Reuters: Ο Τραμπ ανοίγει την αγορά στο ρωσικό ντίζελ για να φέρει τον Πούτιν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων

Μια συμφωνία για την επανεκκίνηση των εξαγωγών ρωσικού ντίζελ επιχειρεί να χρησιμοποιήσει η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ ως διπλωματικό κίνητρο για να πείσει τον Βλαντίμιρ Πούτιν να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Αυτό προκύπτει από όσα μετέφεραν Αμερικανοί απεσταλμένοι σε Ουκρανούς αξιωματούχους κατά τη συνάντησή τους στο Μαϊάμι, την Παρασκευή (9/10), σύμφωνα με τρία πρόσωπα που γνωρίζουν το περιεχόμενο των συνομιλιών, σύμφωνα με το Reuters.

Την ίδια ώρα, η Μόσχα δηλώνει ότι μπορεί να αυξήσει τις εξαγωγές ντίζελ έως και στους 3,5 εκατομμύρια τόνους τον μήνα, ενώ η συμφωνία προκαλεί έντονες αντιδράσεις στο Κίεβο και στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το παρασκήνιο της συνάντησης στο Μαϊάμι και η παραδοχή για τον Πούτιν

Ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για τη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, και ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ, εξήγησαν στους Ουκρανούς συνομιλητές τους ότι η συμφωνία για τις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια επανέναρξης των ειρηνευτικών συνομιλιών, έπειτα από την αποτυχία προηγούμενων πρωτοβουλιών.

Σύμφωνα με δύο από τις πηγές, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι αναγνώρισαν ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν είναι διατεθειμένος αυτή τη στιγμή να διαπραγματευτεί τον τερματισμό του πολέμου, ο οποίος διαρκεί πλέον περίπου τεσσεράμισι χρόνια. Εκτίμησαν, ωστόσο, ότι μια οικονομική συμφωνία θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την επανεκκίνηση τριμερών συνομιλιών μεταξύ Ουάσινγκτον, Μόσχας και Κιέβου.

Τρίτο πρόσωπο που γνωρίζει τις συζητήσεις ανέφερε ότι η αμερικανική πλευρά παρουσίασε τη συμφωνία ως έναν τρόπο να «μαλακώσει» η στάση της Μόσχας, στέλνοντας παράλληλα το μήνυμα ότι ο Τραμπ είναι πρόθυμος να προχωρήσει σε συνεννοήσεις με τη Ρωσία.

Η συμφωνία προβλέπει τη διάθεση περισσότερων από 2,25 εκατομμυρίων βαρελιών ρωσικού ντίζελ στην αμερικανική και την παγκόσμια αγορά. Η Ουάσινγκτον έχει προχωρήσει σε προσωρινή χαλάρωση των σχετικών περιορισμών, παρά τις αντιδράσεις Αμερικανών νομοθετών που προειδοποιούν ότι με αυτόν τον τρόπο η Ρωσία αποκτά πρόσθετα έσοδα για τη χρηματοδότηση του πολέμου, χωρίς να χρειάζεται να κάνει ουσιαστικές παραχωρήσεις.

Τη Δευτέρα (12/10), ο Τραμπ υπερασπίστηκε δημόσια τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την «τη σωστή επιλογή για τον αμερικανικό λαό».

Η απαίτηση να σταματήσουν τα ουκρανικά πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια

Στη συνάντηση του Μαϊάμι τέθηκε και ένα δεύτερο ζήτημα: η επιθυμία του Αμερικανού προέδρου να σταματήσει η Ουκρανία τις επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων.

Ο Κούσνερ επανέλαβε ότι η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη υποβάλει αρκετές φορές αυτό το αίτημα στο Κίεβο. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει υποστηρίξει ότι τα ουκρανικά πλήγματα στις ρωσικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις συμβάλλουν στην άνοδο των διεθνών τιμών των καυσίμων, αν και οι περισσότεροι ειδικοί θεωρούν ότι ο βασικός παράγοντας της ακρίβειας είναι ο πόλεμος στο Ιράν.

Μία από τις πηγές περιέγραψε το αμερικανικό σκεπτικό ως εξής:

«Η ιδέα ήταν οι ΗΠΑ να μπορούν να επιστρέψουν στη Ρωσία και να πουν: “Βλέπετε, οι Ουκρανοί σταμάτησαν τα πλήγματα και εμείς σας δώσαμε αυτή τη συμφωνία. Τώρα είναι η σειρά σας να κάνετε κάτι”».

