Πώς με τη βοήθεια του DNA λύθηκε το 2.000 ετών μυστήριο με τα κρεμαστά φέρετρα στην Ασία

Για αιώνες, η ταυτότητα της εθνοτικής ομάδας που τοποθετούσε τους νεκρούς της σε «κρεμαστά φέρετρα» πάνω σε απόκρημνους βράχους στη νοτιοδυτική Κίνα παρέμενε ασαφής. Νέα γενετική μελέτη αποκαλύπτει πλέον ότι το αρχαίο αυτό ταφικό έθιμο συνδεόταν άμεσα με προγόνους ανθρώπων που ζουν ακόμη σήμερα στην περιοχή.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στις 20 Νοεμβρίου στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι άνθρωποι που ακολουθούσαν την παράδοση των «κρεμαστών φερέτρων» είχαν γενετικούς δεσμούς με πληθυσμούς της Νεολιθικής περιόδου (Νέας Λίθινης Εποχής), οι οποίοι ζούσαν πριν από 4.000 έως 4.500 χρόνια στις ακτές της νότιας Κίνας και της Νοτιοανατολικής Ασίας.

Ανάλυση DNA από αρχαίους τάφους

Τα τελευταία 30 χρόνια έχουν καταγραφεί εκατοντάδες σημεία με «κρεμαστά φέρετρα» σε περιοχές της Κίνας και της Νοτιοανατολικής Ασίας. Ιστορικές αναφορές και προφορικές παραδόσεις απέδιδαν το έθιμο στους Bo, μια μικρή εθνοτική ομάδα. Η νέα μελέτη επιδίωξε να επιβεβαιώσει την ταυτότητά τους μέσω γενετικής ανάλυσης.

Οι ερευνητές εξέτασαν το γενετικό υλικό 11 ατόμων από τέσσερις τοποθεσίες με «κρεμαστά φέρετρα» στην Κίνα, ορισμένα από τα οποία έζησαν πριν από περισσότερα από 2.000 χρόνια. Παράλληλα, μελέτησαν τα λείψανα τεσσάρων ατόμων που είχαν ταφεί σε αρχαία «φέρετρα-κορμούς» σε σπήλαιο στη βορειοδυτική Ταϊλάνδη, με το αρχαιότερο να χρονολογείται πριν από 2.300 χρόνια. Τα δεδομένα συμπληρώθηκαν με 30 γονιδιώματα σύγχρονων ανθρώπων καταγωγής Bo.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι άνθρωποι των «κρεμαστών φερέτρων» – και κατ’ επέκταση οι σύγχρονοι Bo – συνδέονται γενετικά με νεολιθικούς πληθυσμούς της περιοχής, υποδηλώνοντας κοινή καταγωγή και πολιτισμική συνέχεια που υπερβαίνει τα σημερινά εθνικά σύνορα.

Ένα έθιμο που χάθηκε επί δυναστείας Μινγκ

Τα «κρεμαστά φέρετρα» – ξύλινα φέρετρα στερεωμένα σε εκτεθειμένους βράχους – εντοπίζονται κυρίως στη νότια Κίνα και στην Ταϊβάν, όπου το ταφικό αυτό στυλ υπήρξε διαδεδομένο. Το έθιμο σταμάτησε πριν από αρκετούς αιώνες, κατά τη διάρκεια της δυναστείας Μινγκ (1368–1644).

Παλαιότερη ιστορική αναφορά ανάγεται στη δυναστεία Γιουάν (1279–1368), όπου χρονικογράφος έγραφε ότι «τα φέρετρα που τοποθετούνται ψηλά θεωρούνται ευοίωνα» και ότι «όσο ψηλότερα βρίσκονται, τόσο πιο ευνοϊκά είναι για τους νεκρούς».

Οι σύγχρονοι Bo, λίγες χιλιάδες άνθρωποι που ζουν σήμερα στην επαρχία Γιουνάν της νότιας Κίνας, κατατάσσονται διοικητικά στην επίσημη εθνοτική ομάδα Yi, αν και διαθέτουν δική τους γλώσσα και παραδόσεις. Σύμφωνα με τη μελέτη, στο παρελθόν ο πολιτισμός τους ήταν πολύ πιο εκτεταμένος, περιλαμβάνοντας περιοχές που σήμερα ανήκουν στην Ταϊλάνδη, το Λάος, το Βιετνάμ και την Ταϊβάν. Η παράδοση των «κρεμαστών φερέτρων» φαίνεται να ξεκίνησε τουλάχιστον πριν από 3.400 χρόνια στα όρη Wuyi της επαρχίας Φουτζιάν στη νοτιοανατολική Κίνα.

Κοινές ρίζες σε Κίνα και Ταϊλάνδη

Η γενετική ανάλυση των «φερέτρων-κορμών» στη βορειοδυτική Ταϊλάνδη αποκάλυψε αξιοσημείωτες ομοιότητες με τους ανθρώπους των «κρεμαστών φερέτρων». Στην Ταϊλάνδη, τα φέρετρα κατασκευάζονταν από κορμούς δέντρων που κόβονταν κατά μήκος στα δύο, με το ένα τμήμα να σκαλίζεται ως εσωτερικό και το άλλο να λειτουργεί ως καπάκι. Τοποθετούνταν μέσα σε σπηλιές, συχνά πάνω σε ξύλινα στηρίγματα ή σε ψηλές βραχώδεις προεξοχές.

Τα ευρήματα, σε συνδυασμό με άλλα αρχαιολογικά δεδομένα από την Ασία, υποδηλώνουν ότι οι άνθρωποι των «κρεμαστών φερέτρων» αποτελούσαν κλάδο των αρχαίων λαών που μιλούσαν τις γλώσσες Tai-Kadai (ή Kra-Dai), οι οποίοι κατοικούσαν μεγάλο μέρος της νότιας Κίνας πριν από την επικράτηση της εθνότητας Han από τον 1ο αιώνα π.Χ. και έπειτα. Οι γλώσσες αυτές συνδέονται με τον σύγχρονο πληθυσμό της Ταϊλάνδης και με εκατομμύρια μη-Han Κινέζους, κυρίως στον νότο.

Οριστική ταυτοποίηση

Σύμφωνα με τη μελέτη, η βασική διαπίστωση είναι ότι περίπου 600 χρόνια μετά την εξαφάνιση της παράδοσης από τα ιστορικά αρχεία, οι σημερινοί Bo ταυτοποιούνται γενετικά ως άμεσοι απόγονοι των ανθρώπων που ακολουθούσαν το έθιμο των «κρεμαστών φερέτρων».

Στη λαϊκή παράδοση της περιοχής, οι Bo αναφέρονταν με ονομασίες όπως «Υποτακτές του Ουρανού» και «Γιοι των Γκρεμών», ενώ περιγράφονταν ακόμη και ως ικανοί να πετούν. Η νέα γενετική έρευνα προσφέρει πλέον επιστημονική τεκμηρίωση για την ταυτότητά τους, συνδέοντας άμεσα τους σύγχρονους απογόνους με ένα από τα πιο εντυπωσιακά και αινιγματικά ταφικά έθιμα της αρχαίας Ασίας.