Σταύρος Κάξος: Πέθανε ο δημιουργός των «Μη μου ξυπνάς το παρελθόν», «Τα χείλη σου όσα κι αν πουν» και «Για λίγες σταγόνες ευτυχίας»

Το όνομα Σταύρος Κάξος πιθανότατα δεν "λέει" τίποτα στους περισσότερους, ακόμα και στους λάτρεις της λαϊκής μουσικής. Πρόκειται όμως για έναν από τους σημαντικότερους συνθέτες και στιχουργούς λαϊκών τραγουδιών των δεκαετιών 1960-1970 τα οποία ερμήνευσαν μεγάλα ονόματα του χώρου, όπως ο Στέλιος Καζαντζίδης, ο Στράτος Διονυσίου, ο Γιώργος Αιγύπτιος, ο Πέτρος Αναγνωστάκης, η Γιώτα Λύδια κ.ά.

Τα στοιχεία για τον Σταύρο Κάξο είναι πραγματικά δυσεύρετα και οφείλουμε πολλά σε αναρτήσεις στο facebook από την ανιψιά του, κυρία Σοφία Κάκτσιου, από τον κύριο Κώστα Τσακατίρη, αλλά και από το Lion News. Ο Σταύρος Κάξος έγραψε περίπου 500-600 τραγούδια, ενώ πιθανότατα πολλά ακόμα, που "φέρουν" το όνομα άλλων δημιουργών στην πραγματικότητα είναι δικά του... Πρόκειται για κάτι που συνηθιζόταν τα παλαιότερα χρόνια, με αποτέλεσμα κάποιοι σημαντικοί δημιουργοί να μένουν, σχεδόν, στο περιθώριο.

Πριν ξεκινήσουμε να αναφέρουμε κάποια βιογραφικά στοιχεία για τον Σταύρο Κάξο, να γράψουμε ότι ένα από τα σημαντικότερα τραγούδια που έχει ερμηνεύσει ο μεγάλος Στράτος Διονυσίου, το "Μη μου ξυπνάς το παρελθόν" (1996), το έχει συνθέσει ο Σταύρος Κάξος (οι στίχοι είναι της Άννας Βασιλειάδου) και ότι ένα ακόμα σπουδαίο τραγούδι, του κορυφαίου Έλληνα τραγουδιστή Στέλιου Καζαντζίδη, το "Τα χείλη σου όσα κι αν πουν" (1963) είναι δημιουργία των Μπάμπη Μπακάλη (μουσική) και Σταύρου Κάξου (στίχοι). Τέλος, τα περισσότερα τραγούδια του αξέχαστου Γιώργου Αιγύπτιου ("Για λίγες σταγόνες ευτυχίας", "Τα χείλη σου", "Μη μου κλαις") που έγιναν μεγάλες επιτυχίες είναι δημιουργίες του Σταύρου Κάξου.

Ποιος ήταν ο Σταύρος Κάξος;

Ο Σταύρος Κάξος γεννήθηκε στη Δάφνη Σερρών το 1941. Η Δάφνη είναι χωριό κοντά στη Νιγρίτα, όπου γεννήθηκε και ο μεγάλος Στράτος Διονυσίου. Στο greeklyrics.gr αναφέρεται ότι «ο Σταύρος Κάξος, γνωστός και ως Σταύρος Καξόπουλος, είναι ένας από τους σημαντικότερους συνθέτες του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού». Στο ίδιο σάιτ υπάρχουν το έτος γέννησής του (1941) και ο τόπος γέννησής του (Αϊβαλί Τουρκία).

Το Αϊβαλί, είναι οι Κυδωνίες της Μικράς Ασίας, γενέτειρα και του Φώτη Κόντογλου. Δεν γνωρίζουμε αν ο Σ. Κάξος γεννήθηκε στο Αϊβαλί ή αν καταγόταν από εκεί. Το μεταφέρουμε με επιφύλαξη. Όπως γράφει ο Κώστας Τσακατίρης, ο Κάξος έμεινε ορφανός από πατέρα πολύ μικρός και μεγάλωσε σε πολύ δύσκολα χρόνια με τη φροντίδα της μητέρας του. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 ήρθαν στην Αθήνα με τον μικρότερο αδελφό του. Εργάστηκε αρχικά ως μάγειρας και έπαιζε ερασιτεχνικά μπουζούκι.

