Τάσος Καραμήτσος

Πρόκειται για την τέταρτη αναθεώρηση στην 50χρονη ιστορία του Συντάγματος μετά το 2019 και, σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε από το ρεπορτάζ (σήμερα στο «Πρώτο Θέμα»), η κυβέρνηση έχει πρόθεση να θέσει «στο τραπέζι» των θεσμικών αλλαγών περί τα 70 άρθρα.

Τον τελευταίο χρόνο ο πρωθυπουργός έχει ήδη αναφερθεί σε έξι συγκεκριμένες θεματικές που θα ενταχθούν στην πρόταση αναθεώρησης του κόμματός του: την αναθεώρηση του άρθρου 86 για τον περιορισμό του ρόλου της Βουλής στη διαδικασία διερεύνησης της ποινικής ευθύνης των μελών της κυβέρνησης και των υφυπουργών, τον περιορισμό της διακριτικής ευχέρειας της κυβέρνησης κατά την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, τη ρητή καθιέρωση της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων, με συνέπειες και ως προς τη μονιμότητά τους, τη δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων και όχι μόνο παραρτημάτων αλλοδαπών ιδρυμάτων, τη μία εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας, την προσαρμογή της συνταγματικής προστασίας του περιβάλλοντος.

Κατά τις ίδιες πηγές, θα προταθεί να θεσμοθετηθούν κανόνες δημοσιονομικής ισορροπίας, υποχρέωση του κράτους να μεριμνά για την προσιτή στέγη, προληπτικός έλεγχος της συνταγματικότητας ψηφισμένων νομοσχεδίων και αρκετά ακόμα κρίσιμα και σοβαρά ζητήματα διαφάνειας, ισονομίας και πιο αποτελεσματικής λειτουργίας του Δημοσίου.

Η παρούσα Βουλή θα προτείνει πολλές μεταρρυθμίσεις αλλά, όπως είναι γνωστό, η αναθεώρηση θα ολοκληρωθεί και θα ψηφιστούν οι αλλαγές από τη σύνθεση της Βουλής που θα προκύψει από τις εκλογές του 2027. Ούτως ή άλλως, όμως, για να περάσουν σε δύο φάσεις (στις δύο «Βουλές» πριν και μετά τις εκλογές) που απαιτούνται για την αλλαγή ενός άρθρου του Συντάγματος είναι απαραίτητες και κάποιες συναινέσεις ευρύτερες της κυβερνητικής πλειοψηφίας. Για παράδειγμα, αν ένα άρθρο συγκεντρώσει 151 ψήφους σήμερα, στην επόμενη Βουλή θα πρέπει να πάρει 180 ή και τανάπαλιν.

Με τα σημερινά πολιτικά δεδομένα λοιπόν και την αριθμητική της Βουλής, σαφώς μια διάταξη, ας πούμε, για το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών μπορεί να περάσει εύκολα ακόμα και με 300 ψήφους από τη σημερινή ή και την επόμενη Βουλή. Αντε και ένα άρθρο για την Προστασία του Περιβάλλοντος ή έστω τη μία εξαετή θητεία του ΠτΔ και αν. Αλλά από εκεί και πέρα αρχίζουν τα δύσκολα, τα πιο σύνθετα, που απαιτούν επεξεργασία, σκέψη και ευρύτερη πολιτικά προσέγγιση των μεγάλων ζητημάτων που αντιμετωπίζει η Ελληνική Δημοκρατία 51 χρόνια μετά το Σύνταγμα του 1975.

Για παράδειγμα, η κυβέρνηση θα θέσει τόσο το θέμα της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων όσο και την ουσία της υπόθεσης, που είναι αν θα μπορεί να καταργηθεί -υπό προϋποθέσεις- η μονιμότητα. Γιατί αν δεν υπάρχει αυτή η διάσταση, δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτα - και σήμερα υποτίθεται ότι αξιολογούνται οι δημόσιοι υπάλληλοι και… δεν ανοίγει μύτη.

Η κοινή γνώμη, όπως βλέπουμε στις έρευνες, είναι με μεγάλη πλειοψηφία υπέρ της άρσης της μονιμότητας, όπως επίσης και οι ίδιοι οι δημόσιοι υπάλληλοι (έστω με μικρότερα αλλά πλειοψηφικά ποσοστά). Ποιο κόμμα από τα υπάρχοντα στην αντιπολίτευση θα ψηφίσει υπέρ της άρσης έστω και με προϋποθέσεις αλλά όχι προσχηματικά;

Η δική μου εκτίμηση, και μακάρι να κάνω λάθος, είναι κανένα κόμμα, μηδέ του ΠΑΣΟΚ εξαιρουμένου, που εσχάτως έπεσε στην τρίτη θέση στις δημοσκοπήσεις και, όπως πάει, μπορεί και πιο χαμηλά αν συνεχίσει να «μιμείται» σε αντιπολίτευση τα υπόλοιπα λαϊκίστικα κόμματα.

Επομένως, και σε αυτό το πεδίο ο Μητσοτάκης θα «αφεθεί μόνος του» να μονοπωλεί τη σοβαρότητα και τη θεσμικότητα απέναντι σε μια αντιπολίτευση που δύσκολα διαφοροποιείται, γι’ αυτό και τρώγεται -και σε ποσοστά- μεταξύ της και δεν μπορεί να διευρύνει την επιρροή της στην κοινωνία.