Παντελής Καψής

Αυτό ισχύει και για τα θαλάσσια πάρκα που ανακοίνωσε την προηγούμενη εβδομάδα τα οποία εκτείνονται εκτός των χωρικών της υδάτων. Δεν έχουμε την παραμικρή δικαιολογία ωστόσο να δηλώνουμε αιφνιδιασμένοι από τις τωρινές προκλητικές της κινήσεις οι οποίες πιθανώς θα οδηγήσουν στο τέλος των ήρεμων νερών. Κι αυτό όχι μόνο επειδή εκφράζουν πάγιες διεκδικήσεις της τις οποίες ουδέποτε απεμπόλησε. Αλλά επειδή τα ήρεμα νερά κι εμείς οι ίδιοι δεν ήμασταν έτοιμοι να τα αποδεχθούμε παρά τα προφανή πλεονεκτήματα που μας έδιναν.

Σε όλη τη διάρκεια αυτής της περιόδου η κριτική της αντιπολίτευσης ήταν ότι η πολιτική της ύφεσης συνιστά, τι άλλο, «υποχώρηση» της Ελλάδας. Η απάντηση της κυβέρνησης ήταν ότι αντιθέτως στην πράξη οι ελληνικές θέσεις προωθούνται κι έφερνε ως παραδείγματα το θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό με τα «απώτατα δυνητικά όρια» της ελληνικής ΑΟΖ, το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο και τη συμφωνία με γαλλική εταιρεία για την πόντιση του αλλά και τα δικά μας θαλάσσια πάρκα. Το ένα από αυτά μάλιστα περιελάμβανε περιοχή την οποία θέλει να γκριζάρει η Τουρκία, για τη δική της αντίληψη δηλαδή δημιουργούσε τετελεσμένα. Την ίδια στιγμή η Ελλάδα κρατούσε σκληρή γραμμή στην Ευρώπη. Έθετε ως όρο για τη συμμετοχή της Τουρκίας στα Ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα την άρση του casus belli ενώ αντιδρούσε και στην προμήθεια των F35 από τις ΗΠΑ. Το πρακτικό αντίκρυσμα όλων αυτών ήταν περιορισμένο. Σε συνδυασμό με το μεγάλο ελληνικό εξοπλιστικό πρόγραμμα ωστόσο θα έπρεπε να περιμένουμε ότι το κλίμα στις σχέσεις των δύο χωρών θα επιβαρυνθεί.

Ήταν λάθος αυτή η πολιτική; Όχι, παρά τις επί μέρους επιφυλάξεις. Το πρόβλημα όμως ήταν άλλο. Τα ήρεμα νερά ήταν εξ αρχής φανερό πως αποτελούσαν μια μεταβατική περίοδο. Θα δικαιώνονταν αν έδιναν την ευκαιρία να προωθηθούν μονιμότερες λύσεις στα προβλήματα που χωρίζουν τις δύο χώρες στο πλαίσιο της ευρώ-τουρκικής συνεργασίας. Σε αντίθετη περίπτωση θα είχαν, όπως και έχουν, ημερομηνία λήξης. Τέτοια προσπάθεια πιο ουσιαστικής προσέγγισης δεν έγινε. Και ένας βασικός λόγος ήταν ο φόβος της κυβέρνησης για το πολιτικό κόστος. Καθώς πλησιάζουν οι εκλογές με όλη την αντιπολίτευση απέναντι και την απειλή του κόμματος Σαμαρά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν ένιωσε ποτέ πως είναι σε θέση να αναλάβει τέτοια πρωτοβουλία. Ο κατάλληλος χρόνος θα ήταν ίσως η πρώτη τετραετία, το γενικότερο κλίμα όμως τότε δεν ήταν καθόλου ευνοϊκό. Με την επιδημία του κόβιντ και την Τουρκία να διεξάγει έρευνες στο Αιγαίο είχαμε βρεθεί στα πρόθυρα θερμού επεισοδίου.

Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς αν και πότε θα υπάρξει ξανά μια κατάλληλη ευκαιρία. Η αντιπαλότητα μεταξύ των κομμάτων και η πιθανότητα να μην υπάρξει αυτοδυναμία μετά τις εκλογές αποτελούν συνταγή αδράνειας και ρητορικής τουλάχιστον αδιαλλαξίας. Η εξωτερική πολιτική θα ασκείται όλο και περισσότερο με κριτήρια πολιτικού κόστους μάλλον, παρά εθνικού συμφέροντος. Και το διεθνές περιβάλλον ωστόσο είναι εξαιρετικά αρνητικό. Οι ΗΠΑ έχουν ουσιαστικά αποποιηθεί του μεσολαβητικού τους ρόλου. Ο Τραμπ άλλωστε ο οποίος έτσι κι αλλιώς παραμένει απρόβλεπτος, δεν κρύβει την συμπάθεια του για τον Ερντογάν. Σε περίπτωση κρίσης είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν θα αναλάμβαναν κάποια πρωτοβουλία ή πολύ περισσότερο θα νουθετούσαν τον Τούρκο πρόεδρο. Όσο για την Ευρώπη, με την εξαίρεση του Μακρόν, είναι πολιτικά κατακερματισμένη και έχει δείξει την αδυναμία της να παρέμβει σε διεθνή ζητήματα. Να δείτε που με όλες τις αδυναμίες της θα μας λείψει η Μέρκελ.

Τις παραμέτρους αυτές τις υπολογίζει ο Τούρκος πρόεδρος και το ερώτημα είναι ως πού θέλει να φτάσει την ένταση με την Ελλάδα. Αν δηλαδή απλώς αντιδρά στις ελληνικές πρωτοβουλίες ή αν θεωρεί τη συγκυρία ευνοϊκή για μια πιο σκληρή αναμέτρηση και στόχο μια συνολική διαπραγμάτευση. Θα το δούμε επί του πεδίου, όπως λένε, στο επόμενο διάστημα. Αφορμές σίγουρα θα υπάρξουν με πιο σημαντική ίσως την επανέναρξη των εργασιών για το καλώδιο. Σε κάθε περίπτωση όλα δείχνουν ότι μπαίνουμε ξανά σε ταραγμένα νερά σε ένα περιβαλλλον όμως πολύ πιο επικίνδυνο. Λάθη με άλλα λόγια δεν συγχωρούνται.