Η Συνθήκη του Μπρεστ-Λιτόφσκ (1918) και οι οδυνηρές συνέπειές της για τους Έλληνες του Πόντου

Η 19η Μαΐου έχει καθιερωθεί από την Ελληνική Βουλή (1994) ως «Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου», μετά από εισήγηση του τότε πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου. Εκτενές άρθρο μας για τις δύο (ή τρεις για κάποιους) φάσεις της γενοκτονίας των Ποντίων υπάρχει στο σημερινό (17 Μαΐου 2026) φύλλο του «Πρώτου Θέματος».

Βέβαια, καθώς είναι αδύνατον να καλυφθεί ολόκληρο το θέμα της Γενοκτονίας των Ποντίων εκεί, σκεφτήκαμε να ασχοληθούμε και με μια σχετικά άγνωστη πτυχή της ιστορίας των Ελλήνων του Πόντου, η οποία σχετίζεται άμεσα με την Οκτωβριανή Επανάσταση. Πρόκειται για τον ξεριζωμό των Ελλήνων από τον Ανατολικό Πόντο, μετά την υπογραφή της συνθήκης του Μπρεστ- Λιτόφσκ στις 3 Μαρτίου 1918. Με αυτή τη Συνθήκη, οι μπολσεβίκοι θέλοντας να βγάλουν τη χώρα τους από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο με κάθε τρόπο (είχε προηγηθεί η αποχώρησή τους από την Αντάντ), προχώρησαν σε τεράστιες παραχωρήσεις προς τις Κεντρικές Δυνάμεις, μία από τις οποίες ήταν και η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Θύματα της Συνθήκης του Μπρεστ- Λιτόφσκ, πόλης της Λευκορωσίας σήμερα, ήταν και οι Έλληνες του Πόντου.

Οι Πόντιοι θεωρούν μοιραία και καταστροφική για αυτούς τη Συνθήκη του Μπρεστ- Λιτόφσκ. Εντοπίσαμε στον «Ριζοσπάστη», την επίσημη, φανταζόμαστε, θέση του ΚΚΕ για τη Συνθήκη του Μπρεστ- Λιτόφσκ. Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον το γεγονός ότι, αν και στο σχετικό άρθρο (3 Μαρτίου 2001) αναφέρεται ότι η Ρωσία παραχώρησε απέραντα εδάφη της στη Γερμανία και την Αυστροουγγαρία, δεν γίνεται καμία αναφορά στην παραχώρηση εδαφών και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, κάτι ολέθριο για τον ελληνισμό του Πόντου και δεν υπάρχει καμία μνεία για τους Πόντιους, ενώ και οι εκτάσεις που αναφέρεται ότι δόθηκαν είναι τουλάχιστον έξι φορές λιγότερες από όσες παραχωρήθηκαν στην πραγματικότητα. Σημασία έχει, σύμφωνα με το άρθρο, ότι «η σοβιετική εξουσία πήρε την απαραίτητη ανάσα για να οικοδομηθεί ο σοσιαλισμός»…

Ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος του 1877-1878 και τα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που κατέλαβε η τσαρική Ρωσία

