Μπερνάρντο Προβεντσάνο: Η ιστορία του τελευταίου νονού από το Κορλεόνε και η ματωμένη διαδρομή που τον έφερε στην κορυφή της μαφίας
Η ιστορία του πανίσχυρου αρχηγού της Σικελικής Μαφίας με το προσωνύμιο «φάντασμα του Κορλεόνε» που κρυβόταν για 43 χρόνια - Πέθανε δέκα χρόνια πριν χτυπημένος από καρκίνο, άνοια και Πάρκινσον
Στις 14 Ιουλίου 2016, νωρίς το πρωί έξω από ένα σπίτι στο χωριό του Κορλεόνε, κάποιοι άνθρωποι περίμεναν να μπουν μέσα για να υποβάλλουν τα συλλυπητήριά τους στην οικογένεια του Μπερνάρντο Προβεντσάνο.
Το προηγούμενο βράδυ αυτός που αποκαλούσαν «φάντασμα του Κορλεόνε» και «αόρατος νονός», ο κάποτε πιο ισχυρός αρχηγός της Σικελικής Μαφίας είχε φύγει από την ζωή.
Έφυγε χωρίς να θυμάται πλέον ποιος είναι ή τι είχε κάνει λόγω της άνοιας που τον είχε χτυπήσει, ενώ τα τελευταία χρόνια της ζωής του υπέφερε από καρκίνο και την νόσο του Πάρκινσον.
Στα 83 του και παρότι ήταν πλέον μια σκιά του παλιού του εαυτού-δεν μιλούσε, δεν είχε πνευματική διαύγεια και δεν μπορούσε ουσιαστικά να κινηθεί-ο Μπερνάρντο Προβεντσάνο «έσβησε» στην πτέρυγα υψίστης ασφαλείας του νοσοκομείου Σαν Πάολο στο Μιλάνο.
Η σύλληψη του Προβεντσάνο που κρυβόταν επί τέσσερις δεκαετίες.
Μέχρι την στιγμή που σταμάτησε να αναπνέει, ήταν συνεχώς φρουρούμενος από καραμπινιέρους, δείγμα κι αυτό της υπερβάλλουσας προσοχής που έδινε το κράτος στον ετοιμοθάνατο και ανήμπορο πλέον capo di tutti capi.
Για την Ιταλική δικαιοσύνη αλλά πολύ περισσότερο για τον απλό κόσμο στις γειτονιές του Παλέρμο και της Κατάνια, ο Προβεντσάνο δεν ήταν μόνο ο αρχηγός των αρχηγών στην ιεραρχία της Σικελικής Μαφίας.
Κλείσιμο
Ήταν αυτός που μαζί με τον Τότο Ρίϊνα και κάποιους άλλους με καταγωγή από το Κορλεόνε εξολόθρευσαν τις αντίπαλες φατρίες της Μαφίας και αιματοκύλισαν την Ιταλία.
Οι «paesano» που τους καθάρισαν όλους.
Ο άνθρωπος που δεν είχε ποτέ κινητό τηλέφωνο και κρυβόταν για δεκαετίες σε απομονωμένα κρησφύγετα, μακριά από τον πολιτισμό ήταν ο τελευταίος νονός της φαμίλιας των Κορλεονέζι, όπως έγιναν ευρύτερα γνωστοί.
Μια φαμίλια που κυριάρχησε στους κόλπους της Σικελικής και της ευρύτερης Ιταλικής Μαφίας, για σχεδόν τρεις δεκαετίες και τα μέλη της είχαν ένα κοινό σημείο αναφοράς.
Αυτό ήταν το Κορλεόνε ένα μικρό χωριό στο οποίο γεννήθηκαν και ανδρώθηκαν ορισμένοι από τους ισχυρότερους και πιο σκληρούς μαφιόζους της Κόζα Νόστρα.
Το Κορλεόνε, εκεί που γεννήθηκαν οι τελευταίοι νονοί της Σικελικής Μαφίας.
Ανθρώπους-τέρατα τους χαρακτήρισαν αργότερα τα ΜΜΕ και η κοινή γνώμη, αφού αποδείχθηκαν ικανοί για όλα, ακόμη και για φρικαλεότητες που είχαν σαν στόχο τα μικρά παιδιά των αντιπάλων τους.
Στα σοκάκια του μεγάλωσε ο Προβεντσάνο μαζί με τον φίλο του Τότο Ρίϊνα, αποφάσισαν σταδιακά να πάρουν τα ηνία της διαβόητης οργάνωσης ξεπαστρεύοντας μεθοδικά τους αρχηγούς από τις άλλες φαμίλιες.
