Στέφανος Τζανάκης

Άλλωστε, δύο φορές μέχρι τώρα οι εκτιμήσεις των οικονομολόγων έχουν διαψευστεί: στην πρώτη φάση – του καλοκαιριού του 2021 – έλεγαν ότι επρόκειτο για ένα φαινόμενο που θα είχε μικρή χρονική διάρκεια και μικρές επιπτώσεις, ενώ στην δεύτερη φάση εκτιμούσαν ότι απλώς θα υπήρχε μία παράταση των πιέσεων στις τιμές και επιστροφή σε χαμηλά μονοψήφια ποσοστά πληθωρισμού ως τα τέλη της χρονιάς.

Όμως, τα πράγματα πήραν άλλη τροπή: η παράταση του πολέμου στην Ουκρανία – βρισκόμαστε στην ημέρα 114 από την εισβολή του Πούτιν – και οι κινήσεις της Ρωσίας στο ενεργειακό πεδίο τροφοδοτούν αλυσιδωτές ανατιμήσεις, τόσο στο πετρέλαιο, όσο και στο φυσικό αέριο, πράγμα που σημαίνει νέο κύκλο ανατιμήσεων και στα υπόλοιπα προϊόντα.

Αυτή τη στιγμή, φαντάζει πιο πιθανό να έχουμε ακόμα μεγαλύτερες ανατιμήσεις στο προσεχές διάστημα, παρά να οδηγηθούμε σε κάποια αποκλιμάκωση. Εκτός κι αν πιαστεί κανείς από τα λόγια του Βλαντιμίρ Πούτιν την Παρασκευή, όταν δήλωνε ότι κάποια στιγμή θα εξομαλυνθούν οι σχέσεις της Ρωσίας με τη Δύση – μετά από την διάψευση των δεσμεύσεών του για αποφυγή του πολέμου, τέτοιες φιλοσοφικές «προφητείες» δεν μπορεί να γίνονται πιστευτές.

Επομένως, οι αυξήσεις των επιτοκίων μπορεί να είναι τελικά ακόμα μεγαλύτερες από τις προγραμματισμένες, σπρώχνοντας τις οικονομίες της Ευρώπης, αλλά και των ΗΠΑ σε έναν υφεσιακό κύκλο απροσδιόριστης χρονικής διάρκειας.

Την ίδια στιγμή, αλλάζουν πολλά στον παγκόσμιο ανταγωνισμό: Οι δύο χώρες με τον μεγαλύτερο πληθυσμό στον πλανήτη – και από τους μεγαλύτερους ενεργειακούς καταναλωτές – δηλαδή η Κίνα και η Ινδία, δεν έχουν συμφωνήσει να επιβάλουν κυρώσεις στη Ρωσία. Το αντίθετο, έχουν αυξήσει κατά πολύ τις αγορές τους από την ρωσική αγορά απολαμβάνοντας μάλιστα σημαντικές εκπτώσεις.

Εν ολίγοις, η Δύση φτωχαίνει λόγω του υψηλού πληθωρισμού – και χώρες όπως η Γερμανία και η Ιταλία κινδυνεύουν με ενεργειακή στενότητα αν ο Πούτιν όντως κλείσει (ή έστω μισοκλείσει ) την στρόφιγγα , όπως κάνει αυτές τις ημέρες – ενώ Κίνα και Ινδία γίνονται ακόμα πιο ανταγωνιστικές.

Τις πρώτες ημέρες του πολέμου, ο πρόεδρος Μπάιντεν υποσχόταν ενεργειακή «βοήθεια» στην Ευρώπη - τα εισαγωγικά έχουν την έννοια ότι δεν θα επρόκειτο για δωρεάν παροχή – αλλά σήμερα και οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν έναν ρυθμό πληθωρισμού που είχαν δουν 40 χρόνια, τη στιγμή που σε τέσσερις μήνες, ο ένοικος του Λευκού Οίκου έχει να αντιμετωπίσει τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ και την πιθανότητα να μην μπορεί να κυβερνήσει παρά με την συναίνεση των Ρεπουμπλικάνων.

Τι θα συμβεί αν η – σχεδόν - παγκόσμια κρίση δεν έχει αντιμετωπιστεί ως το φθινόπωρο; Και ποιοι είναι οι ηγέτες που – έστω – συζητούν πώς θα μπορούσε να εξομαλυνθεί η κατάσταση; Είναι προφανές ότι μία κατάπαυση του πυρός δεν θα μπορούσε να συμβεί παρά μόνον ως μέρος μίας ευρύτερης συμφωνίας, που δεν θα μπορούσε παρά να αφορά κυρίως την σχέση της Ρωσίας με τη Δύση.

Διότι αυτό ακριβώς συμβαίνει αυτή τη στιγμή – ένας πόλεμος της Ρωσίας με τη Δύση, η οποία πολεμά μεν με αντιπροσώπους τους Ουκρανούς στα πεδία των μαχών, αλλά έχει ως θύματα τους πολίτες της στο οικονομικό πεδίο.