Στις 24 Απριλίου 1877 ξεκίνησε ο πόλεμος που κήρυξε ο τσάρος Αλέξανδρος Β’ εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, του σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Β’. Το τέλος του πολέμου, στις 3 Μαρτίου 1878, βρήκε τους Ρώσους νικητές. Στις 18 Νοεμβρίου 1877 τα ρωσικά στρατεύματα κατέλαβαν το Καρς. Στο Συνέδριο του Βερολίνου, το οποίο έγινε για να αλλάξουν όσα εξωφρενικά είχαν αποφασιστεί με τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου αποφασίστηκε να παραχωρηθούν στη Ρωσία από τους Οθωμανούς και οι περιοχές του Αρνταχάν και το Βατούμ (13/07/1878). Στα επόμενα τρία χρόνια, με βάση τη Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης (1879), ανάμεσα στη Ρωσία και την Οθωμανική Αυτοκρατορία, 110.000 μουσουλμάνοι από το Καρς και άλλοι 30.000 από το Βατούμ και το Αρτβίν εγκατέλειψαν τα εδάφη αυτά, που πλέον ανήκαν στη Ρωσία και εγκαταστάθηκαν σε εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Η Ρωσία έδειχνε ξεκάθαρα ότι στις περιοχές που της παραχωρήθηκαν με τη Συνθήκη του Βερολίνου επιθυμούσε να εγκατασταθούν χριστιανικοί πληθυσμοί, Έλληνες κατά πρώτο λόγο και δευτερευόντως Αρμένιοι. Καθώς τα μεταλλεία της Αργυρούπολης του Πόντου (η οποία έδωσε το όνομά της στην Αργυρούπολη της Αττικής) είχαν στερέψει και η φτώχεια μαζί με την πίεση των Οθωμανών έκαναν δύσκολη τη ζωή τους, πολλοί Έλληνες προερχόμενοι κυρίως από τα μεσόγεια του Πόντου, ιδιαίτερα από την Αργυρούπολη, αποφάσισαν να εγκατασταθούν στις περιοχές αυτές της τσαρικής Ρωσίας. Η αλήθεια είναι ότι η ζωή τους, παρά τις δυσκολίες, ήταν πολύ καλύτερη σε σχέση με πριν, καθώς στην τσαρική Ρωσία υπήρχε σχετική ελευθερία, ανοχή καλύτερα, στη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στα σχολεία που είχαν φτιάξει, ενώ και οι εκκλησιαστικές ακολουθίες τελούνταν σύμφωνα με το ελληνορθόδοξο τυπικό. Οι άντρες υπηρετούσαν στο ρωσικό στρατό και συχνά εμπλέκονταν σε συγκρούσεις με τους Οθωμανούς.

Σύμφωνα με το pontosnews.gr, στα σαράντα χρόνια που έζησαν στην περιοχή του Καρς Έλληνες του Πόντου, κατοικούσαν σε 73 αμιγώς ελληνικά χωριά, σε έναν ελληνικό συνοικισμό, σε τρία μεικτά χωριά, όπου αποτελούσαν την πλειοψηφία του πληθυσμού, αλλά και σε 12 μεικτά χωριά, όπου αποτελούσαν μειοψηφία. Πολύ σημαντικός ήταν όμως και ο αριθμός των Ελλήνων που κατοικούσαν στις μεικτές πόλεις (Καρς, Αρνταχάν, Καγισμάν, Όλπι, Σαρίκαμις) του κυβερνείου του Καρς. Σε κάθε χωριό της περιοχής που κατοικούσαν Έλληνες, υπήρχε ένα τουλάχιστον ελληνικό σχολείο και μια ελληνορθόδοξη εκκλησία. Σύμφωνα πάλι με το pontosnews.gr: « Ήταν η λεγόμενη «μαύρη περίοδος» για τους Τούρκους, όπως έχει αποτυπωθεί στη συλλογική τους μνήμη και στην τουρκική βιβλιογραφία, και σε αντιδιαστολή η «χρυσή» για τους χριστιανικούς πληθυσμούς. Ήταν τα σαράντα χρόνια που σφυρηλάτησαν την ταυτότητα των Καρσλήδων, των προοδευτικών και των φιλομαθών Ποντίων, των ανθρώπων του πνεύματος, των εμφορούμενων με τα δημοκρατικά ιδεώδη».

Ο Α’ Παγκόσμιος πόλεμος και η Ρωσία

Το καλοκαίρι του 1914 η Αυστρία άρχισε να έχει αξιώσεις από τη Σερβία. Η Ρωσία βρέθηκε σε ένα πολύ μεγάλο δίλημμα. Είχε ευνοηθεί από την εξέλιξη των Βαλκανικών Πολέμων και αν άφηνε αβοήθητη τη Σερβία, θα έχανε όλα τα Βαλκάνια. Παράλληλα, θα δημιουργούνταν αμφιβολίες ως προς τη χρησιμότητά της ως συμμάχου της Γαλλίας, γιατί τότε θα φαινόταν ότι γινόταν δορυφόρος της Γερμανίας. Δεύτερη επιλογή ήταν η κλιμάκωση της βαλκανικής σύγκρουσης. Αυτή επέλεξε και η Ρωσία κάτι που όμως οδήγησε στην κατάλυση του αυτοκρατορικού καθεστώτος.