Το σκληρό και τραχύ πρόσωπο του paesano (o χωριάτης στα Ιταλικά) από το Κορλεόνε σε νεαρή ηλικία υπήρχε σε μια φωτογραφία από τις αρχές της δεκαετίας του '60, όταν δεν είχε βουτήξει ακόμη στους κόλπους των μαφιόζων.
Η συγκεκριμένη φωτογραφία ήταν και η μοναδική που είχε στην κατοχή της η Questura di Palermo (η Ασφάλεια του Παλέρμο) μέχρι το 2006, ίδιον της μυστικοπάθειας του Μπερνάρντο Προβεντσάνο.
Η μοναδική φωτογραφία του Μπερνάρντο Προβεντσάνο που υπήρχε, ήταν ένα πορτραίτο του σε ηλικία 20 ετών.
Αυτού που έμαθε να κρύβεται μετά την ημέρα που εκτέλεσε τρεις μαφιόζους αντίπαλης φατρίας με μια σφαίρα στο κεφάλι του καθενός, στις 8 Σεπτεμβρίου του 1963.
Από εκείνη την ημέρα το «φάντασμα του Κορλεόνε» κρυβόταν για σαράντα τρία ολόκληρα χρόνια σε υπόγεια κρησφύγετα στο βουνό και μυστικά δωμάτια μέσα σε αγροικίες ή φάρμες, ενώ σπάνια γινόταν πιο κοινωνικός.
Η ματωμένη διαδρομή των Κορλεονέζι
Ο αγρότης πάνω στο γαϊδουράκι του που βάδιζε νωχελικά στον δρόμο έξω από το Κορλεόνε, άκουσε από μακριά τους πυροβολισμούς στις 10 Δεκεμβρίου του 1965 αλλά δεν σταμάτησε.
Γνώριζε ότι κάποιος είχε δολοφονηθεί από την νέα φουρνιά των μαφιόζων που γεννήθηκαν και ανδρώθηκαν στο χωριό που λίγα χρόνια μετά έδωσε το επίθετο στον κινηματογραφικό νονό Μάρλον Μπράντο.
Αυτό που το απλοϊκό μυαλό του δεν μπορούσε να συλλάβει ήταν ότι στα χρόνια που θα ακολουθούσαν, τα ονόματα του Σαλβατόρε Ρίϊνα, του Μπερνάρντο Προβεντσάνο, του Τομάσο Μπουσέτα, του Λέο Μπαγακαρέλα και δεκάδων άλλων θα σκόρπιζαν τον τρόμο στην Σικελία.
Ο Σαλβατόρε Ρίϊνα εξελίχθηκε στον πιο σκληρό αρχηγό των Κορλεονέζι.
Ο Προβεντσάνο κρυβόταν ήδη από τις 8 Σεπτεμβρίου του 1963, μετά την δολοφονία των τριών μαφιόζων και η Ιταλική αστυνομία θα κυνηγούσε για 43 ολόκληρα χρόνια το «φάντασμα του Κορλεόνε».
Ένα «φάντασμα» το οποίο μαζί με τον Ρίϊνα και τους άλλους μαφιόζους από το Κορλεόνε, ξεπάστρεψαν μεθοδικά όλους τους αντιπάλους τους γράφοντας την δική τους ματωμένη διαδρομή.
Ξεπάστρεψαν τα αφεντικά και όσους τους υποτιμούσαν αφού όταν η συζήτηση ερχόταν στην φατρία του Κορλέονε, τους αποκαλούσαν υποτιμητικά «χωριάτες» και «βοσκούς».
Το διπλό χτύπημα
Ο John Follain στο βιβλίο του «Οι τελευταίοι νονοί» αποκάλυψε μετά από έρευνα χρόνων, την ματωμένη διαδρομή των Κορλεονέζι, που ξεκίνησε από ένα ορεινό χωριό και έκλεισε σε μια φάρμα λίγα χιλιόμετρα έξω από αυτό.
Σύμφωνα με τον δημοσιογράφο ήταν ο σκληρός Σαλβατόρε «Τότο» Ρίϊνα, αυτός που διέταξε την δολοφονία του αδιάφθορου εισαγγελέα Τζοβάνι Φαλκόνε, ο οποίος είχε καταφέρει συντριπτικά χτυπήματα στην Σικελική Μαφία με την δίκη Μάξι.
Απέναντί του είχε τον Προβεντσάνο που ως Νο2 τότε στην ιεραρχία, διαφωνούσε με το συγκεκριμένο χτύπημα αλλά δεν μπορούσε παρά να δώσει την συγκατάθεσή του.
Ο δικαστής Τζοβάνι Φαλκόνε.