Το παίξιμό του δεν ήταν άρτιο ακόμα, αλλά είχε καταπληκτική ικανότητα στο να γράφει μουσική και στίχους. Αυτός που τον ανακάλυψε ήταν ο τραγουδιστής Πάνος Ιωαννίδης. Τον σύστησε στον συνθέτη, στιχουργό και ακορντεονίστα Τόλη Εσδρά, ο οποίος τη δεκαετία του 1960 είχε δημιουργήσει τη δισκογραφική εταιρεία APOLLON στην Πλατεία Βάθη.

Εκεί ο Κάξος ξεκίνησε την καριέρα του. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 ως τα τέλη της δεκαετίας του 1980, που φαίνεται ότι αποσύρθηκε από τη δισκογραφία συνεργάστηκε, εκτός από τα μεγάλα ονόματα που αναφέραμε (Καζαντζίδης, Διονυσίου, Αναγνωστάκης, Αιγύπτιος) και με λιγότερο γνωστούς, στους περισσότερους, ερμηνευτής και ερμηνεύτριες: Μανώλης Καναρίδης, Πάνος Ιωαννίδης, Σοφία Σιδέρη, Απόστολος Καββαδίας, Δημήτρης Ξανθάκης, Μιμίκα Καζαντζή, Αλέκα Στίκα, Θεόδωρος Θωμάς, Θεόδωρος Άλκιμος, Σωτήρης Γεωργίου, Λουκία Λάη, σύζυγο του Γιώργου Αιγύπτιου, που βρήκε τραγικό θάνατο σε τροχαίο δυστύχημα κ.ά.

Ο Κάξος έγραψε τη μουσική και τους στίχους 500-600 τραγουδιών, επισήμως, όπως αναφέραμε. Ο ίδιος άφηνε να εννοηθεί ότι είχε γράψει και πολλά ακόμα, που δεν ανέφεραν αυτόν ως δημιουργό…

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του είχε αποσυρθεί στη γενέτειρά του. Ήταν πολύ θρήσκος και όπως γράφουν κάποιοι, άναβε τα καντήλια στα ξωκλήσια της περιοχής. Όταν τον ρώτησαν αν θυμάται τα τραγούδια του απάντησε: "Και αυτά που γράφουν το όνομά μου, μα περισσότερο αυτά που δεν το γράφουν...".

Δυστυχώς, στην Ελλάδα, ιδιαίτερα τα παλαιότερα χρόνια, οι δημιουργοί των τραγουδιών είτε δεν αναφέρονταν καθόλου στους δίσκους είτε, ακόμα κι όταν αναφέρονταν εισέπρατταν ψίχουλα (ή απολύτως τίποτα), ακόμα κι όταν αυτά γίνονταν μεγάλα σουξέ. Υπήρχε και η πρακτική, άλλοι να αναγράφονται στα δισκάκια των 45 στροφών και όχι ο πραγματικός δημιουργός τους.

Για παράδειγμα, ο δίσκος "Τα χείλη σου" του Γιώργου Αιγύπτιου, που κυκλοφόρησε το 1978 έγινε σχεδόν αμέσως χρυσός, με πωλήσεις πάνω από 50.000, σε μια εποχή κυκλοφορούσαν μόνο δίσκοι και κασέτες. Σήμερα, λογικά και με τα cd, θα έχει πουλήσει εκατοντάδες χιλιάδες αντίτυπα. Δημιουργοί σαν τον Κάξο, που τα τραγούδια τους ακούγονται μέχρι σήμερα , από κουτούκια, μέχρι μεγάλες πίστες, θα έπρεπε να είναι εκατομμυριούχοι.

Και επιπλέον, καθώς σιγά σιγά φεύγουν από τη ζωή όλοι οι μεγάλοι συνθέτες, στιχουργοί, τραγουδιστές και οι σπουδαίες τραγουδίστριες, το λαϊκό τραγούδι παρακμάζει και περιθωριοποιείται. Ο Σταύρος Κάξος ήταν λιγομίλητος, σεμνός και "κλειστός" τύπος. Στο διαδίκτυο υπάρχει μόνο μία φωτογραφία του!