Οι Ρώσοι εισέβαλαν στην Ανατολική Πρωσία, αλλά ηττήθηκαν σε δύο μάχες και 150.000 άνδρες τους αιχμαλωτίστηκαν. Οι σύμμαχοί τους Γάλλοι όμως επικράτησαν στην πρώτη μάχη του Μάρνη. Στη Γαλικία τα ρωσικά στρατεύματα προέλασαν σε βάθος σε αυστριακό έδαφος. Η είσοδος όμως των Οθωμανών στον πόλεμο, στο πλευρό των Γερμανών άνοιξε νέο μέτωπο για τους Ρώσους στον Καύκασο. Στα τέλη του 1914- αρχές 1915 έγινε η φοβερή μάχη του Σαρίκαμις, στην οποία έχουμε αναφερθεί σε άρθρο μας στις 02/08/2025. Οι Ρώσοι συνέτριψαν τους Οθωμανούς, οι οποίοι έριξαν την ευθύνη για την πανωλεθρία τους στη λιποταξία μερικών χιλιάδων Αρμενίων... Νέα προβλήματα για τη Ρωσία προέκυψαν με την αποτυχία τους αγγλογαλλικής εκστρατείας στην Καλλίπολη και την είσοδο της Βουλγαρίας στον πόλεμο, στο πλευρό των Κεντρικών Δυνάμεων, οι οποίες, τον Μάιο του 1915 επιτέθηκαν στην Πολωνία αποκομίζοντας τεράστια εδαφικά κέρδη. Ως το φθινόπωρο, η Ρωσία είχε χάσει πάνω από 1.000.000 άνδρες. Αυτά όλα προκάλεσαν έντονη δυσαρέσκεια στο εσωτερικό της Ρωσίας.

Η Δούμα (η Κάτω Βουλή της Ρωσίας) και ο Τύπος ζητούσαν "μια κυβέρνηση που θα ενέπνεε την εμπιστοσύνη στο έθνος". Ο τσάρος επέμενε να αναλάβει την αρχιστρατηγία των στρατευμάτων στο πεδίο της μάχης. Άφησε πίσω του κάποιους ανίκανους υπουργούς, που αποτελούσαν μία υποτυπώδη κυβέρνηση, η οποία δεν μπορούσε να διαχειριστεί τα σοβαρά ζητήματα: τη ραγδαία αύξηση των τιμών, την έλλειψη τροφίμων και τη δυσαρέσκεια της εργατικής τάξης. Το 1916, η κατάσταση φάνηκε ότι βελτιώνεται.



