Financial Times: Η Ρωσία βοηθά μυστικά το Ιράν στην ανάπτυξη υπερηχητικών πυραύλων - Πού στοχεύει το πρόγραμμα C430L

Μυστική βοήθεια στο Ιράν για την ανάπτυξη προηγμένων υπερηχητικών πυραύλων κρουζ παρέχει η Ρωσία, σε μία από τις σημαντικότερες γνωστές μεταφορές στρατηγικής στρατιωτικής τεχνολογίας από τη Μόσχα προς την Τεχεράνη. Στο πλαίσιο του πολυετούς, μυστικού προγράμματος, με την κωδική ονομασία C430L, έχουν επιστρατευτεί ορισμένοι από τους πλέον έμπειρους Ρώσους ειδικούς στους πυραύλους, με στόχο να βοηθήσουν την Τεχεράνη να αναπτύξει μια νέα κατηγορία όπλων ικανών να απειλήσουν αμερικανικά αεροπλανοφόρα και άλλα πολεμικά πλοία στη Μέση Ανατολή.

Έρευνα των Financial Times αποκάλυψε την ύπαρξη του προγράμματος, το οποίο ξεκίνησε το 2023 και συνεχίστηκε και κατά τη διάρκεια του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Η έρευνα βασίστηκε σε ρωσική αλληλογραφία η οποία διέρρευσε, αρχεία ταξιδιών και ανάλυση στρατιωτικών ευρεσιτεχνιών.

Βασικός στόχος του C430L είναι να βοηθήσει το Ιράν να αναπτύξει ένα σύστημα πρόωσης ramjet, έναν κινητήρα που επιτρέπει σε έναν πύραυλο κρουζ να διατηρεί πτήση με ταχύτητα πολλαπλάσια εκείνης του ήχου. Ειδικοί στους πυραύλους και στρατιωτικοί αναλυτές δήλωσαν ότι η τεχνολογία προορίζεται σχεδόν βέβαια για πυραύλους κρουζ κατά πλοίων και για πλήγματα εναντίον χερσαίων στόχων.

«Πρόκειται για τη μεταφορά μιας εξαιρετικά ευαίσθητης, από στρατηγικής άποψης, στρατιωτικής τεχνολογίας από τη Ρωσία, την οποία οι Ιρανοί επιδιώκουν να αποκτήσουν εδώ και δεκαετίες», δήλωσε ο Φάμπιαν Χιντς, ειδικός στους ιρανικούς πυραύλους και ανώτερος αναλυτής της Conflict Armament Research, βρετανικής οργάνωσης που παρακολουθεί τη διακίνηση όπλων. «Ένα πρόγραμμα αυτού του είδους θα απαιτούσε πολιτική έγκριση από την ανώτατη ηγεσία της Ρωσίας», πρόσθεσε.

Οι υπερηχητικοί πύραυλοι κρουζ συνδυάζουν την ταχύτητα με την ικανότητα να πετούν σε χαμηλό ύψος, περιορίζοντας τον χρόνο που διαθέτουν τα προηγμένα συστήματα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας για να τους εντοπίσουν και να τους αναχαιτίσουν. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία για το Ιράν στον Περσικό Κόλπο, όπου οι ΗΠΑ και οι περιφερειακοί σύμμαχοί τους διαθέτουν προηγμένα χερσαία και ναυτικά αμυντικά συστήματα.

Το Ιράν έχει ήδη κατασκευάσει και δοκιμάσει σε πτήση το σύστημα πρόωσης ramjet, ωστόσο δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι έχει αναπτυχθεί επιχειρησιακά κάποιος υπερηχητικός πύραυλος κρουζ με ρωσική βοήθεια.

«Για τους Ιρανούς, αυτό θα τους προσέφερε ένα ποιοτικά νέο στρατηγικό οπλικό σύστημα, το οποίο θα μπορούσε να απειλήσει πλοία του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού», δήλωσε ο Τζιμ Λάμσον, πρώην στρατιωτικός αναλυτής της CIA με ειδίκευση στο Ιράν, ο οποίος εργάζεται σήμερα στο James Martin Center for Nonproliferation Studies.

Η αλληλογραφία που έχει διαρρεύσει, δείχνει ότι οι συνομιλίες για το πρόγραμμα συνεχίστηκαν και το φετινό καλοκαίρι.