Με άλλα λόγια, η Ουάσινγκτον επιδιώκει να συνδυάσει τη χαλάρωση των περιορισμών στο ρωσικό ντίζελ με μια παύση των ουκρανικών επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, ώστε να εξασφαλίσει κάποια κίνηση από την πλευρά της Μόσχας.

Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει παράλληλα ότι η συμφωνία θα συμβάλει στη μείωση των τιμών της ενέργειας στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου το κόστος των καυσίμων έχει εξελιχθεί σε σοβαρό πολιτικό πρόβλημα για τους Ρεπουμπλικανούς ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου, οι οποίες θα κρίνουν τον έλεγχο του Κογκρέσου.

Η ενεργειακή εκεχειρία που ανακοίνωσε ο Τραμπ και η άρνηση της Μόσχας

Την Κυριακή (11/10), λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας για το ντίζελ, ο Τραμπ έκανε λόγο για ενεργειακή εκεχειρία μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.

Ωστόσο, καμία από τις δύο εμπόλεμες πλευρές δεν έχει επιβεβαιώσει την ύπαρξη τέτοιας συμφωνίας. Αντιθέτως, τη Δευτέρα η Ρωσία συνέχισε τα πλήγματα εναντίον ουκρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων, ενώ ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, απέρριψε την πρόταση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι για πλήρη εκεχειρία διάρκειας 60 ημερών.

Η ρωσική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον και η ουκρανική προεδρία δεν απάντησαν άμεσα σε αιτήματα για σχολιασμό.

Πρόσωπο που βρίσκεται κοντά στο Κρεμλίνο υποστήριξε, πάντως, ότι η συμφωνία για το ντίζελ αποτελεί έναν τρόπο «να επιστρέψει η Ρωσία» στις διαπραγματεύσεις.

Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τη συνάντηση, το ζήτημα των εξαγωγών καυσίμων αποτελεί μόνο ένα μέρος των ευρύτερων συζητήσεων για την επιστροφή των δύο εμπόλεμων πλευρών στο τραπέζι των συνομιλιών. Στο Μαϊάμι εξετάστηκαν επίσης οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, χωρίς να γίνουν γνωστές περισσότερες λεπτομέρειες.

Οι αμφιβολίες του Κιέβου και το 11% του Ντονμπάς

Παρότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιθυμεί να καταλήξει σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, κάτι που επανέλαβε και το Σάββατο (10/10), Ουκρανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξακολουθούν να αμφισβητούν τις πραγματικές προθέσεις της Μόσχας.

Η παραδοχή των Γουίτκοφ και Κούσνερ ότι ο Ρώσος πρόεδρος δεν είναι έτοιμος να τερματίσει τον πόλεμο υποδηλώνει ότι η αισιόδοξη εκτίμηση του Τραμπ δεν συμμερίζεται απαραίτητα το σύνολο της αμερικανικής κυβέρνησης.

Οι Ουκρανοί αξιωματούχοι που συμμετείχαν στη συνάντηση εμφανίστηκαν επιφυλακτικοί απέναντι στην αμερικανική προσέγγιση, θεωρώντας ότι η Ουάσινγκτον επιχειρεί να κατευνάσει τη Μόσχα μέσα από οικονομικές συμφωνίες.

Άλλωστε, η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιχειρήσει και στο παρελθόν να προσελκύσει τον Πούτιν σε διαπραγματεύσεις, προτείνοντας χαλάρωση κυρώσεων και ενδεχόμενες συμφωνίες για ορυκτούς πόρους. Καμία από αυτές τις πρωτοβουλίες δεν έχει οδηγήσει σε ουσιαστική μεταβολή των βασικών ρωσικών απαιτήσεων ή στην αποδοχή μιας συνολικής κατάπαυσης του πυρός.

Πρόσωπο που βρίσκεται κοντά στο Κρεμλίνο εκτίμησε ότι ο Πούτιν θα επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις μόνο εφόσον εξασφαλίσει το υπόλοιπο 11% του Ντονμπάς, το οποίο θα μπορούσε να παρουσιάσει στη ρωσική κοινή γνώμη ως νίκη.

Η Ουκρανία έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να παραχωρήσει επιπλέον εδάφη στη Ρωσία, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο μια συμφωνία ειρήνης να βασιστεί στο πάγωμα της σύγκρουσης κατά μήκος των σημερινών γραμμών του μετώπου.

