Παναγιώτης Λιαργκόβας

Το μεγάλο επίτευγμα αυτής της κυβέρνησης που παρέλαβε μια χώρα στο χείλος της χρεοκοπίας, σε χρηματοπιστωτική ασφυξία, και την έφερε στην κανονικότητα». Στο άρθρο αυτό υποστηρίζω ότι η οικονομία αποτελεί την αχίλλειο πτέρνα της κυβέρνησης και όχι το «μεγάλο ατού» της. Τα στοιχεία που συνηγορούν στην άποψη αυτή είναι πολλά.

Πρώτα απ’ όλα τα προ ημερών στοιχεία του Προϋπολογισμού του 2018 δείχνουν κόπωση στην πληρωμή-είσπραξη φορολογικών εσόδων και άρα υψηλότερο έλλειμμα και χαμηλότερο πλεόνασμα σε σχέση με τους στόχους. Φαίνεται ότι η φοροδοτική ικανότητα των πολιτών έχει εξαντληθεί, γεγονός αναμενόμενο όπως έχουμε τονίσει αρκετές φορές στο παρελθόν, το οποίο επιβεβαιώνουν και τα στοιχεία για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές των ιδιωτών από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων. Η πολιτική της υπέρμετρης -και όχι απαραίτητης- φορολόγησης ανακόπτει την ανάκαμψη, μειώνει την ανταγωνιστικότητα, κρατώντας ουσιαστικά καθηλωμένη την ελληνική οικονομία και εγείροντας εύλογα ερωτήματα για τη δυνατότητα επίτευξης των φιλόδοξων δημοσιονομικών στόχων. Ας μην ξεχνάμε ότι σημαντικό μέρος των εσόδων προέρχεται από αναγκαστικά μέτρα είσπραξης, καθώς και ρυθμίσεις οφειλών παρελθόντων ετών.

Η εν λόγω κόπωση αναμένεται να συνεχιστεί και φέτος. Στις εκλογικές χρονιές είθισται να τηρείται στάση αναμονής από τις επιχειρήσεις, περιορισμένοι έλεγχοι, γενικά εκτροχιασμός των στόχων. Πράγματι, κοιτάζοντας τα δημοσιονομικά στοιχεία της Ελλάδας διαχρονικά διαπιστώνει κανείς ότι κατά τα εκλογικά έτη το έλλειμμα αυξανόταν, με την ευθύνη μείωσής του να μετατίθεται στην επόμενη κυβέρνηση. Εξάλλου, η αδυναμία πλήρους ελέγχου της πορείας των εσόδων καθιστά σκόπιμο να αποφεύγονται οι υπέρμετρες αυξήσεις φόρων σε περίπτωση δημοσιονομικής προσαρμογής. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία, όπου η χώρα δεν έχει ανακτήσει πρόσβαση στις αγορές, θα ήταν καταστροφικό να υπάρξει δημοσιονομικός εκτροχιασμός λόγω του εκλογικού κύκλου, στέλνοντας εντελώς λανθασμένα μηνύματα διεθνώς, ακυρώνοντας, ουσιαστικά, τις θυσίες των Ελλήνων τα τελευταία χρόνια.

Η υπέρμετρη αύξηση των φόρων στην Ελλάδα την τελευταία τετραετία, χωρίς μάλιστα σαφή βούληση ουσιαστικής μείωσής της, τονίζεται στις εκθέσεις διεθνών οργανισμών (π.χ. ΟΟΣΑ), καθώς εγείρονται σοβαρά ερωτήματα βιωσιμότητας της πολιτικής αυτής, αλλά και θέματα κοινωνικής δικαιοσύνης (ειδικά στην περίπτωση των έμμεσων φόρων). Επίσης, σε άλλες εκθέσεις επί θεμάτων διεθνούς ανταγωνιστικότητας (Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ), καταγράφεται η φορολογία στην Ελλάδα ως ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του επιχειρείν.

Επίσης οι αγορές εξακολουθούν να παραμένουν επιφυλακτικές απέναντι στην Ελλάδα. Πλέον καθίσταται σαφές ότι για τη διατήρηση των επιτοκίων σε επίπεδο άνω του 4,2% δεν ευθύνονται αποκλειστικά εξωγενείς παράγοντες (όπως η κρίση στην Ιταλία). Η ελληνική οικονομία ουσιαστικά παραμένει αποκλεισμένη, παρουσιάζοντας ταυτόχρονα μεγάλη ευαισθησία σε διεθνείς διαταραχές λόγω της αβεβαιότητας που επικρατεί γύρω από την αντιμετώπιση σε μείζονα θέματα (μη εξυπηρετούμενα δάνεια) και άρα τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές της. Σε αυτά επίσης συγκαταλέγονται οι σημαντικές καθυστερήσεις σε κρίσιμες μεταρρυθμίσεις (Δημόσιο, ιδιωτικοποιήσεις), η υποχώρηση της ανταγωνιστικότητας και των επενδύσεων, οι πιθανές δικαστικές αποφάσεις, τα πρόσφατα κρούσματα αναξιοπιστίας σε μεγάλες εισηγμένες επιχειρήσεις και τελικά η αναιμική ανάκαμψη, απαιτώντας τεράστιες προσπάθειες για την πλήρη πρόσβαση στις αγορές.

Η παρούσα κυβέρνηση δεν φαίνεται να διαθέτει ούτε το πολιτικό κεφάλαιο, αλλά ούτε και τη βούληση σε μια εκλογική χρονιά να ολοκληρώσει κάποιες εναπομείνασες κρίσιμες μεταρρυθμίσεις, προσφέροντας με τον τρόπο αυτό λύση σε ορισμένα σημαντικά ζητήματα που ταλανίζουν την ελληνική οικονομία, τα κυριότερα από τα οποία αναφέραμε πιο πάνω. Απαραίτητο ωστόσο είναι να τονιστεί η αναγκαιότητα λύσης στο μείζον πρόβλημα των κόκκινων δανείων με τρόπο που αφενός να υποστηρίζει την ανάκαμψη των τραπεζών ώστε να χρηματοδοτήσουν την οικονομία, αφετέρου να μη διαταράσσει την κοινωνική συνοχή.

Συμπερασματικά, η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή, χωρίς άμεσο χρηματοδοτικό πρόβλημα, αλλά και χωρίς ευνοϊκές προοπτικές άμεσης πρόσβασης στις αγορές. Εξακολουθεί δηλαδή να θεωρείται μη επενδύσιμη, ενώ και η διεθνής συγκυρία επιδεινώνεται (γεωπολιτική αστάθεια, Brexit, τέλος QE, εμπορικός πόλεμος, πιθανό ξέσπασμα νέας διεθνούς κρίσης, πολιτικοί συσχετισμοί στην Ε.Ε. κ.τ.λ.). Πολυτέλεια χρόνου δεν υπάρχει, καθώς μια μακρά και τοξική προεκλογική περίοδος θα καθυστερήσει περαιτέρω την επίτευξη των βασικών στόχων της Ελλάδας (πρόσβαση στις αγορές - ισχυρή ανάκαμψη), εντείνοντας την αβεβαιότητα και ανατρέποντας ενδεχομένως την όποια πρόοδο έχει επιτευχθεί έως τώρα.