Μακρόν στον ΟΗΕ: Από το Ορμούζ και την Ουκρανία έως τη Γάζα - Η τελευταία μάχη για έναν κόσμο που δεν θα κυβερνάται μόνο από την ισχύ

Ο Εμανουέλ Μακρόν ανέβηκε για τελευταία φορά ως Πρόεδρος της Γαλλίας στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών όχι για να παρουσιάσει ένα ακόμη μεγάλο γαλλικό δόγμα, αλλά για να επιχειρήσει κάτι δυσκολότερο: να αποδείξει ότι σε έναν κόσμο πολέμων, ενεργειακών αποκλεισμών και επιστροφής της ωμής ισχύος, η πολυμερής διπλωματία μπορεί ακόμη να παράξει αποτέλεσμα.

Αυτό ήταν άλλωστε και το πλαίσιο που είχε θέσει το Ελιζέ πριν από την ομιλία. «Ο καιρός των μεγάλων δομικών ομιλιών έχει περάσει», ανέφεραν Γάλλοι αξιωματούχοι, προαναγγέλλοντας μια παρέμβαση προσανατολισμένη όχι στη θεωρία αλλά σε συγκεκριμένες κινήσεις. Η ίδια η γαλλική προεδρία παραδέχεται ότι ο ΟΗΕ «δεν βρίσκεται σε καλή κατάσταση», με το Συμβούλιο Ασφαλείας συχνά μπλοκαρισμένο από τις αντιπαραθέσεις ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις. Παρ’ όλα αυτά, ο Μακρόν εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τον ΟΗΕ ως ένα από τα λίγα πλαίσια μέσα στα οποία μια διεθνής συμφωνία μπορεί να αποκτήσει πραγματική πολιτική και νομική βαρύτητα.

Αυτή ακριβώς η αντίφαση διαπέρασε την παρουσία του στη Νέα Υόρκη: ένας ΟΗΕ εμφανώς αποδυναμωμένος, αλλά ταυτόχρονα ένας κόσμος που χρειάζεται περισσότερο από ποτέ μηχανισμούς συνεννόησης.

EN DIRECT | Discours du Président @EmmanuelMacron à l’Assemblée générale des Nations unies. https://t.co/2UpP99DFUy

— Élysée (@Elysee) September 22, 2026

Ορμούζ: Η πρώτη δοκιμή για τον «αποτελεσματικό πολυμερισμό»

Το πιο συγκεκριμένο παράδειγμα της γαλλικής προσέγγισης βρίσκεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τη Νέα Υόρκη, στα Στενά του Ορμούζ.

Η Γαλλία επεξεργάζεται μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες μια νέα πρωτοβουλία στο Συμβούλιο Ασφαλείας με στόχο την εξασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και την επαναφορά μεγαλύτερου αριθμού δεξαμενόπλοιων και εμπορικών πλοίων στη στρατηγική θαλάσσια δίοδο. Το Παρίσι επιχειρεί ουσιαστικά να αποσυνδέσει το Ορμούζ από τη συνολική και πολύ δυσκολότερη διαπραγμάτευση με την Τεχεράνη για το πυρηνικό πρόγραμμα και τον πόλεμο στην περιοχή.

Ο Μακρόν είχε ήδη ξεκαθαρίσει μετά τη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ ότι αυτό που επιδιώκει είναι «αποτελέσματα». Η γαλλική λογική είναι πρακτική: ακόμη και αν μια συνολική συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν παραμένει μακριά, μπορεί να δημιουργηθεί ένας περιορισμένος μηχανισμός που θα επιτρέψει μεγαλύτερη ροή πετρελαίου και εμπορευμάτων.

Δεν πρόκειται απλώς για ζήτημα ναυτικής ασφάλειας. Η κρίση στο Ορμούζ έχει μεταφερθεί πλέον απευθείας στις διεθνείς αγορές ενέργειας και στις τιμές που πληρώνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Για τον Μακρόν, η γεωπολιτική του Περσικού Κόλπου έχει γίνει ταυτόχρονα ζήτημα ευρωπαϊκής οικονομικής σταθερότητας.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η γαλλική προθυμία να συμβάλει στην προστασία κρίσιμων ενεργειακών εγκαταστάσεων της Σαουδικής Αραβίας, μεταξύ αυτών των υποδομών στο Γιανμπού και του διαδρόμου East–West. Το Παρίσι επιμένει ότι οποιαδήποτε συμμετοχή θα είναι αμυντική και δεν θα σημαίνει εμπλοκή της Γαλλίας στον πόλεμο με τους Χούθι. Ουκρανία: Αντιαεροπορική άμυνα και μια δύσκολη εξίσωση για την ενέργεια

Στην Ουκρανία η γαλλική γραμμή παραμένει σαφής ως προς τη ρωσική επιθετικότητα και την ανάγκη συνέχισης της στρατιωτικής υποστήριξης του Κιέβου, αλλά αποκτά πλέον μια επιπλέον διάσταση: την προστασία των ενεργειακών υποδομών και τον περιορισμό μιας κλιμάκωσης που επηρεάζει ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία.