Στις 23 Μαΐου του 1992 το αυτοκίνητο του Φαλκόνε και τα δύο συνοδευτικά οχήματα με την ασφάλειά του ανατινάχτηκαν με 350 κιλά εκρηκτικών, στην διαδρομή από το αεροδρόμιο στην πόλη του Παλέρμο.
Την «δουλειά» είχε αναλάβει ο αρχιεκτελεστής των Κορλεονέζι Τζιοβάνι Μπρούσκα, γνωστός για την συνήθεια που είχε σε άλλες εκτελέσεις να διαλύει τα σώματα των θυμάτων σε βαρέλια με οξύ, ώστε η αναγνώρισή τους-αν βρίσκονταν ποτέ-να ήταν σχεδόν αδύνατη.
Οι μαφιόζοι χρησιμοποίησαν 350 κιλά εκρηκτικών στο χτύπημα κατά του Φαλκόνε.
Ο κρατήρας που άνοιξε κυριολεκτικά την άσφαλτο στα δύο, είχε βάθος τουλάχιστον δέκα μέτρων και ο θάνατος του Φαλκόνε ξεσήκωσε τους Σικελούς κατά της μαφίας, όμως το αφτί των αρχηγών δεν ίδρωσε καθόλου.
Δύο μήνες αργότερα οι νονοί από το Κορλεόνε σκότωσαν με έκρηξη παγιδευμένου αυτοκινήτου τον συνάδελφο και διάδοχό του Πάολο Μπορσαλίνο, μετά από μια επίσκεψη στο σπίτι της μητέρας του.
Οι καθοριστικές συλλήψεις
Δύο συλλήψεις αποδείχτηκαν οι πλέον καθοριστικές για την μοίρα των τελευταίων νονών που πίστευαν ότι μετά το ξεκαθάρισμα των αντιπάλων τους και των δικαστικών λειτουργών δεν κινδύνευαν από κανένα.
Η πρώτη ήταν αυτή του μαφιόζου Τομάσο Μπουσέτα, που είχε διαφύγει στην Λατινική Αμερική για να γλυτώσει από το τρομερό δίδυμο Ρϊϊνα-Προβεντσάνο, που «καθάριζαν» όλους τους αρχηγούς των άλλων φατριών σταδιακά.
Όταν συνελήφθη στην Βραζιλία και εκδόθηκε στην Ιταλία, δέχτηκε να αποκαλύψει εκπληκτικές λεπτομέρειες για τον μηχανισμό της Σικελικής Μαφίας.
Σπάζοντας την περίφημη ομερτά και τον όρκο που είχε δώσει νεαρός να μην μιλήσει ποτέ για την οργάνωση, ο Μπουσέτα «φώτισε» τα άδυτα της οργάνωσης.
Η δεύτερη ήταν η σύλληψη του Ρίϊνα, ένα πρωινό σε μια συνδυασμένη επιχείρηση της Questura Di Palermo με επικεφαλής τον επιθεωρητή τότε Ρενάτο Κορτέζε.
Η σύλληψη του Ρίϊνα ταρακούνησε συθέμελα την Σικελική Μαφία.
Ο γενειοφόρος αστυνομικός που κάπνιζε αρειμανίως πουράκια Toscanello και δούλευε τουλάχιστον δεκαπέντε ώρες καθημερινά είχε βάλει σκοπό της ζωής του να πιάσει τον αρχηγό των αρχηγών.
Στις 13 Ιανουαρίου του 1993 η είδηση της σύλληψης του Ρίϊνα ταρακούνησε συθέμελα την φατρία των Κορλεονέζι και πλέον είχε σημάνει η ώρα του Μπερνάρντο Προβεντζάνο, κολλητού του φίλου και Νο2 στην λίστα της ιεραρχίας, να γίνει ο επόμενος αρχινονός.
Η φάρμα έξω από το χωριό
Το «φάντασμα» του Κορλεόνε, εν αντιθέσει με τον προκάτοχό του, επέλεξε να ζει μακριά από το πολύβουο Παλέρμο, υιοθετώντας μια μοναχική και σχεδόν ασκητική ζωή.
Έπαιρνε ατέλειωτες προφυλάξεις, δεν μιλούσε ποτέ σε σταθερό τηλέφωνο, δεν είχε κινητό, άλλαζε κρησφύγετο πολύ συχνά, φοβούμενος ότι μπορεί να τον ανακαλύψουν και δεν φωτογραφιζόταν ποτέ.
Παρότι η μοναδική φωτό του Προβεντσάνο ήταν εκείνο το ασπρόμαυρο πορτρέτο όταν ήταν 20 χρονών, ο Ρενάτο Κορτέζε δεν το έβαλε κάτω.
Η φάρμα που κρυβόταν ο Προβεντσάνο, λίγα χιλιόμετρα έξω από το Κορλεόνε.