Να σημειώσουμε τέλος, ότι ο Σταύρος Κάξος έφυγε από κοντά μας την 1η Μαΐου 2026 (πιθανότατα στη γενέτειρά του, ενώ υπάρχουν και κάποιες αναφορές ότι πέθανε στην Αθήνα, όπου είχε εγκατασταθεί τον τελευταίο καιρό). Τα ειλικρινή μας συλλυπητήρια στους οικείους του και ένα μεγάλο, μεταθανάτιο έστω, "ευχαριστώ" στον μεγάλο αυτό συνθέτη και στιχουργό (μάλιστα μερικά τραγούδια του τα ερμήνευσε ο ίδιος).

Το protothema.gr δείχνει για μία ακόμα φορά, ότι σέβεται και αναδεικνύει τους ανθρώπους που έγραψαν την ιστορία του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού και διασκέδασαν με αυτά χιλιάδες Ελληνίδων και Ελλήνων, σε εποχές που οι κρατικοί ραδιοφωνικοί σταθμοί, οι μόνοι που υπήρχαν τότε, τους αγνοούσαν επιδεικτικά. Η δεδομένη αναπαραγωγή του άρθρου, τουλάχιστον θα κάνει ευρύτερα γνωστό τον Σταύρο Κάξο, έστω και καθυστερημένα...

Η δισκογραφία του Σταύρου Κάξου (1941-2026)

Τα τραγούδια του Σταύρου Κάξου κυκλοφόρησαν κυρίως σε δίσκους 45 στροφών τα γνωστά στους παλαιότερους "σαρανταπεντάρια". Λίγα σχετικά υπάρχουν σε LP της δεκαετίας του 1970. Είναι φυσικά αδύνατο, καθώς δεν υπάρχουν πουθενά συγκεντρωμένα, όλα τα τραγούδια του να τα αναφέρουμε.

Θα αρκεστούμε στα σημαντικότερα, αυτά που έγιναν επιτυχίες παραθέτοντας το όνομα του ερμηνευτή ή της ερμηνεύτριας και, όπου είναι γνωστό το όνομα του/της στιχουργού. Πάντως, ο Κάξος έγραφε σχεδόν πάντα ο ίδιος τους στίχους των τραγουδιών του. Η λαμπρή καριέρα του ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του 1960.

Ας δούμε όμως τις μεγαλύτερες επιτυχίες που φέρουν την υπογραφή του Σταύρου Κάξου. Να σημειώσουμε ότι δεν έχει τηρηθεί απόλυτη χρονολογική σειρά, καθώς κάποια 45άρια δεν είναι γνωστό πότε κυκλοφόρησαν: "Σε κάθε βήμα σου εμένα θα ζητάς" (Μουσική: Μπάμπης Μπακάλης - Ερμηνεία: Πέτρος Αναγνωστάκης, 1964), "Τα χείλη σου όσα κι αν πουν" (Μουσική: Μπάμπης Μπακάλης - Ερμηνεία: Στέλιος Καζαντζίδης, 1964), "Είσαι το άστρο της αυγής" (1966, Στίχοι: Τόλης Εσδράς - Ερμηνεία: Πάνος Ιωαννίδης - Τζένη Φιλιππιδάκη), "Μη μου ξυπνάς το παρελθόν" (1966, Στίχοι: Άννα Βασιλειάδου - Ερμηνεία: Στράτος Διονυσίου), "Πάρε πένα και χαρτί" (1967, Στίχοι: Χαράλαμπος Βασιλειάδης - Ερμηνεία: Σοφία Σιδέρη), "Μεγάλες Αγάπες" (1967, Στίχοι: Χαράλαμπος Βασιλειάδης - Ερμηνεία: Στράτος Διονυσίου και Βούλα Γεωργούτη), "Μάθε πρώτα ποια είμαι εγώ" (1968, Στίχοι: Ι. Κουμουνδούρος - Ερμηνεία: Μιμίκα Καζαντζή, το τραγούδι σε διαφορετικό ρυθμό και άλλους στίχους έγινε επιτυχία αργότερα, το 1968 από τη Σοφία Σιδέρη), "Μάνα μου τον αγαπώ" (1968, Ερμηνεία: Γιώτα Λύδια), "Δεν θα είμαστε πια φίλοι" (1968, Ερμηνεία: Σοφία Σιδέρη), "Σε πειρασμό με βάζεις" (1969, Στίχοι: Κ. Γιατρόπουλος - Ερμηνεία: Θεόδωρος Άλκιμος - Λουκία Λάη), "Για λίγες σταγόνες ευτυχίας" (1969, Γιώργος Αιγύπτιος - Λουκία Λάη), "Γκουτ νάιτ αγάπη μου" (1969, Ερμηνεία: Γιώργος Αιγύπτιος - Λουκία Λάη), "Ξέχασέ με" (1969, Θεόδωρος Άλκιμος - Λουκία Λάη, το τραγούδι, με άλλους στίχους ερμήνευσε αργότερα κι ο Γιώργος Αιγύπτιος), "Όταν θέλει η νύφη κι ο γαμπρός", (1969, Θεόδωρος Άλκιμος - Λουκία, Λάη, το τραγούδι ερμήνευσε επίσης ο Γιώργος Αιγύπτιος αργότερα), "Είσαι γκιουζέλ" (1971, Σωτήρης Γεωργίου - Λίτσα Κουρτίδη), "Αν γίνεις φωτιά" (1973, Σωτήρης Γεωργίου - Λίτσα Κουρτίδη), "Παλιές δόξες" (1975, Δημήτρης Ξανθάκη, ένα από τα καλύτερα τραγούδια του Σταύρου Κάξου), «Χαρά σ’ αυτούς» ( Πρώτη ερμηνεία: Θ. Άλκιμος, το τραγούδι ερμήνευσε αργότερα ο Γιώργος Αιγύπτιος) κ.ά. Όλα τα παραπάνω περιέχονται σε δίσκους 45 στροφών.