Η στρατιωτική συνεργασία Μόσχας και Τεχεράνης

Το πρόγραμμα εντάσσεται στη διαρκώς στενότερη στρατηγική και στρατιωτική σχέση μεταξύ Ρωσίας και Ιράν. Η Τεχεράνη έχει προμηθεύσει τη Μόσχα με επιθετικά drones Shahed, τα οποία αποτέλεσαν σημαντικό μέρος της ρωσικής πολεμικής προσπάθειας στην Ουκρανία, ενώ βοήθησε και στη δημιουργία γραμμής παραγωγής τους στη Ρωσία.

Ουκρανοί και δυτικοί αξιωματούχοι έχουν επίσης κατηγορήσει τη Ρωσία ότι παρείχε στο Ιράν βοήθεια στο πεδίο της μάχης κατά τη διάρκεια του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, μεταξύ άλλων μέσω δορυφορικών εικόνων, υποστήριξης με drones και εξαρτημάτων όπλων.

Το πρόγραμμα C430L αποτελεί μια βαθύτερη μορφή συνεργασίας, καθώς η Μόσχα βοηθά την Τεχεράνη να αποκτήσει την τεχνογνωσία που απαιτείται για την ανάπτυξη ενός προηγμένου στρατηγικού οπλικού συστήματος.

«Το μυστικό πρόγραμμα ramjet δείχνει ότι η Ρωσία προσπαθεί να διευρύνει τον πόλεμο στην Ουκρανία και να εμπλέξει τις ΗΠΑ σε διαφορετικά θέατρα επιχειρήσεων», δήλωσε η Νικόλ Γκραγέφσκι, καθηγήτρια στο Sciences Po στο Παρίσι. «Η Ρωσία δεν ενδιαφέρεται τόσο για τις κόκκινες γραμμές στην περιοχή».

Το πρόγραμμα υποστήριξης για την ανάπτυξη του υπερηχητικού πυραύλου οργανώθηκε από τη Rosoboronexport, τη ρωσική κρατική εταιρεία εξαγωγών όπλων, η οποία συντόνισε το έργο με την NPO Mashinostroyenia.

Οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στην NPO Mashinostroyenia το 2014, χαρακτηρίζοντάς την σημαντική ρωσική εταιρεία πυραυλικής τεχνολογίας, υπεύθυνη για συστήματα πυραύλων κρουζ που εκτοξεύονται από πλοία, υποβρύχια και χερσαίες πλατφόρμες, καθώς και για εργασίες που υποστηρίζουν τις στρατηγικές πυρηνικές δυνάμεις της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένων των διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων.

Αρχεία ταξιδιών που διέρρευσαν και εξέτασαν οι Financial Times δείχνουν ότι αξιωματούχοι της ρωσικής υπηρεσίας εξαγωγών όπλων και αρκετοί ανώτεροι μηχανικοί της NPO Mashinostroyenia πραγματοποίησαν επανειλημμένα ταξίδια στο Ιράν, πριν υπογραφεί επίσημα, τον Νοέμβριο του 2023, η σύμβαση με το ιρανικό υπουργείο Άμυνας και Επιμελητείας των Ενόπλων Δυνάμεων.

Μέχρι το 2025, η NPO Mashinostroyenia είχε λάβει μεγάλο όγκο ιρανικού τεχνικού υλικού σχετικά με το σύστημα πρόωσης ramjet. Ρώσοι μηχανικοί ανέλυσαν στη συνέχεια δεδομένα από ιρανική δοκιμή πτήσης και έστειλαν στην Τεχεράνη αναλυτικό κατάλογο ερωτήσεων σχετικά με την απόδοση του συστήματος.

Οι ερωτήσεις αφορούσαν αλλαγές στο σύστημα καυσίμου, τη σταθερότητα της καύσης, την εισαγωγή αέρα και το ακροφύσιο του κινητήρα. Οι μηχανικοί ήθελαν επίσης να γνωρίζουν εάν το ramjet συνέχισε να λειτουργεί μετά τη διακοπή της τηλεμετρίας που είχε παράσχει το Ιράν — δεδομένα που δείχνουν την απόδοση του κινητήρα κατά τη διάρκεια της πτήσης — λιγότερο από ένα λεπτό μετά την έναρξη της δοκιμής.