Μετά τις συνομιλίες του στη Νέα Υόρκη, ο Μακρόν ανακοίνωσε πρόσθετη γαλλική βοήθεια στην ουκρανική αντιαεροπορική άμυνα, με αναχαιτιστικά και νέα συστήματα που θα βοηθήσουν το Κίεβο να αντιμετωπίσει τον χειμώνα. Η στόχευση των ουκρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων από τη Ρωσία δημιουργεί τον κίνδυνο εκατομμύρια άνθρωποι να βρεθούν χωρίς επαρκή ηλεκτροδότηση και θέρμανση τους επόμενους μήνες.

Παράλληλα, ο Γάλλος πρόεδρος έφερε στο τραπέζι την ιδέα ενός μορατόριουμ στα πλήγματα κατά ενεργειακών υποδομών. Η πρόταση είναι πολιτικά λεπτή, καθώς δεν αφορά μόνο τις ρωσικές επιθέσεις κατά της Ουκρανίας αλλά δυνητικά και τις ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικές εγκαταστάσεις πετρελαίου και καυσίμων.

Το Παρίσι επιχειρεί έτσι να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο στόχους που δεν είναι πάντοτε εύκολο να συνυπάρξουν: να ενισχύσει την ικανότητα της Ουκρανίας να αμύνεται και, ταυτόχρονα, να περιορίσει έναν ενεργειακό πόλεμο που έχει αρχίσει να επηρεάζει τις παγκόσμιες τιμές. Ο Μακρόν έχει δηλώσει ότι προτεραιότητα αποτελεί η προστασία του ουκρανικού ενεργειακού συστήματος και των αμάχων, ενώ επιδιώκει να δημιουργηθεί χώρος για ουσιαστική διαπραγμάτευση για τους όρους μιας ειρήνης.

Η Γάζα έναν χρόνο μετά την αναγνώριση της Παλαιστίνης

Για τον Μακρόν η φετινή Γενική Συνέλευση είχε και έναν αναπόφευκτο συμβολισμό. Ακριβώς έναν χρόνο πριν, στις 22 Σεπτεμβρίου 2025, η Γαλλία αναγνώρισε επισήμως το κράτος της Παλαιστίνης, στο πλαίσιο μιας διεθνούς πρωτοβουλίας υπέρ της λύσης των δύο κρατών.

Έναν χρόνο αργότερα, η πραγματικότητα στο έδαφος απέχει σημαντικά από εκείνη που το Παρίσι επιδίωκε να διαμορφώσει. Δεν έχει δημιουργηθεί σταθερή πολιτική διαδικασία για τη Γάζα, η ανοικοδόμηση παραμένει προβληματική και η κατάσταση στη Δυτική Όχθη έχει επιβαρυνθεί. Το ίδιο το Ελιζέ αναγνωρίζει ότι η Γαλλία και οι εταίροι της βρίσκονται αντιμέτωποι με πολύ ταχύτερες εξελίξεις από εκείνες που είχαν υπολογίσει πριν από έναν χρόνο.

Η γαλλική θέση παραμένει ότι δεν υπάρχει βιώσιμη μακροπρόθεσμη λύση χωρίς πολιτικό ορίζοντα για δύο κράτη. Όμως η φετινή παρουσία Μακρόν στον ΟΗΕ υπογραμμίζει και τα όρια που έχει η ευρωπαϊκή διπλωματία όταν οι αποφάσεις στο πεδίο λαμβάνονται από δυνάμεις που δεν συμμερίζονται την ίδια στρατηγική.

Η αναγνώριση της Παλαιστίνης είχε ισχυρή συμβολική και διπλωματική αξία. Δεν άλλαξε, ωστόσο, από μόνη της τη στρατιωτική και πολιτική πραγματικότητα στη Γάζα και στη Δυτική Όχθη – κάτι που επισημαίνεται πλέον ανοιχτά και στη γαλλική δημόσια συζήτηση. Ένας ΟΗΕ που αμφισβητείται από τους ίδιους τους ισχυρούς του Πίσω από την Ουκρανία, το Ορμούζ και τη Μέση Ανατολή βρίσκεται ίσως το βαθύτερο ζήτημα της τελευταίας παρουσίας Μακρόν στη Γενική Συνέλευση: τι μπορεί πραγματικά να κάνει σήμερα ο ΟΗΕ.

Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει με ολοένα μεγαλύτερη δυσπιστία μεγάλο μέρος του συστήματος διεθνούς διακυβέρνησης. Η Ρωσία και η Κίνα χρησιμοποιούν τη θέση τους στο Συμβούλιο Ασφαλείας για να αποτρέψουν αποφάσεις που θεωρούν αντίθετες στα συμφέροντά τους. Η Ευρώπη, από την άλλη πλευρά, παραμένει ισχυρή οικονομικά και θεσμικά, αλλά δεν διαθέτει σε όλες τις κρίσεις τα εργαλεία για να επιβάλει τις επιλογές της. Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, ο Μακρόν επιχειρεί εδώ και χρόνια να προωθήσει αυτό που το Παρίσι ονομάζει «αποτελεσματικό πολυμερισμό»: μικρότερες συμμαχίες κρατών που συμφωνούν σε συγκεκριμένο στόχο και στη συνέχεια χρησιμοποιούν τους διεθνείς θεσμούς για να τον μετατρέψουν σε κανόνα ή σε κοινή δράση.

Το Ορμούζ είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό τεστ αυτής της προσέγγισης. Εάν Γαλλία και ΗΠΑ καταφέρουν να δημιουργήσουν μια ευρύτερη συμφωνία για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, το Συμβούλιο Ασφαλείας θα αποκτήσει έναν ρόλο σε μια κρίση από την οποία μέχρι σήμερα παραμένει σε μεγάλο βαθμό παραγκωνισμένο. Εάν όχι, θα επιβεβαιωθεί για ακόμη μία φορά ότι οι σημαντικότερες αποφάσεις λαμβάνονται πλέον έξω από την αίθουσα του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Από την τεχνητή νοημοσύνη στην ενεργειακή ανεξαρτησία

Ο Μακρόν διεύρυνε παράλληλα τη συζήτηση πέρα από τους πολέμους. Η τεχνητή νοημοσύνη, η προστασία των παιδιών στο Διαδίκτυο, η μεταρρύθμιση της αναπτυξιακής βοήθειας και κυρίως η ενεργειακή ανεξαρτησία αποτελούν τμήματα της ίδιας γαλλικής ανάγνωσης για τον κόσμο που διαμορφώνεται.

Το Παρίσι θεωρεί ότι η κρίση στο Ορμούζ και οι επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία αποδεικνύουν πως η ενεργειακή εξάρτηση δεν αποτελεί πλέον μόνο οικονομικό πρόβλημα αλλά ζήτημα στρατηγικής κυριαρχίας. Γι’ αυτό και συνδέει τη σημερινή κρίση με την επιτάχυνση της ηλεκτροδότησης, της διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας και της απανθρακοποίησης.

Το ίδιο σκεπτικό μεταφέρεται και στην τεχνολογία: η Γαλλία επιδιώκει διεθνείς κανόνες για την τεχνητή νοημοσύνη σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην τεχνολογική πρωτοκαθεδρία και εμφανίζονται περισσότερο επιφυλακτικές απέναντι σε ένα παγκόσμιο ρυθμιστικό πλαίσιο.

Η τελευταία Νέα Υόρκη του Μακρόν δεν ήταν απολογισμός

Ο Μακρόν βρίσκεται πλέον στους τελευταίους μήνες της δεύτερης και τελευταίας διαδοχικής προεδρικής θητείας του. Οι επόμενες προεδρικές εκλογές διεξάγονται την άνοιξη του 2027 και, βάσει του γαλλικού Συντάγματος, δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη συνεχόμενη θητεία. Το Ελιζέ επέμεινε πριν από τη Γενική Συνέλευση ότι η παρουσία του στη Νέα Υόρκη δεν επρόκειτο να αποτελέσει απολογισμό της δεκαετίας του στην εξωτερική πολιτική.

Η τελευταία παρουσία του ως Προέδρου της Γαλλίας στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης, όμως, συμπυκνώνει σε μεγάλο βαθμό την αντίληψη που επιχείρησε να προωθήσει όλα αυτά τα χρόνια: ισχυρότερη Ευρώπη, διατήρηση της διατλαντικής σχέσης χωρίς απόλυτη εξάρτηση από την Ουάσιγκτον, στρατηγική αυτονομία και ένας πολυμερής κόσμος στον οποίο οι μεγάλες δυνάμεις δεν θα μπορούν να επιβάλλουν μόνες τους τους κανόνες.

Το 2026 είναι πολύ διαφορετικό από το 2017, όταν ο Μακρόν εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη Γενική Συνέλευση. Οι πόλεμοι έχουν επιστρέψει στην πρώτη γραμμή, η ενέργεια χρησιμοποιείται ξανά ως στρατηγικό όπλο και οι διεθνείς θεσμοί δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να ακολουθήσουν τις εξελίξεις.

Γι’ αυτό και η τελευταία ομιλία του Εμανουέλ Μακρόν στον ΟΗΕ ως Πρόεδρος της Γαλλίας δεν είχε ως βασικό ζητούμενο μια μεγάλη φράση που θα μείνει στην ιστορία. Το ερώτημα που έθεσε ήταν πολύ πιο πρακτικό: εάν το διεθνές σύστημα μπορεί ακόμη να μετατρέψει τη διπλωματία σε αποτέλεσμα – στο Ορμούζ, στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και στις κρίσεις που ήδη διαμορφώνουν την επόμενη ημέρα.