Το “Λευκό” της ψυχής

Στις 22 Φεβρουαρίου 1943, τα αδέλφια Χανς και Ζοφί Σολ από το Μόναχο -24 και 21ετών αντίστοιχα- καταδικάζονται -μετά από πολύωρη ανάκριση από την Γκεστάπο- σε θάνατο και εκτελούνται στην γκιλοτίνα.

Αιτία; Η αντιστασιακή τους δράση. Υπήρξαν ιδρυτικά μέλη της αντιναζιστικής φοιτητικής ομάδας «Το Λευκό Ρόδο».

24 χρόνια μετά, το 1967, η ιστορία των δύο παιδιών λειτούργησε ως έμπνευση για τον Ούντο Τσίμμερμαν, για την σύνθεση της πρώτης εκδοχής μιας όπερας με τον τίτλο δανεισμένο από το όνομα της αντιστασιακής ομάδας.

Όπως διαβάζω σχετικά, στο ενημερωτικό σημείωμα στην ιστοσελίδα της ΕΛΣ: «Ο συνθέτης, δούλεψε ξανά το υλικό του το 1986, όταν του ζητήθηκε να παρουσιάσει μια αναβίωση του έργου στην Κρατική Όπερα του Αμβούργου. Εκεί, απέρριψε το αρχικό λιμπρέτο του έργου που είχε γράψει ο αδελφός του, ο Ίνγκο Τσίμμερμαν, και εμπιστεύτηκε το κείμενο της καινούριας εκδοχής στον Βόλφγκανγκ Βίλλασεκ, παρουσιάζοντας ένα εντελώς νέο έργο, το οποίο διαρθρώνεται σε δεκαέξι σκηνές. Στην καινούρια εκδοχή, η δράση παύει να είναι γραμμική και οι χαρακτήρες περιορίζονται στα δυο αδέλφια Σολ».

32 χρόνια μετά την πρώτη παρουσίαση της όπερας στην Κρατική Όπερα του Αμβούργου (27 Φεβρουαρίου 1986), αυτή η εκδοχή παρουσιάζεται σε πανελλήνια πρώτη από την Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ.

Το εμβληματικό έργο, ανεβαίνει σε μουσική διεύθυνση του αρχιμουσικού της ΕΛΣ Νίκου Βασιλείου και σε σκηνοθεσία Θέμελη Γλυνάτση, -ενός από τους πιο διακεκριμένους δημιουργούς της γενιάς του- από τις 3 Νοεμβρίου και για οκτώ παραστάσεις έως τις 18 Νοεμβρίου.

Στο σκηνοθετικό σημείωμα διαβάζω τα εξής: «Το Λευκό ρόδο δεν είναι ένα ιστορικό ή πολιτικό έργο με τη στενή σημασία του όρου, αλλά ένα έργο που εστιάζει στο συναίσθημα της θρησκευτικής και ηθικής αγωνίας δυο νέων ανθρώπων (και αυτό έχει μεγάλη σημασία) που δεν θέλουν να πεθάνουν, φοβούνται να πεθάνουν, όπως φοβούνται το κακό που τους περιτριγυρίζει, όπως φοβούνται και τη «δειλία» τους. Τα λόγια τους, ένα κράμα ποίησης και ιστορικού ντοκουμέντου, δεν αναλύουν, δεν περιγράφουν, αλλά πλάθουν οράματα, ανακαλούν αναμνήσεις για βόλτες στο δάσος, ψηλαφούν την αδυσώπητη βία της χώρας τους, και προβάλλουν έναν σθεναρό ανθρωπισμό.

Ο πυρήνας της παράστασης είναι, λοιπόν, ένας διάλογος της Ιστορίας με την ποιητική αποτύπωση της εμπειρίας του Χανς και της Ζοφί, οι οποίοι είναι και δεν είναι κλεισμένοι στα κελιά της φυλακής του Μονάχου. Μέσω της έξαρσης της αγωνίας, της πίστης, της ανάμνησης, αλλά και μιας αφοπλιστικής τρυφερότητας, μεταμορφώνουν τη φυλακή σε έναν ασταθή, συνεχώς μεταβαλλόμενο χώρο οράματος: σε όλο το έργο, ο Χανς και η Ζοφί βλέπουν κάτι άλλο από τους γυμνούς τοίχους του κελιού τους – η σκηνή είναι μια άδεια επιφάνεια πάνω στην οποία προβάλλονται τα οράματα και τα συναισθήματα του Χανς και της Ζοφί».

Ο Θέμελης Γλυνάτσης γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε συγκριτική λογοτεχνία, αρχαίο θέατρο και θέατρο στην Αγγλία. Έχει σκηνοθετήσει έργα των Χ. Μύλλερ, Σ. Μαλλαρμέ, Σοφοκλή, Μπ. Μ. Κολτές, μεταξύ άλλων. Το 2014 σκηνοθέτησε το έργο Και τα ψάρια βγήκαν να πολεμήσουν ενάντια στους ανθρώπους της Α. Λίντελ (Φεστιβάλ Αθηνών) και την όπερα Cendrillon της Π. Βιαρντό· το 2015 τον Ρομαντισμό (Στέγη Ιδρύματος Ωνάση) και τη Βερενίκη του Ρακίνα (Φεστιβάλ Αθηνών)· την ίδια χρονιά το Χειμωνιάτικο ταξίδι του Φρ. Σούμπερτ στο Θέατρο Τέχνης και τη Σαλώμη του Ο. Ουάιλντ στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων· το 2016 την Αλτσίνα του Γκ. Φ. Χαίντελ και το 57 του Γ. Κουμεντάκη στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων, ενώ το 2017 την παράσταση Enter Sandman, βασισμένη σε νουβέλα του Ε.Τ.Α. Χόφμαν (Skrow Theatre). Διετέλεσε συνιδρυτής και υπεύθυνος θεατρικού προγραμματισμού της ΚΝΟΤ Gallery από το 2010 μέχρι το 2013.

Τα σκηνικά και τα κοστούμια της παράστασης έχει αναλάβει η Αλεξία Θεοδωράκη, τους φωτισμούς η Στέλλα Κάλτσου. Χανς Σολ ο τενόρος Xρήστος Κεχρής και Ζοφί Σολ η υψίφωνος Αφροδίτη Πατουλίδου.

Ηθοποιός ο Αντώνης Γκρίτσης και συμμετέχει και η Ειρήνη-Αναστασία Βουγιούκα.