Η ανταλλαγή αυτή δείχνει ότι οι μηχανικοί της NPO εργάζονταν πάνω στην απόδοση ενός συστήματος που το Ιράν είχε ήδη κατασκευάσει και δοκιμάσει, αξιοποιώντας τη ρωσική εμπειρία για να εντοπίσουν προβλήματα και να βοηθήσουν στη βελτίωση του σχεδιασμού.

Τον Απρίλιο του 2025, η Rosoboronexport πρότεινε να στείλει στο Ιράν μια αντιπροσωπεία περίπου δύο δωδεκάδων Ρώσων ειδικών για τεχνικές διαβουλεύσεις στο πλαίσιο του C430L. Στην ίδια αλληλογραφία ζητήθηκε από την Τεχεράνη να απαντήσει στις ερωτήσεις των μηχανικών σχετικά με τα δεδομένα της τηλεμετρίας της δοκιμής πτήσης πριν από το προτεινόμενο ταξίδι, συνδέοντας την αποστολή με την τεχνική ανάλυση του συστήματος πρόωσης του Ιράν.

Το Κρεμλίνο, η Rosoboronexport και η NPO Mashinostroyenia δεν απάντησαν στα αιτήματα των Financial Times για σχόλιο. Η ιρανική κυβέρνηση, η οποία ερωτήθηκε μέσω της πρεσβείας της στο Λονδίνο, επίσης δεν απάντησε στις ερωτήσεις της εφημερίδας.

Η συνεργασία συνεχίστηκε και το 2026

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε την Τρίτη στον Ιρανό ομόλογό του Μασούντ Πεζεσκιάν ότι η Μόσχα «προσπαθεί να σας προσφέρει τη βοήθεια που χρειάζεστε σε αυτή τη δύσκολη περίοδο» κατά τη διάρκεια του πολέμου με τις ΗΠΑ και ότι «σας προμηθεύουμε με τα αγαθά που χρειάζεστε», χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.



Το C430L βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη όταν ο Πούτιν, το 2024, είχε απειλήσει να απαντήσει στις δυτικές παραδόσεις προηγμένων πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς στην Ουκρανία, δηλώνοντας ότι η Ρωσία θα μπορούσε να «προμηθεύσει όπλα της ίδιας κατηγορίας σε περιοχές του κόσμου όπου θα πραγματοποιούνται πλήγματα εναντίον ευαίσθητων στόχων των χωρών που κάνουν το ίδιο στη Ρωσία».

Το πρόγραμμα C430L αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου μυστικής τεχνολογικής βοήθειας που το Ιράν αναζήτησε από τη Ρωσία και την Κίνα, καθώς τα τελευταία χρόνια ενίσχυε τις στρατιωτικές του δυνατότητες.

Οι Financial Times αποκάλυψαν νωρίτερα φέτος ότι η Μόσχα είχε συμφωνήσει να προμηθεύσει την Τεχεράνη με φορητά αντιαεροπορικά συστήματα «Verba», ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης είχαν αποκτήσει μυστικά έναν κινεζικό δορυφόρο υψηλής ανάλυσης, τον οποίο χρησιμοποίησαν στη συνέχεια για την παρακολούθηση αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στη Μέση Ανατολή, περίπου την περίοδο των ιρανικών αντιποίνων με πυραύλους και drones κατά τη διάρκεια του φετινού έτους.

Στη συνέχεια οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στην κινεζική εταιρεία Earth Eye, υποστηρίζοντας ότι είχε παράσχει δορυφορικές εικόνες στο Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου και ότι οι εικόνες αυτές επέτρεψαν στις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις να πραγματοποιήσουν πλήγματα εναντίον αμερικανικών δυνάμεων.

Συνολικά, τα προγράμματα αυτά δείχνουν τον τρόπο με τον οποίο η Τεχεράνη αξιοποίησε ρωσική και κινεζική τεχνολογία για να καλύψει αδυναμίες σε διαφορετικούς τομείς των ενόπλων δυνάμεών της, από την αεράμυνα και τις πληροφορίες στο πεδίο της μάχης έως την ανάπτυξη πιο προηγμένων επιθετικών όπλων.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, τον οποίο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο, το Ιράν χρησιμοποίησε drones και πλήγματα ακριβείας με πυραύλους για να προκαλέσει σημαντικές ζημιές σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις και άλλους σταθερούς στόχους στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει καταφέρει να προκαλέσει αντίστοιχου μεγέθους ζημιές σε αμερικανικά ναυτικά μέσα.