Συνεπικουρούμενος από μια ομάδα ικανότατων ανδρών, αξιοποιώντας τηλεφωνικές υποκλοπές, κάνοντας παρακολουθήσεις και βάζοντας κοριούς σε σπίτια μαφιόζων κατάφερε τελικά να εντοπίσει μια ύποπτη φάρμα, λίγα χιλιόμετρα έξω από το Κορλεόνε.
Έχοντας μάθει να σκέφτεται όπως οι μαφιόζοι, ο επιθεωρητής τοποθέτησε μια καμουφλαρισμένη κάμερα απέναντι από την φάρμα και πολύ γρήγορα, είδε ότι υπήρχε μια αδιόρατη στο γυμνό μάτι προέκταση, με μια σιδερένια πόρτα που άνοιγε μια φορά κάθε δέκα μέρες.
Αστυνομικοί ερευνούν το τελευταίο κρησφύγετο του Προβεντσάνο.
Όταν ξεπρόβαλε ένα χέρι που παρέδωσε μια σακούλα σε ένα μέλος της μαφίας, κατάλαβε ότι κάποιος κρυβόταν εκεί, αν και αρχικά το μυαλό του δεν πήγε στον Προβεντζάνο.
Μετά από λίγες ημέρες, όταν η σακούλα από την φάρμα επέστρεψε εκεί από την κατοικία της γυναίκας του αρχιμαφιόζου, ετοίμασε την επιχείρηση, μαζί με τα μέλη της ομάδας του.
Ο μαφιόζος που ζούσε σαν βοσκός
Ήταν πρωί στις 11 Απριλίου του 2006 και τα δύο τζιπ που πέρασαν με ιλιγγιώδη ταχύτητα την είσοδο της αγροικίας δεν πήγαιναν για να αγοράσουν την φημισμένη στα περίχωρα ricotta που έφτιαχνε ο αγρότης-ιδιοκτήτης της.
Στην πόρτα της προέκτασης, ο Κορτέζε συνάντησε μια μικρή αντίσταση, προφανώς από κάποιο άτομο που δεν ήθελε να την ανοίξει και με μια κλωτσιά μπήκε σε ένα δωμάτιο.
Δεν υπήρχε φως, αλλά είδε την σκιά ενός ατόμου και αμέσως το άρπαξε από το λαιμό, διαπιστώνοντας ότι ήταν ένας άνδρας.
Ο επιθεωρητής ήξερε ότι πριν λίγους μήνες ο Προβεντσάνο είχε υποβληθεί σε μια συγκεκριμένη εγχείρηση και αναζήτησε το σημάδι που έπρεπε να υπάρχει στο λαιμό του.
Όταν το άγγιξε από το στόμα του βγήκαν έξι λέξεις που ήθελε να ξεστομίσει για δεκαετίες: «Είσαι ο Μπερνάρντο Προβεντζάνο και συλλαμβάνεσαι».
Το δωμάτιο που ζούσε ο μαφιόζος με περιουσία 600.000.000 ευρώ παρέπεμπε σε κατάλυμα βοσκού.
Λίγο αργότερα όταν το δωμάτιο φωτίστηκε, οι αστυνομικοί τα έχασαν από το θέαμα που αντίκρισαν αφού ο αρχιμαφιόζος με προσωπική περιουσία 600.000.000 ευρώ, ζούσε κυριολεκτικά σαν βοσκός.
Έμενε σε μια τρώγλη χωρίς ανοίγματα και παράθυρα, γεμάτη από γαλακτοκομικά σκεύη, πέντε φθαρμένες βίβλους και μια παλιά γραφομηχανή Olivetti, με την οποία ο Προβεντσάνο έγραφε τα piccini (σημειώματα με εντολές) προς τους μαφιόζους συνεργάτες του.
Ο άνθρωπος που η Squadra Antimafia του Παλέρμο αναζητούσε επί χρόνια είχε διαλέξει το κατά τον ίδιο πιο ασφαλές καταφύγιο, στο μοναδικό μέρος όπου νόμισε ότι δεν θα τον αναζητούσε κανείς.
Στο χωριό του, το Κορλεόνε.
Στο ηφαιστειακό κόσμημα του Αιγαίου, συνεχίστηκε το τριήμερο 29-31 Μαΐου το φετινό (2026) πρόγραμμα Plastic Free Greece, καταγράφοντας μια εντυπωσιακή συγκομιδή απορριμμάτων που ξεπέρασε τα 420 κιλά.
Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν πλέον μια πραγματικότητα που απαιτεί διαφορετική προετοιμασία. Η πρόληψη, η σωστή ενημέρωση και η ασφαλιστική προστασία συνθέτουν σήμερα μια νέα κουλτούρα ανθεκτικότητας.