Ο Στρατηγός Μπρουσίλοφ προέλασε ξανά στη Γαλικία αιχμαλωτίζοντας 400.000 Αυστριακούς. Όμως, στη Ρωσία, τα πράγματα ήταν δραματικά. Οι υπουργοί που είχε διορίσει ο τσάρος εκτός από ανίκανοι ήταν και ιδιαίτερα αντιπαθείς στον λαό. Ο Ρασπούτιν εξακολουθούσε να επηρεάζει την αυτοκράτειρα. Η δολοφονία του, τον Δεκέμβριο του 1916 χειροτέρεψε τα πράγματα. Τον Ιανουάριο του 1917 ο ανεφοδιασμός της πρωτεύουσας σε τρόφιμα επιδεινώθηκε. Τέλη Φεβρουαρίου - αρχές Μαρτίου 1917, απεργίες, διαδηλώσεις, ουρές για τρόφιμα και άσκοπα περιφερόμενοι πολίτες δημιούργησαν ένα εφιαλτικό σκηνικό. Ανταρσίες ξέσπασαν σε πολλούς στρατώνες, μάλιστα παραμένει σκοτεινή η "προέλευσή" τους, ενώ στο Πετρογκράντ (την πρώην Αγία Πετρούπολη) δημιουργήθηκε ένα Σοβιέτ εργατών και στρατιωτών. Ιδρύθηκε επίσης μια μόνιμη επιτροπή από τη Δούμα τις εργασίες της οποίας είχε διακόψει ο τσάρος. Με συμφωνία των Σοβιέτ και της Δούμας σχηματίστηκε μια προσωρινή κυβέρνηση με επικεφαλής τον πρίγκιπα Λβοφ. Στις 15 Μαρτίου 1917 έφτασαν στο Πσκοφ, όπου ο τσάρος είχε εμποδιστεί να μεταβεί, στην επιστροφή του από το πολεμικό μέτωπο προς το Πετρογκράντ. Εκεί, ο τσάρος παραιτήθηκε από τον θρόνο. Έτσι τελείωσαν περίπου 1.000 χρόνια μοναρχίας στη Ρωσία. Ακολούθησε η Προσωρινή κυβέρνηση υπό τον Λβοφ, οι έντονες διαφωνίες στο εσωτερικό της, ο ερχομός του Λένιν με το "σφραγισμένο τρένο", στην Πετρούπολη (από τη Γερμανία, μέσω Σουηδίας και Φινλανδίας) και η διακήρυξή του του για ανατροπή της Προσωρινής Κυβέρνησης. Είναι βέβαιο ότι οι Γερμανοί διευκόλυναν τους μπολσεβίκους και τους χορήγησαν οικονομική βοήθεια καθώς αυτοί επιθυμούσαν απεμπλοκή της Ρωσίας από τον Πόλεμο.

Όμως, είναι απίθανο ο Λένιν να ήταν κατάσκοπός τους, όπως προέκυπτε από κάποια έγγραφα που αποδείχτηκαν πλαστά. Η συνέχεια, ως τον Οκτώβριο του 1917 θα μας απασχολήσει σε επόμενο άρθρο. Ο Λένιν που είχε καταφύγει στη Φινλανδία επέστρεψε κρυφά στις 7/20 Οκτωβρίου 1917 στην Πετρούπολη.

Στις 10/23 Οκτωβρίου, η Μπολσεβικική Επιτροπή ψήφισε την ένοπλη εξέγερση απέναντι στην Προσωρινή Κυβέρνηση. Μειοψήφισαν οι Ζινόβιεφ και Κάμενεφ. Η ανατροπή έγινε το πρωί της 25 Οκτωβρίου 1917 (7/11/1917). Πρωθυπουργός ορίστηκε ο Λένιν (Κομισάριος των Λαϊκών Κομισαρίων), Υπουργός Εξωτερικών ο Τρότσκι (Κομισάριος επί των Εξωτερικών) και ο Στάλιν Κομισάριος των Εθνοτήτων. Ο Κερένσκι που είχε αντικαταστήσει τον Λβοφ στη πρωθυπουργία επιχείρησε να ανακαταλάβει την εξουσία, αλλά απέτυχε. Πέρασε στην παρανομία, τον επόμενο χρόνο κατέφυγε στη Μ. Βρετανία και από εκεί στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Συνθήκη Μπρεστ - Λιτόφσκ

Στο μεταξύ, από το 1916 είχε περάσει στην κυριαρχία της Ρωσίας και το βιλαέτι της Τραπεζούντας. Ο Διοικητής των οθωμανικών δυνάμεων Τζεμάλ Αζμί, προς τιμήν του, κατά την αποχώρησή του από την Τραπεζούντα θεώρησε σκόπιμο και δίκαιο να παραδώσει επίσημα την εξουσία στον Μητροπολίτη Χρύσανθο. Μάλιστα και οι Ρώσοι δέχτηκαν την ελληνική τοπική Αρχή.