Δεν απείλησαν με διακοπή της αμερικανικής βοήθειας

Παρά τις πιέσεις προς το Κίεβο, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι δεν απείλησαν με διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας ή της ανταλλαγής πληροφοριών σε περίπτωση που η Ουκρανία αρνούνταν να σταματήσει τις επιθέσεις κατά ρωσικών διυλιστηρίων.

Σύμφωνα με τις πηγές που ενημερώθηκαν για τη συνάντηση, αλλά και πρόσωπο που συμμετείχε σε αυτήν, ο Κούσνερ και ο Γουίτκοφ υπογράμμισαν «όλα όσα έχουν κάνει οι ΗΠΑ για την Ουκρανία», αναφερόμενοι ειδικότερα στη στρατιωτική υποστήριξη και στις πληροφορίες που παρέχει η Ουάσινγκτον στις ουκρανικές δυνάμεις.

Στη συνάντηση, η οποία διήρκεσε αρκετές ώρες, συμμετείχαν επίσης Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, ενώ εκπρόσωποι της Παγκόσμιας Τράπεζας συνδέθηκαν διαδικτυακά. Η Παγκόσμια Τράπεζα αρνήθηκε να σχολιάσει το περιεχόμενο των συζητήσεων.

Οι συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν μετά τις επισκέψεις των Γουίτκοφ και Κούσνερ στη Μόσχα και το Κίεβο τον Σεπτέμβριο, όταν ο Γουίτκοφ είχε υποστηρίξει ότι είχε δημιουργηθεί «νέα δυναμική» και ότι ένας νέος γύρος διαπραγματεύσεων θα μπορούσε να ξεκινήσει σύντομα.

Ένα σημαντικό μέρος της συνάντησης στο Μαϊάμι αφιερώθηκε επίσης στα κονδύλια για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας και στην ανάγκη το Κίεβο να διαμορφώσει επίσημα επενδυτικά σχέδια για τη χώρα.

Οι Ουκρανοί αποχώρησαν χωρίς να δεσμευτούν επισήμως σε κάποια συμφωνία, αλλά άφησαν να εννοηθεί ότι θα μπορούσαν να αποδεχθούν μια ενεργειακή εκεχειρία, υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρούσε αντίστοιχη δέσμευση και η Ρωσία.

Η σύγκρουση Τραμπ – Ζελένσκι για τη συμφωνία

Η συμφωνία Ουάσινγκτον – Μόσχας για το ρωσικό ντίζελ έχει επιδεινώσει αισθητά τις σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με την Ουκρανία.

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι τη χαρακτήρισε «αδύναμη απόφαση» των ΗΠΑ και «δώρο στον Πούτιν», υποστηρίζοντας ότι η χαλάρωση των περιορισμών ενισχύει οικονομικά τη Ρωσία την ώρα που συνεχίζει τον πόλεμο.

Από την πλευρά του, ο Τραμπ εξαπέλυσε νέα επίθεση εναντίον του Ουκρανού προέδρου το Σάββατο, δηλώνοντας ότι ο Ζελένσκι «θα μπορούσε να είχε τερματίσει αυτόν τον πόλεμο πολλές φορές» και ότι οι Ουκρανοί πρέπει «να αποκτήσουν νέο πρόεδρο».

Η συμφωνία έχει προκαλέσει αντιδράσεις και στο αμερικανικό Κογκρέσο, ακόμη και από Ρεπουμπλικανούς, οι οποίοι αμφισβητούν τη σκοπιμότητα της άρσης των περιορισμών στις ρωσικές ενεργειακές εξαγωγές.

Παράλληλα, ειδικοί εκτιμούν ότι οι επιπλέον ποσότητες ντίζελ που θα διατεθούν στην αγορά ενδέχεται να έχουν περιορισμένη επίδραση στις τιμές στις ΗΠΑ, καθώς αντιστοιχούν σε λιγότερο από μία ημέρα κατανάλωσης μόνο του αμερικανικού τομέα μεταφορών.

Η Μόσχα ανεβάζει τον πήχη: Έως 3,5 εκατομμύρια τόνοι ντίζελ τον μήνα

Την ώρα που εντείνονται οι διπλωματικές διεργασίες, η ρωσική κυβέρνηση εμφανίζεται έτοιμη να αυξήσει σημαντικά τις εξαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων.

