλείεται στο εγγύς μέλλον να αντιμετωπίσει σοβαρό πρόβλημα με τα ανταλλακτικά, ιδίως όταν παραδόθηκε στον ελληνικό στόλο της Πολεμικής Αεροπορίας τον περασμένο μήνα -από την ΕΑΒ και τη Lockheed Martin- το 60ό αεροσκάφος F-16 που αναβαθμίστηκε σε Viper (F-16V).

Στο πλαίσιο αυτό, δεν είναι λίγοι οι αναλυτές που εκτιμούν πως η φετινή Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ διαφύλαξε, εκ των πραγμάτων, την ελληνική υπεροπλία από αέρος, αφού καμία σημαντική μεταβολή δεν έχει σημειωθεί για την τουρκική πλευρά, η οποία προβάλλει τώρα τον ρόλο της ως καταλυτικό στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.

«Μια Ευρώπη που αποκλείει την Τουρκία από την αρχιτεκτονική ασφαλείας της δεν μπορεί, επιτρέψτε μου να το πω ξεκάθαρα, να γίνει ισχυρότερη ή ασφαλέστερη», δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος Ερντογάν.

Αντίδοτο στη Μέκκα

Επικεντρώνοντας τις προσπάθειες αύξησης της επιρροής της στη Μέση Ανατολή, η Αγκυρα προσβλέπει τώρα στην υλοποίηση της Συμφωνίας της Μέκκας, εγκαλώντας από πλευράς της το Ισραήλ για διεθνή απομόνωση, εμφανώς αμήχανη για τις εξελίξεις στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.

Σε μια προσπάθεια εξισορρόπησης, ο Τούρκος ΥΠΕΞ συναντήθηκε, μάλιστα, με τους Σαουδάραβες και Πακιστανούς ομολόγους του, στο περιθώριο της 81ης Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, με τις διαπραγματεύσεις να έχουν φτάσει, κατά την τουρκική πλευρά, στο τελευταίο στάδιο, σύμφωνα με την «Daily Sabah», με ζητούμενο ένα πλαίσιο συλλογικής άμυνας στην ευρύτερη περιοχή, αντίστοιχο των συνεργασιών μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Αιγύπτου και Ισραήλ.

Φωτογραφία: Getty images / Ideal image