Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα: Ποια είναι η δικαστής που τα έβαλε με την ηγεσία του Συνταγματικού Δικαστηρίου και έφερε πολιτική θύελλα στην Πολωνία

Μια γυναίκα δικαστής, η Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα βρίσκεται τις τελευταίες ώρες στο επίκεντρο της πολιτικής και θεσμικής σύγκρουσης για το Συνταγματικό Δικαστήριο της Πολωνίας, μετά την απόφασή της να θέσει προσωρινά εκτός καθηκόντων τον πρόεδρο του δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σφιεντσκόφσκι, και τον αντιπρόεδρο, Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι.

Την Παρασκευή, η δικαστής εξέδωσε - έπειτα από αίτημα που είχε υποβάλει ο υπουργός Δικαιοσύνης και γενικός εισαγγελέας Βάλντεμαρ Ζούρεκ - δύο πράξεις με τις οποίες επέβαλε την άμεση, και για έναν μήνα, διακοπή της άσκησης των δικαστικών καθηκόντων τους, σε μια απόφαση καλύπτει και τις αρμοδιότητές τους στη διοίκηση του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Στα σχετικά έγγραφα, η Κόρβιν-Πιοτρόφσκα εμφανίζεται ως η δικαστής με τη μεγαλύτερη δικαστική προϋπηρεσία, η οποία αναπληρώνει τον πρόεδρο του δικαστηρίου, ενώ για την απόφασή της επικαλέστηκε το άρθρο 130 του πολωνικού νόμου για την οργάνωση των τακτικών δικαστηρίων.

Η θορυβώδης απομάκρυνση και η επιστροφή

Η Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα γεννήθηκε την 1η Νοεμβρίου 1969. Σπούδασε Νομική στο Πανεπιστήμιο του Βρότσλαβ και συνέχισε τις σπουδές της στο ευρωπαϊκό δίκαιο και στη διοίκηση της Δικαιοσύνης στην Οικονομική Σχολή της Βαρσοβίας.

Η επαγγελματική της πορεία συνδέθηκε κυρίως με τις πόλεις Οπόλε και Κεντζιέρζιν-Κόζλε. Το 1999 διορίστηκε δικαστής στο τοπικό δικαστήριο του Κεντζιέρζιν-Κόζλε και τέσσερα χρόνια αργότερα ανέλαβε την προεδρία του. Το 2012 έγινε αντιπρόεδρος του περιφερειακού δικαστηρίου του Οπόλε. Απομακρύνθηκε, ωστόσο, από τη θέση όταν υπουργός Δικαιοσύνης ανέλαβε ο Ζμπίγκνιεφ Ζιόμπρο.

Ο τρόπος απομάκρυνσής της αμφισβητήθηκε από την Ένωση Δικαστών Themis (η δεύτερη μεγαλύτερη ένωση δικαστών στην Πολωνία, η οποία έχει ταχθεί σθεναρά υπέρ της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και έχει ασκήσει έντονη κριτική στις μεταρρυθμίσεις και στις πειθαρχικές διώξεις κατά δικαστών από προηγούμενες κυβερνήσεις), ενώ η ίδια προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Η υπόθεση ολοκληρώθηκε το 2022 με συμβιβασμό με το πολωνικό κράτος.

Μετά την κυβερνητική αλλαγή, ο νέος υπουργός Δικαιοσύνης, Άνταμ Μπόντναρ, την τοποθέτησε το 2024 στην προεδρία του περιφερειακού δικαστηρίου του Οπόλε, για εξαετή θητεία.

Η διαμάχη για την ορκωμοσία της

Η Κόρβιν-Πιοτρόφσκα εξελέγη δικαστής του Συνταγματικού Δικαστηρίου από τη Σέιμ, την κάτω βουλή της Πολωνίας, στις 13 Μαρτίου 2026. Ωστόσο, ο πρόεδρος της χώρας, Κάρολ Ναβρότσκι, δεν δέχθηκε την ορκωμοσία της στο Προεδρικό Μέγαρο.

Η ίδια διάβασε και υπέγραψε το κείμενο του όρκου στη Σέιμ, παρουσία συμβολαιογράφου, και το έγγραφο διαβιβάστηκε στο γραφείο του προέδρου. Την εγκυρότητα αυτής της διαδικασίας αμφισβήτησε ο Μπόγκνταν Σφιεντσκόφσκι, υποστηρίζοντας ότι δεν είχε θεμελιωθεί υπηρεσιακή σχέση της με το δικαστήριο.

Στην πράξη που εξέδωσε στις 30 Οκτωβρίου, η Κόρβιν-Πιοτρόφσκα κατηγόρησε τον Σφιεντσκόφσκι ότι εμπόδιζε εκλεγμένους δικαστές να συμμετάσχουν στις εργασίες του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Παράλληλα, κατήγγειλε παρατυπίες στον καθορισμό των δικαστικών συνθέσεων και προνομιακή μεταχείριση υποθέσεων πολιτικού χαρακτήρα. Επισήμανε, επίσης, τον κίνδυνο να προκύψουν προβλήματα στη χρηματοδότηση του δικαστηρίου το 2027.