Όμως όλα άλλαξαν με την επικράτηση των μπολσεβίκων. Με την επικράτησή τους, η Ρωσία εξήλθε από την Αντάντ. Οι Γερμανοί που ηττήθηκαν στον πόλεμο κατάλαβαν ότι οι μπολσεβίκοι θα ήταν υποχωρητικοί σε τυχόν αξιώσεις τους. Συμφώνησαν αμέσως για ανακωχή στο Ανατολικό Μέτωπο και άμεσες διαπραγματεύσεις στην πόλη Μπρεστ - Λιτόφσκ της Ρωσικής Πολωνίας (σήμερα Λευκορωσίας).

Οι μπολσεβίκοι επιχείρησαν να μετατρέψουν τις διαπραγματεύσεις σε ένα φόρουμ για επαναστατική προπαγάνδα. Οι Γερμανοί αποχώρησαν και συνέχισαν τις επιθετικές τους ενέργειες, τον Φεβρουάριο του 1918, χωρίς να συναντήσουν καμία αντίσταση από τους Ρώσους που ήθελαν πλέον να τελειώσει ο πόλεμος και να γυρίσουν στα σπίτια τους. Η ηγεσία των μπολσεβίκων θορυβήθηκε. Ο Λένιν βλέποντας ότι το καθεστώς κινδυνεύει ζήτησε αποδοχή, άμεση μάλιστα, των όρων της ειρήνης που πρότειναν οι Γερμανοί, με το επιχείρημα ότι σύντομα θα ξεσπάσει προλεταριακή επανάσταση και στη Γερμανία.

Βρήκε όμως σθεναρή αντίσταση από τον Μπουχάριν και τους αριστερούς Κομμουνιστές που ζήτησαν να γίνει ένας ανταρτοπόλεμος εναντίον των Γερμανών, για να παραδειγματιστούν και οι επαναστάτες άλλων χωρών.

Ο Τρότσκι υποστήριξε τη θέση "ούτε πόλεμος, ούτε ειρήνη" απείχε από την τελευταία κρίσιμη ψηφοφορία στην Κεντρική Επιτροπή και αποχώρησε. Τελικά, επικράτησε η άποψη του Λένιν, με αποτέλεσμα, να υπογραφεί η Συνθήκη Μπρεστ - Λιτόφσκ, στις 3 Μαρτίου 1918.

Με τη Συνθήκη Μπρεστ - Λιτόφσκ καθορίστηκαν αρχικά τα ακόλουθα:

Παράδοση στις Κεντρικές Δυνάμεις της Καρελίας, της Λιθουανίας και της Πολωνίας.

Εκκένωση από τα ρωσικά στρατεύματα της Λετονίας, της Εσθονίας, της Φινλανδίας και των νήσων Όλαντ.

Εκκένωση της Ουκρανίας και αναγνώριση από τους Ρώσους της πρότερης συνθήκης Κεντρικών Δυνάμεων και Ουκρανίας που είχε συνομολογηθεί, πριν ένα μήνα ( 9 Φεβρουαρίου του 1918).

Παράδοση της Υπερκαυκασίας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Κατάπαυση κάθε μπολσεβικικής προπαγάνδας εντός των παραπάνω εδαφών των Κεντρικών Δυνάμεων.

Η Ρωσία έχασε το 32% των εδαφών της και 56 εκατομμύρια πολίτες, για να κερδίσει ο Λένιν "ζωτικό χώρο" για τη σταθεροποίηση της εξουσίας του...

Τι γράφει ο "Ριζοσπάστης" για τη Συνθήκη Μπρεστ - Λιτόφσκ;

Στις 3 Μαρτίου 2001, ο "Ριζοσπάστης" δημοσίευσε ένα άρθρο για τη Συνθήκη του Μπρεστ - Λιτόφσκ. Το παραθέτουμε αυτούσιο. Προφανώς έχει γίνει κάποιο λάθος όμως, στο σημείο που αναφέρεται σε απώλεια 150.000 τ.χλμ από τη Ρωσία, με την υπογραφή της Συνθήκης Μπρεστ - Λιτόφσκ.