Στη συνέχεια, αρκετά συμπεριλήφθηκαν τη δεκαετία του 1970 σε δίσκους 33 στροφών. Οι δύο δίσκοι που περιέχουν, κυρίως, τραγούδια του Σταύρου Κάξου και απογείωσαν την καριέρα του Γιώργου Αιγύπτιου (Μαρουλακάκη) ήταν "Τα χείλη σου" (1978), τα τραγούδια του οποίου, με μικρές διαφοροποιήσεις κυκλοφόρησαν το ίδιο έτος στο L.P. "Η αγάπη είναι θυσία" και "Γιατί - Γκουτ νάιτ αγάπη μου" (1979). Άλλα L.P. της δεκαετίας του 1970 με τραγούδια του Σταύρου Κάξου ήταν: "Αγαπώ μια παντρεμένη" (1977), "Λαϊκά και κάτι άλλο" (1977), "Μη μου ζητάς συμβιβασμό" (1977), "Στα σημερινά" (1979), "Περιβόλι έχω μια καρδιά", όπου υπάρχει το "ψαγμένο, μάγκικο" τραγούδι "Ο τζέντλεμαν", που τραγουδά ο Θ. Άλκιμος (ή Ναλπαντίδης), το 1979, "Τα 12 μποφόρ" (1980) και "Δεν θα χωρίσουμε ποτέ" (1990), ο τελευταίος δίσκος του, με τραγούδια που ερμήνευσε ο καλός του φίλος Γιώργος Αιγύπτιος.

Επίλογος

Ένας ακόμα μεγάλος δημιουργός του λαϊκού τραγουδιού έφυγε από κοντά μας. Καλό ταξίδι (Κύριε) Σταύρο Κάξο. Σας αποχαιρετάμε με τους δικούς σας στίχους από τις "Παλιές δόξες": "Πάνε τα χρυσά φεγγάρια, μείναν μοναχά σημάδια, πάνε οι μποέμικες καρδιές και οι όμορφες λαϊκές πενιές...". Τώρα θα συναντήσετε και τον καλό σας φίλο Γιώργο Αιγύπτιο που πέθανε το 2025 και δεν πρόλαβε, όπως ήθελε, να σας συναντήσει πριν φύγει από τη ζωή…

Πηγές: Αναρτήσεις στα fb που αναφέραμε, discogs, Πέτρος Δραγουμάνος, "Κατάλογος της ελληνικής δισκογραφίας 1950-2007"