Πέθανε σε ηλικία 89 ετών ο Τουνγκ Τσι-χουά, ο πρώτος ηγέτης του Χονγκ Κονγκ μετά τη βρετανική κυριαρχία

Πέθανε σε ηλικία 89 ετών ο Τουνγκ Τσι-χουά, ο επιχειρηματίας της ναυτιλίας που πέρασε στην ιστορία ως ο πρώτος επικεφαλής του Χονγκ Κονγκ μετά την παράδοση της πόλης από τη Βρετανία στην Κίνα το 1997. Η θητεία του σημαδεύτηκε από μεγάλες προκλήσεις, από την ασιατική οικονομική κρίση και την επιδημία SARS έως τις μαζικές κοινωνικές αντιδράσεις για την πολιτική της κυβέρνησής του.

Ο θάνατος του Τουνγκ Τσι-χουά ανακοινώθηκε την Τρίτη από το γραφείο του, χωρίς να δοθούν άμεσα περισσότερες πληροφορίες.

Πριν εισέλθει στην πολιτική, ο Τουνγκ ήταν γνωστός κυρίως ως μεγιστάνας της ναυτιλίας, έχοντας κληρονομήσει μαζί με τον αδελφό του, Τουνγκ Τσι-τσεν, την αυτοκρατορία που είχε δημιουργήσει ο πατέρας τους, Τσουνγκ Γιου-τούνγκ.

Μετά τον θάνατο του πατέρα του το 1982, οι δύο αδελφοί ανέλαβαν τη διαχείριση της ναυτιλιακής επιχείρησης, όμως η παγκόσμια ύφεση των αρχών της δεκαετίας του 1980 έφερε την εταιρεία αντιμέτωπη με τεράστια οικονομικά προβλήματα. Τα χρέη ξεπέρασαν τα 2,6 δισεκατομμύρια δολάρια, οδηγώντας σε μια μεγάλη επιχείρηση διάσωσης, στην οποία εταιρείες από την ηπειρωτική Κίνα συμμετείχαν με σημαντικό μέρος ενός πακέτου στήριξης ύψους 120 εκατομμυρίων δολαρίων.

Η οικονομική αυτή διάσωση ενίσχυσε αργότερα τις ανησυχίες ότι ο Τουνγκ, όταν ανέλαβε την ηγεσία του Χονγκ Κονγκ, θα μπορούσε να επηρεάζεται υπερβολικά από το Πεκίνο. Ο ίδιος απέρριπτε κατηγορηματικά αυτές τις αιτιάσεις.

Χρόνια αργότερα, το 2017, ο κινεζικός κρατικός ναυτιλιακός όμιλος Cosco Shipping εξαγόρασε την εταιρεία Orient Overseas έναντι 6,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με την οικογένεια Τουνγκ να λαμβάνει περισσότερα από 4 δισεκατομμύρια δολάρια από τη συμφωνία.

Ο άνθρωπος της μετάβασης από τη Βρετανία στην Κίνα

Ο Τουνγκ, ένας σχετικά άγνωστος πολιτικά παράγοντας εκτός του ναυτιλιακού κόσμου, θεωρούνταν αρχικά αουτσάιντερ για τη θέση του πρώτου ηγέτη του Χονγκ Κονγκ μετά από περισσότερα από 150 χρόνια βρετανικής αποικιακής διοίκησης.

Η μεταβίβαση της κυριαρχίας στις 1 Ιουλίου 1997 σηματοδότησε την επιστροφή του Χονγκ Κονγκ στην Κίνα, με βάση το μοντέλο «μία χώρα, δύο συστήματα». Η συμφωνία προέβλεπε υψηλό βαθμό αυτονομίας για την πόλη, διατήρηση του καπιταλιστικού οικονομικού μοντέλου και προστασία αρκετών ελευθεριών που δεν υπήρχαν στην ηπειρωτική Κίνα.

Η εφαρμογή αυτού του συστήματος πέρασε σε μεγάλο βαθμό στα χέρια του Τουνγκ, ο οποίος κλήθηκε να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις του Πεκίνου και τις προσδοκίες των κατοίκων του Χονγκ Κονγκ.

