Συντάξεις χηρείας: Δεν υπάρχει θέμα περικοπής, διαμηνύει το υπουργείο Εργασίας, τι προβλέπει η σχετική απόφαση του ΣτΕ για την εθνική σύνταξη

«Παράθυρο» ανοίγει στο οικονομικό επιτελείο, η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, σχετικά με τη χορήγηση της εθνικής σύνταξης προκειμένου να την περικόψει όποτε και εφόσον το αποφασίσει στους δικαιούχους συντάξεων χηρείας.

Ωστόσο κύκλοι του υπουργείου Εργασίας διαμηνύουν ότι δεν υπάρχει κανένα ενδεχόμενο περικοπής των συντάξεων χηρείας και το καθεστώς παραμένει ως έχει.

Ειδικότερα το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάνθηκε επί της «εγκυκλίου Τσακλόγλου», η οποία είχε εκδοθεί στις αρχές του 2021 και, ερμηνεύοντας τον «νόμο Κατρούγκαλου» (ν.4387/16), τόνιζε ότι θα έπρεπε να καταβάλλεται μόνο μία εθνική σύνταξη, σε όλους τους συνταξιούχους.

Υπενθυμίζουμε ότι η εν λόγω εγκύκλιος δεν εφαρμόστηκε ποτέ, δίνοντας μια σαφή εικόνα για τον τρόπο που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση το ευαίσθητο θέμα των συντάξεων χηρείας, το οποίο δε θέλει επ΄ουδενί, ιδίως κοντά σε προεκλογική περίοδο, να θίξει, με το βλέμμα στραμμένο στο πολιτικό και κοινωνικό κόστος.

Την ίδια ώρα όμως το ΣτΕ αποφάσισε ότι όντως δεν θα πρέπει οι συνταξιούχοι να λαμβάνουν πάνω από μία εθνική σύνταξη. Ωστόσο, επειδή η συγκεκριμένη εγκύκλιος έχει «κανονιστικό» και όχι ερμηνευτικό χαρακτήρα, ζήτησε να μην εφαρμοστεί αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να θεωρήσει σύννομη οποιαδήποτε νέα σχετική ρύθμιση έχει ερμηνευτικό χαρακτήρα.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ένωσης για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους, καθηγητή Αλέξη Μητρόπουλο, με τη νέα δικαστική απόφαση, 200.000 και πλέον συνταξιούχοι λόγω θανάτου κινδυνεύουν με επιστροφή ποσών 15.000-30.000 ευρώ.

Εάν εφαρμοστεί «κατά γράμμα» η επίμαχη διάταξη, όπως ορίζει πλέον και το ΣτΕ, θα πρέπει εφεξής οι δικαιούχοι περισσότερων της μίας συντάξεων, να περιοριστούν σε μόνο μία εθνική σύνταξη. Αυτό σημαίνει ότι, όσοι θα λαμβάνουν συντάξεις χηρείας, θα εισπράττουν εθνική σύνταξη από τη δική τους, που είναι η πρώτη σύνταξη και μόνο το ανταποδοτικό τμήμα που θα τους αναλογεί, από τη δεύτερη, λόγω θανάτου του ή της συζύγου. Σημειώνουμε ότι το κατώτατο όριο για τις συντάξεις χηρείας είναι τα 446 ευρώ και καμία σύνταξη δεν μπορεί να είναι μικρότερη.

Τι σημαίνει αυτό για τις συντάξεις χηρείας που έχουν ήδη εκδοθεί, από το 2019 μέχρι σήμερα; Με δεδομένο ότι υπάρχει το όριο της πενταετούς παραγραφής, πρακτικά αυτό σημαίνει ότι δεν κινδυνεύουν όσες τέτοιες συντάξεις εκδόθηκαν έως τα τέλη του 2023. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για τις συντάξεις χηρείας με έτος έκδοσης το 2024, το 2025, αλλά και όσες έχουν προκύψει φέτος. Εάν εφαρμοστεί η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, τότε θα πρέπει η Πολιτεία να αναζητήσει ποσά ως αχρεωστήτως καταβληθέντα από αυτές τις συντάξεις. Τα ποσά αυτά, είναι όσα εισπράχθηκαν από τους δικαιούχους και αφορούν το εθνικό σκέλος της σύνταξης χηρείας.

«Παγωμένες» οι μειώσεις των συντάξεων χηρείας για τον ιδιωτικό τομέα

Την ίδια ώρα «παγωμένες» παραμένουν προς το παρόν οι μειώσεις των συντάξεων που προβλέπονταν μετά την πρώτη τριετία καταβολής της σύνταξης χηρείας.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία μετά την πάροδο τριετίας από το θάνατο του ασφαλισμένου , η σύνταξη του επιζώντος συζύγου πρέπει να μειώνεται κατά 50% εφόσον ο ίδιος εργάζεται η λαμβάνει δική του σύνταξη. Η πρόβλεψη αυτή εφαρμόζεται από το 2020 στο δημόσιο τομέα και στον ΟΓΑ ,πλην όμως ουδέποτε εφαρμόστηκε στον ιδιωτικό τομέα. Έτσι έχουν δημιουργηθεί συνταξιούχοι χηρείας δύο ταχυτήτων. Εκείνοι που συνεχίζουν να λαμβάνουν πλήρη σύνταξη θανάτου ( το 70% της σύνταξης που ελάμβανε ο θανών) και εκείνοι που έχουν υποστεί μειώσεις. Το ενδεχόμενο να εφαρμοστεί ο νόμος εκ των υστέρων και μάλιστα με αναδρομικές απαιτήσεις ( παρακράτηση ποσών ) προκαλεί εύλογες αντιδράσεις. Αλλωστε και το οικονομικό επιτελείο απέφευγε έως τώρα να αγγίξει αυτό το εύθραυστο κοινωνικό θέμα καθώς η όποια περικοπή θίγει περίπου 60.000 χήρες και χήρους , ένα ευαίσθητο κομμάτι της κοινωνίας και συνεπάγεται πολιτικό κόστος.

Το σίγουρο είναι ότι το θέμα δε θα έρθει στο τραπέζι των συζητήσεων πριν από τις εκλογές.

Η βασική κατεύθυνση των παρεμβάσεων , όποτε και αν αποφασιστούν είναι η αποφυγή αναδρομικών επιβαρύνσεων για περίπου 118.000 περιπτώσεις όπου οι προβλεπόμενες περικοπές δεν επιβλήθηκαν από το 2019 μέχρι σήμερα.

Ένα σενάριο προβλέπει ότι τυχόν περικοπές θα αφορούν μόνο το τμήμα της εθνικής σύνταξης, ενώ η ανταποδοτική παροχή θα συνεχίσει να καταβάλλεται στο 70% της σύνταξης του θανόντος.

Ένα δεύτερο μοντέλο εξετάζει το ενδεχόμενο να δίνεται στον ίδιο τον συνταξιούχο η δυνατότητα επιλογής για το ποια σύνταξη θα υπόκειται σε περικοπή μετά την παρέλευση της τριετίας

Από την άλλη πλευρά περίπου 11.500 δικαιούχοι συντάξεων χηρείας από το Δημόσιο υπέστησαν ήδη μειώσεις μετά το 2019. Πάντως νομικοί κύκλοι προειδοποιούν ότι δεν αποκλείεται οι συνταξιούχοι του δημοσίου και του ΟΓΑ να προσφύγουν στα δικαστήρια ζητώντας αναδρομικές επιστροφές των μειωμένων ποσών.