Ο αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησης, αρμόδιος για θέματα ενέργειας, Αλεξάντρ Νόβακ, δήλωσε ότι η Ρωσία μπορεί να διαθέτει στην παγκόσμια αγορά έως 3,5 εκατομμύρια τόνους ντίζελ τον μήνα μέχρι το τέλος του έτους, επιστρέφοντας στα επίπεδα εξαγωγών που καταγράφονταν πριν από την κρίση.

Σύμφωνα με τη Μόσχα, η αύξηση των ρωσικών προμηθειών μπορεί να συμβάλει στην εξισορρόπηση της παγκόσμιας προσφοράς και ζήτησης καυσίμων.

Ο Νόβακ παρουσίασε ένα σταδιακό χρονοδιάγραμμα παραδόσεων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλους αγοραστές, το οποίο προβλέπει 300.000 τόνους τον Οκτώβριο, 500.000 τόνους τον Νοέμβριο και ένα εκατομμύριο τόνους τον Δεκέμβριο.

Οι ποσότητες αυτές αφορούν τα αρχικά στάδια της επανεκκίνησης των εξαγωγών, ενώ ο στόχος των 3 έως 3,5 εκατομμυρίων τόνων αφορά τη συνολική μηνιαία εξαγωγική δυνατότητα της Ρωσίας.

Ο Ρώσος αξιωματούχος ανέφερε επίσης ότι οι πρόσθετες παραδόσεις έχουν ήδη συμβάλει, κατά την εκτίμησή του, σε υποχώρηση των διεθνών τιμών του ντίζελ κατά περίπου 5% έως 6%, έπειτα από αυξήσεις που είχαν φτάσει το 80% έως 100% σε σύγκριση με τις αρχές του έτους.

Νόβακ: Πωλήσεις ενεργειακών πόρων 320,7 δισ. δολαρίων στην ΕΕ από το 2022

Ο Αλεξάντρ Νόβακ αναφέρθηκε και στις ενεργειακές εμπορικές σχέσεις της Ρωσίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, υποστηρίζοντας ότι οι δυτικές κυρώσεις δεν έχουν σταματήσει τις εξαγωγές ρωσικών ενεργειακών προϊόντων προς τις ευρωπαϊκές χώρες.

Μιλώντας στο κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο Rossiya-24, δήλωσε ότι η αξία των ρωσικών ενεργειακών πόρων που έχουν παραδοθεί στην ΕΕ από το 2022 ανέρχεται σε 320,7 δισεκατομμύρια δολάρια, περίπου 286 δισεκατομμύρια ευρώ.

Όπως ανέφερε, πρόκειται για την αξία των παραδόσεων ενέργειας από την έναρξη της περιόδου των κυρώσεων μέχρι σήμερα, επιμένοντας ότι η Μόσχα εξακολούθησε να εξυπηρετεί την ευρωπαϊκή αγορά.

Πρόσθεσε ότι, μόνο κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2026, οι εξαγωγές ρωσικών ενεργειακών πόρων προς την Ευρωπαϊκή Ένωση ανήλθαν σε 21,3 δισεκατομμύρια δολάρια.

Κατά τη ρωσική πλευρά, οι παραδόσεις συνεχίστηκαν παρά τις κυρώσεις, κυρίως μέσω εξαιρέσεων και υφιστάμενων εμπορικών υποχρεώσεων, αν και η σύνθεση των εξαγωγών έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Πάνω από τα 106 δολάρια το Μπρεντ

Παρά τις προσδοκίες της Ουάσινγκτον ότι η επιστροφή των ρωσικών ποσοτήτων θα περιορίσει τις πιέσεις στην αγορά ενέργειας, οι τιμές του πετρελαίου συνέχισαν να κινούνται ανοδικά κατά τις βραδινές ώρες της Δευτέρας.

Λίγο μετά τις 23:00 ώρα Ελλάδας, το αργό πετρέλαιο κατέγραφε άνοδο 1,43%, ξεπερνώντας τα 93 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Μπρεντ ενισχυόταν κατά 1,42%, πάνω από τα 106 δολάρια το βαρέλι. Αντίθετα, το φυσικό αέριο σημείωνε μικρή υποχώρηση.

Η πορεία των τιμών αναδεικνύει τις πιέσεις που εξακολουθεί να δέχεται η διεθνής ενεργειακή αγορά, με τον πόλεμο στο Ιράν, τις διαταραχές στην προσφορά και τις εξελίξεις στις ρωσικές εξαγωγές να επηρεάζουν τις προοπτικές αποκλιμάκωσης του κόστους των καυσίμων.