Η επιλογή του Πεκίνου και η ανάληψη της εξουσίας

Ο Τουνγκ είχε διατελέσει μέλος του ανώτατου συμβουλευτικού οργάνου της κινεζικής κυβέρνησης, ενώ συμμετείχε και στο υπουργικό συμβούλιο του τελευταίου Βρετανού κυβερνήτη του Χονγκ Κονγκ, Κρις Πάτεν.

Ο Πάτεν τον είχε περιγράψει ως έναν ευγενικό αλλά ακούραστο υποστηρικτή των κινεζικών συμφερόντων.

Παρά το γεγονός ότι στο Χονγκ Κονγκ δεν ήταν το δημοφιλέστερο πρόσωπο μεταξύ των υποψηφίων για τη θέση του επικεφαλής της κυβέρνησης, η τελική επιλογή ανήκε στο Πεκίνο.

Η προτίμηση της κινεζικής ηγεσίας έγινε εμφανής το 1996, όταν ο τότε πρόεδρος της Κίνας Τζιανγκ Τσε-μιν ξεχώρισε τον Τουνγκ από μια αντιπροσωπεία του Χονγκ Κονγκ και του έσφιξε το χέρι μπροστά στις κάμερες των κρατικών μέσων ενημέρωσης.

Έπειτα από μια αυστηρά ελεγχόμενη διαδικασία επιλογής, ο Τουνγκ ανέλαβε τα καθήκοντά του την ημέρα της επιστροφής της πόλης στην κινεζική κυριαρχία.

Η ασιατική κρίση χτύπησε αμέσως την οικονομία

Σχεδόν αμέσως μετά την ανάληψη της εξουσίας, ο Τουνγκ βρέθηκε αντιμέτωπος με μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές δοκιμασίες της εποχής.

Η ασιατική χρηματοπιστωτική κρίση ξέσπασε μόλις μία ημέρα μετά την έναρξη της θητείας του, όταν η Ταϊλάνδη υποτίμησε το νόμισμά της, προκαλώντας μαζικές πωλήσεις στις αγορές, πιέσεις στο νόμισμα του Χονγκ Κονγκ και κατάρρευση της φούσκας στις τιμές των ακινήτων.

Τον Αύγουστο του 1998, η κυβέρνηση του Χονγκ Κονγκ αγόρασε μετοχές τοπικών εταιρειών αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, σε μια προσπάθεια να στηρίξει το χρηματιστήριο και να αντιμετωπίσει τις επιθέσεις κερδοσκόπων.

Η οικονομία άρχισε σταδιακά να ανακάμπτει, όμως η αγορά κατοικίας παρέμεινε υπό πίεση για περισσότερα από έξι χρόνια.

SARS και μαζικές διαδηλώσεις

Το 2003 αποτέλεσε τη δυσκολότερη χρονιά της πολιτικής του πορείας. Το Χονγκ Κονγκ επλήγη σοβαρά από την επιδημία SARS, με 299 καταγεγραμμένους θανάτους, αριθμός που αντιστοιχούσε σχεδόν στο 40% των συνολικών θανάτων παγκοσμίως από την ασθένεια.

Λίγους μήνες αργότερα, το καλοκαίρι του 2003, ξέσπασαν μαζικές πολιτικές διαμαρτυρίες κατά της προσπάθειας της κυβέρνησης να περάσει νέα νομοθεσία για την εθνική ασφάλεια.

Εκατοντάδες χιλιάδες κάτοικοι του Χονγκ Κονγκ βγήκαν στους δρόμους, καθώς φοβούνταν ότι οι νέοι νόμοι θα επέτρεπαν στην κυβέρνηση να απαγορεύσει οργανώσεις που συνδέονταν με φορείς οι οποίοι είχαν ήδη απαγορευτεί από το Πεκίνο.

Οι αντιδράσεις αυτές αποτέλεσαν ένα από τα μεγαλύτερα πλήγματα στην κυβέρνηση του Τουνγκ, ο οποίος τελικά παραιτήθηκε το 2005, δύο χρόνια πριν από τη λήξη της δεύτερης θητείας του.