Τριμερής Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ: Το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα και αγνοεί διεθνείς κανόνες

Σαφές μήνυμα αμφισβήτησης της νομιμότητας του τουρκολιβυκού μνημονίου στέλνουν από την Αθήνα τα υπουργεία Άμυνας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, τα οποία με κοινή τοποθέτηση καταδικάζουν τη συμφωνία μεταξύ της Τουρκίας και της Λιβύης, υπογραμμίζοντας ότι παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και αγνοεί τους διεθνείς κανόνες για τη θαλάσσια δικαιοδοσία.

Στο κοινό ανακοινωθέν, που εκδόθηκε μετά την συνάντηση των  επικεφαλής αμυντικής πολιτικής των Υπουργείων Άμυνας της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ, στην Αθήνα, στις 5 Νοεμβρίου, επισημαίνεται ότι το μνημόνιο, το οποίο επικυρώθηκε από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων στις 20 Οκτωβρίου 2026, δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.

«Παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, αγνοεί τους διεθνείς κανόνες που διέπουν τη θαλάσσια δικαιοδοσία και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη», αναφέρουν χαρακτηριστικά.

Οι τρεις πλευρές υπογράμμισαν επίσης τη σημασία της τήρησης του δικαίου της θάλασσας, και του σεβασμού των διεθνώς αναγνωρισμένων αρχών που διέπουν τα θαλάσσια δικαιώματα και τη θαλάσσια δικαιοδοσία. Παράλληλα, επαναβεβαιώνουν την υποστήριξή τους στην κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας και ανακοίνωσαν την απόφαση του Ισραήλ, της Ελλάδας και της Κύπρου να εμβαθύνουν την αμυντική τους συνεργασία. 

Αναλυτικά η ανακοίνωση 

Τα Υπουργεία Άμυνας της Ελληνικής Δημοκρατίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας και του Κράτους του Ισραήλ πραγματοποίησαν σήμερα, 5 Νοεμβρίου, τριμερή συνάντηση στην Αθήνα, με επίκεντρο την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ των τριών χωρών και τις κοινές προκλήσεις ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στη συνάντηση συμμετείχαν οι επικεφαλής αμυντικής πολιτικής των Υπουργείων Άμυνας της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ, καθώς και άλλοι ανώτεροι αξιωματούχοι.

Οι πλευρές επαναβεβαίωσαν ότι η αμυντική συνεργασία αποτελεί κεντρικό πυλώνα της τριμερούς εταιρικής σχέσης, στη βάση της Κοινής Διακήρυξης που υιοθετήθηκε κατά τη Σύνοδο Κορυφής των Ηγετών στην Ιερουσαλήμ στις 22 Δεκεμβρίου 2025. Υπενθύμισαν επίσης την πρόσκληση των ηγετών προς άλλους εταίρους με κοινές αντιλήψεις να συμμετάσχουν στο τριμερές πλαίσιο συνεργασίας.

Κατά τη συνάντηση, οι πλευρές επαναβεβαίωσαν την κοινή τους δέσμευση για την ειρήνη, τη σταθερότητα, την ασφάλεια και την ευημερία στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή και συζήτησαν τρόπους περαιτέρω εμβάθυνσης της συνεργασίας μεταξύ των τριών αμυντικών φορέων.

Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στις εκτιμήσεις για την περιφερειακή ασφάλεια· στην ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας και της αμυντικής καινοτομίας· στη θαλάσσια ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας ζωτικής σημασίας θαλάσσιων οδών και κρίσιμων υποδομών· καθώς και στην ετοιμότητα και την αντιμετώπιση καταστροφών και την πολιτική προστασία.

Οι πλευρές διερεύνησαν δυνατότητες μετουσίωσης των κοινών στρατηγικών τους συμφερόντων σε πρακτική τριμερή συνεργασία, μέσω ανταλλαγών μεταξύ στελεχών, του προσδιορισμού κοινών πρωτοβουλιών και του τακτικού διαλόγου μεταξύ των αρμόδιων αρχών. Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισαν τη σημασία της προώθησης συμπράξεων μεταξύ των αμυντικών βιομηχανιών των χωρών τους, της διερεύνησης ευκαιριών για κοινή ανάπτυξη, παραγωγή και τεχνολογική συνεργασία, καθώς και της σύστασης τριμερούς ομάδας εργασίας για την αμυντική βιομηχανία, με στόχο την ενίσχυση των συλλογικών τους δυνατοτήτων, τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας και την ενδυνάμωση της βιομηχανικής βάσης της εταιρικής τους σχέσης στον τομέα της ασφάλειας.

Οι πλευρές τόνισαν τη σημασία της αντιμετώπισης κοινών προκλήσεων ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένων της τρομοκρατίας, της διάδοσης προηγμένων οπλικών συστημάτων και των αποσταθεροποιητικών δραστηριοτήτων κρατικών και μη κρατικών δρώντων στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή. Συμφώνησαν επίσης να ενισχύσουν τον συντονισμό τους για την αντιμετώπιση αναδυόμενων απειλών και την ενδυνάμωση της συλλογικής τους ανθεκτικότητας.

Οι πλευρές υπογράμμισαν τη σημασία της τήρησης του δικαίου της θάλασσας, όπως αποτυπώνεται στο εθιμικό διεθνές δίκαιο, και του σεβασμού των διεθνώς αναγνωρισμένων αρχών που διέπουν τα θαλάσσια δικαιώματα και τη θαλάσσια δικαιοδοσία. Επαναβεβαίωσαν την υποστήριξή τους στην κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και το διεθνές δίκαιο. Εξέφρασαν την αντίθεσή τους σε μονομερείς διεκδικήσεις, εξαναγκασμό, απειλές χρήσης βίας και αποσταθεροποιητική στρατιωτική ενίσχυση, τονίζοντας ότι καμία χώρα της περιοχής δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως εφαλτήριο για ενέργειες που απειλούν την περιφερειακή ασφάλεια.

Τα τρία συμμετέχοντα Υπουργεία Άμυνας επαναβεβαίωσαν ότι το Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας του Κράτους της Λιβύης για την Οριοθέτηση Περιοχών Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο, το οποίο επικυρώθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026, παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, αγνοεί τους διεθνείς κανόνες που διέπουν τη θαλάσσια δικαιοδοσία και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.

Ανέδειξαν την ενεργειακή συνεργασία ως πυλώνα περιφερειακής σταθερότητας και ανθεκτικότητας, εκφράζοντας την αντίθεσή τους σε απόπειρες παρεμπόδισής της κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου. Υπογράμμισαν επίσης τη σημασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της προστασίας των κρίσιμων υποδομών και των οδών ενεργειακού εφοδιασμού για την ασφάλεια και την ευημερία στην Ευρώπη, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Οι πλευρές τόνισαν ότι η τριμερής εταιρική σχέση, η οποία εδράζεται σε κοινές δημοκρατικές αξίες και συμπληρωματικά στρατηγικά συμφέροντα, λειτουργεί ως πλατφόρμα στρατηγικού συντονισμού και ως πλαίσιο υπεύθυνης περιφερειακής δράσης. Συμβάλλει στην ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου και ενισχύει τους δεσμούς μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής.
Τα τρία υπουργεία εξέφρασαν επίσης την κοινή τους πεποίθηση ότι η συνεργασία, ο διάλογος και ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου αποτελούν τα θεμέλια για το μέλλον της Ανατολικής Μεσογείου και ότι η περιοχή μπορεί να εξελιχθεί σε χώρο ασφάλειας, συνδεσιμότητας και βιώσιμης ευημερίας.