"Στις 3 Μάρτη του 1918 η σοβιετική αντιπροσωπεία υπέγραψε στο Μπρεστ - Λιτόφσκ τη συνθήκη ειρήνης, αφού αρνήθηκε να συζητήσει τους όρους της. Η αντιπροσωπεία δήλωσε πως η ειρήνη που υπογράφεται, δε στηρίζεται στην ελεύθερη συγκατάθεση των λαών, αλλά υπαγορεύεται στη Σοβιετική Ρωσία από τον πάνοπλο γερμανικό ιμπεριαλισμό που εκμεταλλεύεται την προσωρινή αδυναμία της νεαρής Σοβιετικής Δημοκρατίας, γι' αυτό και η συζήτηση της συνθήκης είναι ανώφελη.

Σύμφωνα με την ειρήνη του Μπρεστ - Λιτόφσκ η Γερμανία και η Αυστροουγγαρία έπαιρναν στην κατοχή τους απέραντα εδάφη της πρώην ρωσικής αυτοκρατορίας - πάνω από 150 χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα. Η σοβιετική κυβέρνηση αναγκάστηκε να αναγνωρίσει τη συνθήκη ειρήνης που είχε υπογραφεί ανάμεσα στην ουκρανική κεντρική διοίκηση και στη Γερμανία και αναλάμβανε μάλιστα την υποχρέωση να κάνει αμέσως πλήρη αποστράτευση χωρίς να εξαιρείται και ο Κόκκινος Στρατός, να παροπλίσει τον πολεμικό στόλο, να αποσύρει τα στρατεύματά της από την Ουκρανία, τη Φινλανδία και τις νήσους Όλαντ και τις ναυτικές της δυνάμεις από τα λιμάνια της Φινλανδίας.

Στις 15 Μάρτη του 1918 το IV έκτακτο πανρωσικό συνέδριο των Σοβιέτ επικύρωσε τη συνθήκη ειρήνης του Μπρεστ. Ετσι η Σοβιετική Ρωσία βγήκε από τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Αυτό βοήθησε να διατηρηθεί η σοβιετική εξουσία και να πάρει την απαραίτητη ανάσα για να αναπτύξει την οικοδόμηση του σοσιαλισμού.

Ο Λένιν αξιολογώντας τη διεθνή σημασία της ειρήνης του Μπρεστ έγραφε τον Οκτώβρη του 1918: «Πρώτο, αν δεν υπογράφαμε την ειρήνη του Μπρεστ, θα είχαμε παραδώσει μεμιάς την εξουσία στη ρωσική αστική τάξη και έτσι θα είχαμε βλάψει πάρα πολύ τη σοσιαλιστική επανάσταση. Δεύτερο, με τίμημα τις εθνικές θυσίες διατηρήσαμε μια τέτοια διεθνή επαναστατική επιρροή που τώρα να μιμείται αμέσως η Βουλγαρία, κοχλάζουν η Αυστρία και η Γερμανία, εξασθένισαν και οι δύο μεγάλοι ιμπεριαλισμοί, ενώ εμείς δυναμώσαμε και αρχίσαμε να δημιουργούμε έναν πραγματικά προλεταριακό στρατό».

Η ειρήνη του Μπρεστ ήταν πλήγμα για τα σχέδια των ιθυνόντων κύκλων στις ΗΠΑ, στην Αγγλία και τη Γαλλία που λογάριαζαν να χρησιμοποιήσουν τη Γερμανία για να εκμηδενίσουν τη σοβιετική εξουσία. Παράλληλα η ειρήνη του Μπρεστ ενίσχυσε την προσπάθεια των λαών στις εμπόλεμες χώρες για να τερματιστεί ο πόλεμος"("Ριζοσπάστης 3/3/2001).

Σύμφωνα με όλες τις άλλες πηγές, οι απώλειες εδαφών για τη Ρωσία ήταν πάρα πολύ μεγαλύτερες. Σχετικό έγγραφο που υπάρχει στο Πανεπιστήμιο Yale των Η.Π.Α., τις ανεβάζει στα 930.000 τ.χλμ, ενώ σε αυτό υπάρχουν και πολλά άλλα ενδιαφέροντα στοιχεία. Το παραθέτουμε αμετάφραστο, για να μην θεωρήσουν κάποιοι ότι κάναμε κάποια λαθροχειρία ή άλλη παρέμβαση...