Αναστολή καθηκόντων για το προσωπικό και εργασία εκτός έδρας για τους δικαστές

Το Σάββατο, η θεσμική κρίση στους κόλπους του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Πολωνίας κλιμακώθηκε, καθώς η Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, η οποία ασκεί χρέη προέδρου του ανώτατου δικαστικού οργάνου, εξέδωσε έκτακτη διάταξη αναδιοργάνωσης, αναστέλλοντας τα καθήκοντα του προσωπικού και συνιστώντας στους δικαστές να εκτελούν τα καθήκοντά τους εκτός της έδρας του δικαστηρίου.

Η απόφαση αυτή συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις της προηγούμενης ημέρας, όταν τέθηκαν σε υποχρεωτική διακοπή καθηκόντων ο πρόεδρος Σφιετσκόφσκι και ο αντιπρόεδρος Σοχάνσκι.

Έκτακτα μέτρα και αναστολή λειτουργιών

Σύμφωνα με τη νέα εγκύκλιο που απευθύνεται σε όλο το προσωπικό και το δικαστικό σώμα:

Αναστολή καθηκόντων προσωπικού: Αναστέλλεται η φυσική παρουσία και η εκτέλεση καθηκόντων των υπαλλήλων στο κτίριο του Δικαστηρίου, με εξαίρεση όσους λάβουν ειδική ειδοποίηση από την ίδια την Κόρβιν-Πιοτρόφσκα. Όπως διευκρινίζεται, οι εργαζόμενοι διατηρούν πλήρως το δικαίωμα στη μισθοδοσία τους.

Περιορισμός υπηρεσιών: Αναστέλλεται η λειτουργία του πρωτοκόλλου, ενώ η Καγκελαρία και η Νομική Υπηρεσία του Δικαστηρίου περιορίζονται αποκλειστικά στη διεκπεραίωση συγκεκριμένων καθηκόντων που θα τους ανατίθενται απευθείας.

Συγκέντρωση εξουσιών: Ανακλήθηκαν όλες οι εξουσιοδοτήσεις εργοδοτικής εκπροσώπησης που ίσχυαν μέχρι σήμερα. Οποιαδήποτε εργατική πράξη ή εντολή σχετική με την οργάνωση και τον χρόνο εργασίας ασκείται πλέον αποκλειστικά από την εκτελούσα χρέη προέδρου.

«Αυξημένος κίνδυνος διατάραξης της δημόσιας τάξης»

Ως κύρια αιτία για την απομάκρυνση των δικαστών από την έδρα του οργάνου προβλήθηκε το ζήτημα της ασφάλειας. «Λόγω του αυξημένου κινδύνου διατάραξης της δημόσιας τάξης κοντά στην έδρα του Δικαστηρίου, συνιστώ στους δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου να εκτελούν τα καθήκοντά τους εκτός της έδρας του», αναφέρει χαρακτηριστικά η ανακοίνωση.

Για όσους κριθεί απαραίτητο να εισέλθουν στο κτίριο, η είσοδος θα γίνεται αποκλειστικά από συγκεκριμένες πύλες που θα υποδεικνύονται μέσω ανακοινώσεων στην επίσημη ιστοσελίδα.

Αστυνομική παρουσία και διακοπή καθηκόντων της ηγεσίας

Η ένταση κορυφώθηκε ήδη από την Παρασκευή, όταν δυνάμεις της αστυνομίας αναπτύχθηκαν στον εξωτερικό χώρο του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Η κινητοποίηση των αρχών πραγματοποιήθηκε έπειτα από έγγραφη προειδοποίηση της Κόρβιν-Πιοτρόφσκα για πιθανό κίνδυνο κατά της ζωής και της υγείας εργαζομένων και δικαστών, καθώς και για κίνδυνο αποσταθεροποίησης της δημόσιας τάξης.

Οι αστυνομικές δυνάμεις δεν εισήλθαν εντός του κτιρίου, διευκρινίζοντας ότι στόχος τους ήταν η εγγύηση της ασφάλειας και η αποτροπή επεισοδίων.

Λίγο μετά τις 18:00 της ίδιας ημέρας, ανακοινώθηκε επίσημα η επιβολή διακοπής καθηκόντων στους επικεφαλής του Δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σφιετσκόφσκι και Μπαρτουόμιεϊ Σοχάνσκι. Η Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, η οποία ανέλαβε τη διεύθυνση του σώματος ως η αρχαιότερη δικαστής, στήριξε νομικά την ενέργειά της στο άρθρο 130 του νόμου περί οργάνωσης των τακτικών δικαστηρίων, ανοίγοντας ένα νέο, απρόβλεπτο κεφάλαιο στην παρατεταμένη θεσμική αντιπαράθεση στη χώρα.