Foreign Relations of the United States : 1918 The Conclusion of the Peace of Brest Litovsk

The Charge in Sweden (Whitehouse) to the Secretary of State

File No. 763.72/11443

The Charge in Sweden (Whitehouse) to the Secretary of State

[Extract]
No. 1321

STOCKHOLM, August 23, 1918.
[Received, September 13.]

SIR: I have the honor to transmit herewith to the Department, for its information, translated extracts from the Stockholms Aftontidningen of July 28 on Russia's losses in the Brest peace

I have [etc.] SHELDON WHITEHOlISE
[Enclosure-Translation]

Russia's Losses in the Brest Peace as Published in the "Stockholms Aftontidningen" of July 28, 1918

The Russian paper, Petrogradski Golos, gives a statistical summary of the losses in area, state income and industrial factories which Russia has suffered through the Brest Litovsk peace.

The loss of area is 930,000 square kilometers(η απώλεια των εκτάσεων είναι 930.000 τ.χλμ.) with a population of more than 56 millions, or 32 per cent of the whole present Russian population. At the same time rather one-eighth of the whole Russian railroad system is lost. Of 97 million dessiatines wheatland, Russia keeps only 69; and of 700,000 dessiatines rye only 100,000. The iron-mining area is decreased by 78.8 per cent. The loss of coal reaches 1,688 million poods yearly, that is, 89 per cent of the total production.

The countries which in the Brest peace were taken from Russia contain about half of the Russian factory and industrial plants; that is, 1,073 metal-working and machine plants (46.5 per cent), 615 paper mills (42.8 per cent), 233 chemical plants (44.4 per cent), 43 corn-brandy distillation plants (53.1 per cent), 1,642 alcohol distilleries (56.2 per cent), 113 tobacco factories (57 per cent), 574 breweries (57 per cent), 918 weaving and spinning mills (86 per cent), 286 raw-sugar factories (8G per cent).

There were 1,800 savings banks in the surrendered territories and the state income therefrom reached 842,238,000 rubles, that is, about 40 per cent of the total income of the whole government of the Tsar.

Επίλογος

Με τη Συνθήκη αυτή, ο ελληνισμός του Πόντου έχασε τα τελευταία του προπύργια στις πανάρχαιες εστίες του. Μαζί με τα ρωσικά στρατεύματα αναχώρησαν από τις περιοχές που είχαν εγκατασταθεί μετά το 1878 και οι Πόντιοι. Εγκαταστάθηκαν στον Βόρειο Καύκασο και τα βόρεια παράλια της Μαύρης Θάλασσας. Το 1919, μετά την άφιξη του Ελληνικού Στρατού στη Μικρά Ασία, περίπου 100.000 Πόντιοι επέστρεψαν στις εστίες τους. Όσοι δεν σφαγιάστηκαν από τους κεμαλικούς και τους τσέτες του εγκληματία Τοπάλ Οσμάν έφυγαν οριστικά το 1923, μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης. Η Συνθήκη Μπρεστ - Λιτόφσκ, 9 μήνες αργότερα, ακυρώθηκε με τη Συνθήκη των Βερσαλιών ως "επαχθής για τους λαούς".

Η Συνθήκη των Βερσαλιών υπογράφηκε στις 28 Ιουνίου 1919, την ίδια εποχή που ξεκίνησαν οι στενές επαφές Λένιν - Κεμάλ και τέθηκε σε ισχύ στις 10 Ιανουαρίου 1920.

Με τις Συνθήκες της Μόσχας και του Καρς, η... γενναιόδωρη Μόσχα έδωσε ξανά στην Τουρκία τις περιοχές που της χάρισαν οι Σύμμαχοι της Αντάντ στις Βερσαλίες (δείτε σχετικό, πολύκροτο, άρθρο μας, στις 09/04/2017).